Lê Vũ Long “Xin hãy tin em”: Hôn nhân 3 thập kỷ, không dư giả với nghề

Tái xuất màn ảnh rộng ở tuổi 53

Sau “Xin hãy tin em”, Lê Vũ Long không để lại nhiều dấu ấn trên màn ảnh như trước, thậm chí được cho là “ở ẩn”. Hành trình làm nghề của anh những năm qua như thế nào?

- Có thể Xin hãy tin em là dấu mốc khiến khán giả nhớ đến tôi lâu nhất nên khi nhìn lại chặng đường sau đó, nhiều người có cảm giác tôi ít xuất hiện. Thực tế, tôi vẫn làm việc đều, trung bình khoảng 2 năm tham gia một bộ phim, đan xen giữa điện ảnh và truyền hình.

Trước Hộ linh tráng sĩ, tôi tham gia Mưa trên cánh bướm; trước đó là Hai phía chân trời - dự án đầu tiên của VTV thực hiện tại Cộng hòa Séc, rồi Tình khúc Bạch Dương - khai thác về đời sống người Việt tại Nga. Tôi cũng tham gia nhiều phim điện ảnh như Những người thợ xẻ, Người đàn bà mộng du, Mùa hè chiều thẳng đứng, Của rơi...

Thời điểm đó, điện ảnh Việt Nam mỗi năm chỉ sản xuất được số lượng hạn chế, nên trung bình 2 năm đóng một phim đã là khá nhiều. Bên cạnh đó, hình ảnh và dạng nhân vật tôi đảm nhận thay đổi khá nhiều về ngoại hình và số phận. Vì vậy, có lẽ khán giả khó nhận ra và nối các vai diễn của tôi thành một hành trình xuyên suốt.

Một nguyên nhân khác là thị trường điện ảnh đã thay đổi. Thời chúng tôi làm nghề, điện ảnh Việt Nam chưa phát triển theo hướng công nghiệp. Khoảng 15 năm trở lại đây, thị trường phát triển nhanh, các yếu tố như doanh thu, khán giả và khả năng tiếp cận thị trường ngày càng được chú trọng.

Trước đây, khán giả chủ yếu chờ phim trên truyền hình, còn nay đời sống tốt hơn, người dân có điều kiện đến rạp và lượng khán giả cũng lớn hơn. Khi cách thưởng thức phim thay đổi, cách nghệ sĩ xuất hiện và làm nghề cũng thay đổi theo.

Dù vậy, đến nay, cái tên Lê Vũ Long vẫn gắn với “Xin hãy tin em” và khán giả nhớ nhất vai Phong "lãng tử" của anh. Anh có thấy chạnh lòng?

- Có hai lý do. Thời chúng tôi làm nghề, Internet chưa phát triển. Thế hệ tôi không có thói quen liên tục xuất hiện hay tạo sự chú ý trên mạng. Tôi thích tập trung vào nghiên cứu, khám phá và sáng tạo hơn là duy trì hình ảnh cá nhân. Bản thân tôi làm nhiều lĩnh vực nên nếu chỉ nhìn những gì xuất hiện trên Internet thì khó thấy hết hành trình ấy.

Còn việc khán giả vẫn nhớ Phong, tôi thấy đó là điều đáng mừng. Khi tác phẩm hoàn thành, nhân vật có đời sống riêng trong lòng khán giả. Nghệ sĩ giống như người làm vườn, gieo trồng rồi để cây tự lớn lên và ra quả. Vì vậy, tôi không chạnh lòng khi một nhân vật cũ được nhớ mãi. Với tôi, chỉ cần còn hứng thú với việc sáng tạo thì tôi vẫn muốn tiếp tục.

Dường như anh cũng không muốn xây dựng một hình ảnh cố định trước công chúng. Đây có phải lựa chọn có chủ ý?

- Quan điểm của mỗi nghệ sĩ khác nhau. Với tôi, nghệ sĩ càng “trong suốt” càng tốt. Mình càng ít phô bày bản thân thì nhân vật càng có không gian để xuất hiện. Vì vậy, tôi không thích duy trì một kiểu tóc, cách ăn mặc hay diện mạo cố định. Mỗi khi đảm nhận một vai diễn mới, tôi muốn làm lại từ đầu, kể cả về hình ảnh, để mỗi nhân vật có một đời sống riêng.

