Từ ý tưởng khuyến khích doanh nghiệp thưởng Tết vào tháng 11 và 12 của Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang tại thảo luận tổ ở Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội diễn ra mới đây, ông Phùng Thái Quang - Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM - cho biết đơn vị đã đề nghị các cấp công đoàn tập trung kiến nghị doanh nghiệp sớm công bố kế hoạch, mức thưởng và thời điểm chi trả thưởng Tết.
Với những doanh nghiệp có điều kiện, công đoàn vận động nghiên cứu phương án chi thưởng hoặc tạm ứng một phần từ tháng 11, 12.
Theo ông Quang, cuối năm là thời điểm nhiều gia đình công nhân phải lo chi phí đi lại, mua sắm và sinh hoạt. Nếu được nhận thưởng sớm, kể cả theo từng đợt hoặc tạm ứng một phần, người lao động sẽ chủ động hơn trong chi tiêu, giảm áp lực tài chính khi Tết đến gần.
Khó xoay xở trong thời gian ngắn
Việc vận động doanh nghiệp cần căn cứ vào tình hình sản xuất, kinh doanh và khả năng dòng tiền của từng đơn vị. Doanh nghiệp cũng cần thông tin rõ phương án chi trả, bảo đảm thực hiện đúng cam kết với người lao động.
Từ thực tế tại doanh nghiệp, ông Lưu Kim Hồng - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Nidec Việt Nam - cho biết tiền thưởng Tết thường được xác định trên cơ sở kết quả kinh doanh cả năm. Với những doanh nghiệp có hàng nghìn lao động, kế hoạch thưởng phải trải qua nhiều bước xét duyệt, báo cáo công ty mẹ hoặc tập đoàn trước khi được thông qua.
Theo ông Hồng, công đoàn TPHCM vừa gửi văn bản đề xuất doanh nghiệp xem xét phương án thưởng Tết sớm cho người lao động trong tháng 11 hoặc 12. Dù vậy, việc điều chỉnh kế hoạch trong thời gian ngắn là thách thức đối với những doanh nghiệp có quy mô lớn.
“Giữa tháng 10 lên kế hoạch chi thưởng trong tháng 11 hoặc 12 thì rất khó với các doanh nghiệp lớn” - ông Hồng nói.
Bên cạnh khó khăn về quy trình phê duyệt, ông Hồng cho rằng hiệu quả kích cầu từ việc thưởng Tết sớm còn phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa nguồn cung hàng hóa, chương trình khuyến mãi và nhu cầu mua sắm. Tháng 11 và đầu tháng 12 chưa phải thời điểm nhiều gia đình bắt đầu chi tiêu mạnh cho Tết, do đó, tác động thúc đẩy sức mua cần được xem xét trong tổng thể các hoạt động kích cầu cuối năm.
Thưởng sớm một phần để tăng sức mua
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Huỳnh Thanh Điền - chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường đại học Nguyễn Tất Thành - cho rằng thưởng Tết sớm khả thi nếu doanh nghiệp có đủ điều kiện về dòng tiền và chủ động phương án chi trả.
Theo ông Điền, doanh nghiệp có thể cân nhắc thưởng trước một phần để người lao động mua vé xe, sắm sửa và trang trải chi phí cuối năm; phần còn lại chi trả theo kế hoạch. Khi người lao động có tiền sớm, sức mua tăng, doanh nghiệp có thêm cơ hội đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh. Nếu kết quả vượt kế hoạch, lợi nhuận khả quan, doanh nghiệp có thể xem xét thưởng thêm.
“Trước sau gì doanh nghiệp cũng phải tính toán việc thưởng Tết cho người lao động. Nếu có điều kiện về dòng tiền, doanh nghiệp có thể cân nhắc chi trả sớm hơn, vừa hỗ trợ người lao động, vừa góp phần kích cầu tiêu dùng”, ông Điền phân tích.
Theo vị chuyên gia, nếu chỉ một số doanh nghiệp thực hiện, tác động đến sức mua chung sẽ hạn chế. Khi nhiều doanh nghiệp cùng hưởng ứng, lượng tiền được đưa vào lưu thông sớm hơn sẽ góp phần thúc đẩy tiêu dùng, tạo đầu ra cho hàng hóa và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.
Ông Điền cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, TPHCM cần thúc đẩy tổng cầu, trong đó tiêu dùng hộ gia đình là một động lực quan trọng. Khi người dân tăng chi tiêu, hàng hóa tiêu thụ thuận lợi hơn, doanh nghiệp có điều kiện duy trì, mở rộng sản xuất, góp phần bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động.
Nhu cầu mua sắm tại Việt Nam thường tăng mạnh vào dịp cuối năm, từ sửa chữa nhà cửa, mua sắm đồ dùng đến chuẩn bị quà biếu Tết. Do đó, đưa tiền thưởng đến tay người lao động sớm hơn có thể thúc đẩy sức mua trong giai đoạn này. Với lượng lớn lao động nhập cư tại Đông Nam bộ, dòng tiền chi tiêu dịp Tết còn có thể lan tỏa đến các địa phương thông qua lưu thông hàng hóa.
Bên cạnh vận động doanh nghiệp thưởng sớm, chuyên gia cho rằng TPHCM cần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, tháo gỡ khó khăn thuộc thẩm quyền và đẩy mạnh xúc tiến thương mại. Thành phố có thể tổ chức thêm các phiên chợ, chương trình khuyến mãi và hoạt động kích cầu thiết thực, phù hợp với nhu cầu người dân.
Muốn tăng trưởng phải kích cầu. Khi tiêu dùng tăng, doanh nghiệp có điều kiện sản xuất, kinh doanh thuận lợi hơn, từ đó tạo thêm việc làm và thu nhập cho người lao động. Đây cũng là cách để kích cầu đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của thành phố...
Theo ông Điền, thưởng Tết sớm cần dựa trên tinh thần tự nguyện và khả năng tài chính của từng doanh nghiệp, không nên áp dụng đồng loạt bất kể điều kiện thực tế. Khi có sự hưởng ứng rộng rãi và kết hợp với các chương trình xúc tiến thương mại phù hợp, giải pháp này có thể vừa giúp người lao động chủ động chi tiêu, vừa tạo thêm động lực cho thị trường cuối năm.