Kết nối lịch sử với hiện tại bằng đạo học
Lễ kỷ niệm do đạo diễn Phạm Hoàng Giang làm Tổng đạo diễn, có chủ đề “Tinh hoa đạo học”. Chương trình được xây dựng như một hành trình trở về cội nguồn Quốc học, tôn vinh những giá trị tinh thần đã làm nên sức sống bền bỉ của nền giáo dục Việt Nam qua các thời kỳ. Từ quyết sách dựng lập Quốc Tử Giám năm 1076 đến truyền thống đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng hiền tài, chương trình khẳng định vai trò của đạo học trong việc hun đúc nhân cách, bồi đắp trí tuệ và hình thành những thế hệ con người có trách nhiệm với quốc gia, dân tộc.
Chương trình gồm phần Lễ và phần Hội, kết hợp nghi thức khai văn với nghệ thuật trình diễn, hòa quyện giữa chất liệu văn hóa truyền thống và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.
Dưới sự dàn dựng của Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cùng ê-kíp sáng tạo, chương trình sử dụng tổng hợp các loại hình ca, múa, nhạc, những sáng tác âm nhạc mới, các tiết mục mashup và hình ảnh tư liệu; kết hợp công nghệ trình diễn hiện đại như 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật. Các yếu tố nghệ thuật và công nghệ được khai thác nhằm tạo nên không gian trình diễn giàu tính biểu tượng, góp phần tái hiện chiều sâu lịch sử và truyền tải tinh thần đạo học bằng ngôn ngữ gần gũi với công chúng đương đại.
Nội dung nghệ thuật được triển khai qua hai chương “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, kết nối mạch nguồn lịch sử với khát vọng tương lai.
Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, chương trình có ý tưởng chủ đạo là đạo học không phải là những trang sử rêu phong nằm lại quá khứ, mà là dòng chảy tri thức liên tục bồi đắp và cuộn chảy suốt 950 năm, nối liền cội nguồn văn hiến với vận hội phát triển của dân tộc. Thông điệp xuyên suốt của chương trình là "Đạo học là cội rễ của nhân cách; Tri thức là đôi cánh đưa đất nước vươn mình", khẳng định “Gươm giáo giữ yên bờ cõi trong thời loạn, nhưng chính văn hiến và đạo học giữ vững vận nước trong buổi thái bình”.
Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, câu chuyện lịch sử từ năm 1076 được kết nối với hiện tại bởi hai chương “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”.
Chương I "Mạch nguồn đạo học" là điểm tựa lịch sử, khắc họa truyền thống tôn sư trọng đạo, khí tiết kẻ sĩ và sức mạnh hộ quốc an dân qua các mốc son từ khi vua Lý Nhân Tông ra chiếu thư xây dựng trường Quốc Tử Giám. Và từ tri thức đó đã tạo nên những sự chuyển hoá mạnh mẽ từ tri thức sang sức mạnh dân tộc thể hiện bản lĩnh sĩ khí của tri thức và nho sĩ Việt Nam, đặc biệt thể hiện qua 3 bản được coi là Tuyên ngôn độc lập đó là "Nam quốc sơn hà", "Bình Ngô đại cáo" và "Tuyên ngôn độc lập" của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chương II "Hiền tài là nguyên khí quốc gia" nói về không gian hành động thời đại, gắn với tinh thần trọng dụng hiền tài, khởi nguồn từ sự tận tụy của người thầy, dòng chảy trao truyền sang thế hệ trẻ, và bùng nổ thành khát vọng cống hiến dựng xây đất nước.
Theo Tổng đạo diễn, sợi dây kết nối lịch sử với khán giả hôm nay trong chương trình là những thông điệp hết sức gần gũi và dễ hiểu với khán giả, đặc biệt là thế hệ trẻ: “Đạo học bắt đầu từ lòng biết ơn mẹ cha, sự kính trọng người thầy, uống nước nhớ nguồn và trách nhiệm của mỗi cá nhân trước đất nước để góp sức dựng xây dân tộc giàu mạnh và hội nhập cùng thế giới”.