Ngoài đời, tôi cũng thích sự riêng tư và đơn giản. Ra đường, không ai nhận ra mình càng thấy thoải mái, bởi tôi có thể hòa vào đám đông, quan sát cuộc sống và tích lũy trải nghiệm cho công việc.

Trở lại màn ảnh rộng với vai vua Đinh Tiên Hoàng trong phim điện ảnh “Hộ linh tráng sĩ”, anh chuẩn bị cho nhân vật như thế nào?

- Tôi tạo khoảng cách ngay từ đời thường. Khi nhận vai, tôi xác định mình phải giữ khoảng cách cần thiết với cả đoàn phim, bởi quan hệ quân thần trên phim không thể xuề xòa như bạn bè ngoài đời. Tôi chỉ thường trò chuyện với nam diễn viên đóng vai người con vì kịch bản đòi hỏi sự kết nối đó.

Với những người khác, ở hậu trường, tôi đều giữ một không gian riêng. Khi tạo được niềm tin và không khí thật ngay từ bên ngoài thì bước vào ống kính, mọi thứ sẽ diễn ra tự nhiên mà không cần cố “diễn”.

Nhân vật vua Đinh Tiên Hoàng có thời lượng xuất hiện khá ngắn. Anh có tiếc khi vai diễn của mình ít đất diễn? Đâu là phân cảnh bị cắt khiến anh tiếc nuối nhất?

- Tôi không tiếc vì đây là công việc của đạo diễn và tôi tôn trọng quyết định đó. Tôi không nghĩ một vai diễn phải dài mới có giá trị. Với vai vua Đinh Tiên Hoàng, tôi cho rằng, thời lượng như vậy là đủ để nhân vật tạo được sức nặng, sự lạnh lùng và cảm giác cần thiết.

Khi nhận lời tham gia dự án, tôi rất hào hứng vì được vào vai vị hoàng đế đầu tiên, đồng thời được giao dàn dựng phần múa cho phân đoạn quan trọng. Tôi và đạo diễn Phan Gia Quang Bình muốn tạo ra một cảnh gần như chưa từng xuất hiện trên màn ảnh.

Tuy nhiên, cảnh này đòi hỏi nhiều nhân lực, thời gian và công sức nên cuối cùng không thể thực hiện vì điều kiện không cho phép. Tôi rất tiếc, bởi có ý tưởng mà không thể biến thành hiện thực nhưng tôi vẫn hy vọng sẽ có dịp thực hiện nó vào một thời điểm khác.

Hôn nhân hơn 3 thập kỷ, hai con giành học bổng toàn phần ở Canada

Cát-xê đóng phim của Lê Vũ Long hiện nay ra sao? Anh có thấy mức thù lao đó tương xứng với vị trí của mình trong nghề?

- Cát-xê đóng phim của tôi nhiều năm qua gần như không thay đổi. Có lẽ mình chưa thích nghi được với cách làm việc hiện nay, khi nghệ sĩ thường có người đại diện, quản lý để đàm phán mức cát-xê.

Nhận một dự án, đầu óc tôi chủ yếu nghĩ về nhân vật và vấn đề nghệ thuật, vì thế trao đổi chuyện thù lao khá khó. Nhưng trong thâm tâm, tôi cũng thích được trả cát-xê cao. Không chỉ vì tiền, mà đó còn là cách để cảm nhận mình được đánh giá cao và được xem là người quan trọng trong dự án.

Sau nhiều năm làm nghệ thuật, thu nhập từ nghề có giúp anh sống dư giả?

- Không. Thu nhập từ nghệ thuật nhìn chung không cao, tôi phải tính toán và cân đối để đủ chi tiêu. Hai con tôi hiện học ở nước ngoài và may mắn nhận được học bổng theo một đề án của Chính phủ, nên gia đình không phải lo học phí, ăn ở, vé máy bay hay bảo hiểm.

Tuy nhiên, chúng tôi vẫn phải ứng trước các khoản chi phí trong vài tháng rồi mới được hoàn lại, có thời điểm lên tới vài trăm triệu đồng cho hai con. Vì vậy, vợ chồng tôi vẫn phải dành dụm, chuẩn bị tài chính và cân đối chi tiêu. Nói chung, tôi không sống dư giả bằng nghề.

