Điện mặt trời mái nhà giúp hộ gia đình, cơ sở kinh doanh chủ động một phần nguồn điện và giảm chi phí mua điện từ lưới. Tuy nhiên, trước khi đầu tư, người dân cần cân nhắc diện tích mái, công suất hệ thống, chi phí lắp đặt và khả năng hoàn vốn.
Theo Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI), việc khảo sát điều kiện công trình, xác định nhu cầu tiêu thụ và lựa chọn thiết bị phù hợp là những bước quan trọng trước khi triển khai.
Trước tiên, cần đánh giá diện tích mái có thể bố trí tấm pin, hướng mái, mức độ che bóng và khả năng chịu tải của kết cấu. Theo EVNHANOI, những mái nhà có diện tích khoảng 15-20m2 trở lên, ít bị che bóng có thể xem xét phương án lắp đặt.
Tại Hà Nội, mái hướng Nam, Đông Nam hoặc Tây Nam thường có điều kiện thuận lợi để khai thác bức xạ mặt trời. Dù vậy, diện tích mái thực tế có thể lắp pin còn phụ thuộc vào vật cản, khoảng cách an toàn và lối đi phục vụ kiểm tra, bảo trì.
Kết cấu mái cũng cần được đánh giá kỹ để bảo đảm khả năng chịu lực, tránh ảnh hưởng đến an toàn công trình trong quá trình thi công và vận hành.
Đơn vị điện lực khuyến nghị khách hàng rà soát dữ liệu tiêu thụ điện trong 6-12 tháng gần nhất, xác định lượng điện sử dụng trung bình và tỷ lệ tiêu thụ vào ban ngày. Đây là cơ sở để lựa chọn công suất hệ thống phù hợp.
Với hộ gia đình nhỏ, hệ thống công suất khoảng 3kWp có thể được tham khảo; hộ gia đình lớn có thể cân nhắc mức 5kWp. Trong khi đó, cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ có thể xem xét hệ thống 10-20kWp, tùy nhu cầu sử dụng điện và điều kiện lắp đặt thực tế.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Hệ thống điện mặt trời mái nhà của một hộ gia đình ở TPHCM (Ảnh: Nhật Quang).
Chi phí đầu tư cũng là yếu tố cần tính toán trước khi quyết định. Theo bảng chi phí tham khảo, hệ thống 3kWp dành cho hộ gia đình nhỏ có giá khoảng 26-30 triệu đồng nếu không có pin lưu trữ, hoặc 35-40 triệu đồng nếu có pin lưu trữ. Với hệ thống 5kWp dành cho hộ gia đình lớn, chi phí tương ứng khoảng 40-45 triệu đồng và 60-65 triệu đồng.
Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ, hệ thống điện mặt trời 10-20kWp có chi phí ước tính khoảng 80-180 triệu đồng nếu không có pin lưu trữ, hoặc 120-260 triệu đồng nếu tích hợp pin lưu trữ.
Điện mặt trời mái nhà thường phát huy hiệu quả khi sản lượng điện được sử dụng trực tiếp tại nơi phát điện. Với những hộ tiêu thụ nhiều điện vào buổi tối hoặc cần sử dụng điện khi không có nắng, hệ thống lưu trữ điện bằng pin (BESS) là phương án có thể cân nhắc. Tuy nhiên, việc đầu tư thêm thiết bị lưu trữ cần được tính toán về chi phí và nhu cầu sử dụng.
Thời gian hoàn vốn được ước tính khoảng 4-6 năm trong một số phương án đầu tư. Tuy nhiên, thời gian thực tế phụ thuộc vào sản lượng điện tạo ra, tỷ lệ điện tự dùng, giá điện, tổng chi phí đầu tư và chi phí bảo trì. Vì vậy, người dùng nên yêu cầu đơn vị tư vấn lập phương án tính toán cụ thể trước khi quyết định.
Bên cạnh công suất và chi phí, người dùng cần chú ý đến nguồn gốc thiết bị, kinh nghiệm của đơn vị tư vấn, thi công và chính sách bảo hành. Hệ thống phải đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ điện, chống sét, tiếp địa, kết cấu công trình và phòng cháy, chữa cháy.
Về thủ tục, đối với nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ có đấu nối với hệ thống điện quốc gia ở cấp hạ áp, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm gửi thông báo đến UBND cấp xã nơi lắp đặt. Trường hợp công suất inverter dưới 1kW, chủ đầu tư không bắt buộc thực hiện thông báo theo nội dung hướng dẫn nêu trên.
Sau 10 ngày làm việc kể từ ngày gửi thông báo, nếu không nhận được ý kiến phản hồi, chủ đầu tư có thể thực hiện lắp đặt theo nội dung đã thông báo và các quy định liên quan.