Công nghệ đưa lịch sử đến với giới trẻ
Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, chương trình có sử dụng một số công nghệ trình diễn hiện đại như 3D Mapping, laser, AR, hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật. Anh cho biết, ở đây công nghệ được sử dụng để sao tôn vinh được giá trị cốt lõi và thông điệp của chương trình. Ê-kíp tận dụng tối đa hiện trạng và không gian sẵn có, sân khấu như một đại cảnh rộng lớn để thể hiện các yếu tố dàn dựng kết hợp giữa các không gian và công nghệ giúp chuyển đoạn, ráp nối giữa các phần nội dung và không gian này lại với nhau.
“Trong chương trình 80 phút, trong đó có 40 phút phần lễ, 40 phút cho xuyên suốt chiều dài lịch sử, cho khán giả thấy sự chuyển hóa từ tri thức tạo thành sức mạnh văn hóa dân tộc Việt Nam. Chúng tôi chuyển thông điệp cũng như trọng trách, trách nhiệm đặt lên tri thức Việt Nam, để các bạn thấy được rằng khát vọng dân tộc được bồi đắp, được trao truyền giữa các thế hệ, giữa các tầng lớp trí thức, được nối tiếp tạo thành mạch nguồn, dòng chảy liên tục, đó chính là cách chúng tôi xây dựng nội dung chương trình nghệ thuật lần này”- đạo diễn nói.
Về việc sử dụng công nghệ, đạo diễn cho biết, chương trình không lấy công nghệ làm điểm nhấn, mà chỉ dùng công nghệ như một phương thức sân khấu trong cách dàn dựng mang tính bổ trợ cho toàn bộ nội dung, thông điệp muốn gửi gắm, mà ở đây, yếu tố bản sắc là quan trọng nhất.
Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, anh muốn gửi gắm thông điệp tới giới trẻ “Kế thừa truyền thống chỉ là kế thừa trên những trang sách hay trong các bộ phim, mà là tiếp nối tinh thần của tiền nhân bằng tư duy của thời đại mới. Người trẻ noi gương tiền nhân và hoàn thiện bản thân qua bốn chữ: Tâm-Tài-Trí-Đức: Giữ lòng biết ơn và sự khiêm nhường trước cội nguồn; Đem trí tuệ và công nghệ hiện đại giải quyết những bài toán lớn của đất nước”.
Chia sẻ về chương trình, đạo diễn cho biết, cần có sự tính toán để phù hợp không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám: “Chúng tôi tìm hướng đi là giải bài toán về mặt dàn dựng, kể chuyện tái hiện sự hình thành Quốc Tử Giám - một buổi bình văn, điểm nhấn quan trọng của chương trình này, chỉ Quốc Tử Giám mới có. Ngày xưa các quan, sĩ tử vào ngày mùng 1 hay Rằm hằng tháng thường tham gia buổi bình văn đó. Chúng tôi phải chọn lọc thông điệp, cách dàn dựng sân khấu để làm sao làm nổi bật đạo học gắn kết dòng chảy, gắn với đời sống ra sao, yếu tố tri thức quan trọng như thế nào? Chúng tôi bám vào những yếu tố cốt lõi đó xây dựng các phần biểu diễn”.
Anh cũng cho biết, sự tham gia của các nghệ sĩ được tính toán rất kỹ, đặt để từng người phù hợp từng tác phẩm âm nhạc, có những nghệ sĩ xuất hiện trong lát cắt ngắn 30 giây đến 1 phút nhưng mang lại những giá trị cảm xúc đặc biệt.
Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam” sẽ diễn ra lúc 19 giờ 30 ngày 14/11 tại Sân Thái Học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
LINH KHÁNH