Vợ anh cũng hoạt động nghệ thuật. Hai người đã đồng hành, hỗ trợ và chia sẻ với nhau như thế nào trong công việc cũng như cuộc sống?

- Chúng tôi ở với nhau từ năm 1995. Cả hai cùng nghề, từng cùng cơ quan và phần lớn thời gian đồng hành cùng nhau trong công việc lẫn cuộc sống. Hơn 30 năm chung sống, chúng tôi luôn có sự hỗ trợ và đổi vai cho nhau.

Khi vợ tôi ở thời kỳ rực rỡ trên sân khấu ballet, tôi lùi lại phía sau, lo việc gia đình để cô ấy tập trung với nghề. Sau này, khi tôi thành lập đoàn múa, vợ lại đảm nhận phần sản xuất, hậu cần cho đoàn từ vé máy bay, bảo hiểm, lịch trình đến hợp đồng, giao dịch với nhà sản xuất, để tôi toàn tâm cho sáng tạo.

Khoảng 4 năm nay, khi cô ấy làm đạo diễn, tôi lùi về hỗ trợ kỹ thuật, phụ trách thiết kế ánh sáng, sân khấu tại Nhà hát Hồ Gươm. Đó không phải là phân chia công việc mà là hỗ trợ. Chúng tôi hiểu ý tưởng và mong muốn của đối phương nên có thể giúp nhau tốt hơn.

Sau hơn 30 năm bên nhau, tình cảm của anh chị có nhiều thay đổi?

- Sau mấy chục năm sống cùng, chúng tôi gần như hiểu hết về nhau, nhiều khi chỉ cần nhìn cũng đoán được ý đối phương. Tình cảm vì thế chuyển sang một trạng thái khác, giống như tri kỷ. Có lúc bực bội, giận dỗi, nhưng đó cũng là điều bình thường trong một chặng đường dài.

Vợ chồng tôi vẫn duy trì thói quen dành thời gian bên nhau. Bà xã luôn muốn mỗi năm lên kế hoạch cho một chuyến đi và chúng tôi đều cố gắng thực hiện. Cả hai thích lái xe, có chuyến kéo dài 1-2 tuần, cũng có khi 3-4 tuần. Các con giờ không còn sống cùng bố mẹ nên khi không vướng công việc, vợ chồng lại đóng cửa nhà rồi lên đường, thích ở đâu thì dừng ở đó.

Nói chung với chúng tôi, được làm nghề mình yêu thích, cùng chia sẻ mọi niềm vui, hạnh phúc và những vất vả thường nhật đã là một điều rất may mắn.

Ngoài những lúc đóng phim hay đi dạy, cuộc sống thường ngày của anh diễn ra như thế nào?

- Tôi cũng là một người đàn ông bình thường, hằng ngày vẫn vào bếp nấu ăn và dành thời gian cho những sở thích riêng như nghe nhạc, xem phim, đọc sách, trồng cây, thưởng trà, cà phê, làm đồ thủ công bằng tre, gỗ. Mỗi thú vui đều cho tôi thêm một điều để học, như trồng cây giúp mình biết quan sát và hiểu sự phát triển riêng của từng loài.

Trong nghệ thuật đương đại, tôi không muốn tự giới hạn mình, bởi mọi yếu tố đều có thể trở thành phương tiện sáng tạo. Hành trình vẫn còn phía trước, còn nhiều điều để làm và để nói, nên chẳng dại gì định hình bản thân quá sớm.

Cảm ơn nghệ sĩ Lê Vũ Long vì những chia sẻ!

Lê Vũ Long (53 tuổi) là con của diễn viên Dũng Nhi. Anh được khán giả biết nhiều nhờ vai Phong “lãng tử” trong phim Xin hãy tin em và từng giành giải Nam diễn viên phụ phim điện ảnh xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14 với vai Phiên trong phim Người đàn bà mộng du.

Hiện Lê Vũ Long dành thêm thời gian cho công việc giảng dạy, trong đó có việc hợp tác với Trường Xiếc Việt Nam và Học viện Múa Việt Nam.

Lê Vũ Long kết hôn với NSƯT, biên đạo múa Lưu Thu Lan. Vợ chồng anh có hai con. Con trai sinh năm 2001, hiện học thạc sĩ tại Canada. Con gái sinh năm 2005, từng theo học ballet nhiều năm tại Học viện Múa Việt Nam trước khi du học.