Ngày 1/8/1989, một kẻ hiếp dâm đeo mặt nạ đột nhập nhà Dana Beatty, dí dao vào cổ cô, quấn băng dính quanh mặt, trói vào giường...
Các điều tra viên dành nhiều năm truy tìm thủ phạm, thậm chí từng điều tra một sĩ quan cảnh sát địa phương được xem là nghi phạm trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, người này có chứng cứ ngoại phạm "hoàn hảo", còn danh tính kẻ tấn công Beatty vẫn là một bí ẩn.
Hiện trường vụ cưỡng hiếp Dana Beatty năm 1989. Ảnh: Dateline
Vụ án kéo dài qua nhiều thập niên, cho đến khi bằng chứng ADN mở ra bước ngoặt.
Thủ phạm là người quen
Sau 34 năm, các điều tra viên sử dụng phương pháp phả hệ di truyền để truy tìm nguồn gốc mẫu ADN thu được từ vụ án. Kết quả dẫn họ tới Frederick Tanzer, một bác sĩ địa phương.
Tanzer không phải người xa lạ với Beatty. Năm 1989, ông ta là chồng người bạn thân nhất của bà.
Với cảnh sát, việc xác định được Tanzer dường như đã đưa cuộc điều tra kéo dài hàng chục năm tới hồi kết. Theo thám tử Cincinnati Jeff Smallwood, nhà chức trách khi đó đang chuẩn bị bắt ông ta.
Nhưng khi thám tử làm việc với văn phòng công tố, các công tố viên đưa ra một vấn đề mà đội điều tra không lường trước.
Năm 1989, thời hiệu truy tố tội hiếp dâm ở bang Ohio là 6 năm. Quy định này được kéo dài lên 20 năm vào năm 1999, rồi lên 25 năm vào năm 2015, kèm thêm 5 năm trong trường hợp có bằng chứng ADN.
Ban đầu, các điều tra viên tin rằng khoảng thời gian gia hạn liên quan đến ADN có thể áp dụng cho vụ Beatty, bởi bằng chứng sinh học được thu giữ từ chiếc váy bà mặc khi bị tấn công.
Nhưng cách hiểu đó là sai. Do thời hiệu ban đầu đã hết, khoảng thời gian gia hạn liên quan đến ADN không thể được áp dụng cho vụ án. Văn phòng công tố thông báo với cảnh sát rằng: "Chúng ta đã mắc sai lầm. Chúng ta không thể truy tố vụ án này".
Sau 34 năm chờ đợi để biết ai đã tấn công mình, Beatty một lần nữa chứng kiến vụ án bị chặn lại, lần này không phải vì cảnh sát chưa tìm ra thủ phạm mà vì pháp luật không còn cho phép truy tố ông ta về tội danh đó.
"Tôi không thể hiểu tại sao lại có thời hiệu truy tố. Tôi không hiểu giá trị của nó là gì", Beatty, hiện 67 tuổi, nói.
Không để cuộc điều tra dừng lại
Việc không thể truy tố Tanzer về vụ cưỡng hiếp Beatty không khiến các điều tra viên kết thúc cuộc tìm kiếm trách nhiệm hình sự đối với ông ta.
Cảnh sát Ohio liên hệ các cơ quan liên bang để tìm hướng xử lý. Họ thu thập một chiếc cốc Tanzer vứt đi và xét nghiệm ADN. Kết quả xác nhận ADN của ông ta có trên chiếc váy của Beatty.
Nhà chức trách tin rằng con dao này đã được sử dụng trong vụ tấn công năm 1989. Ảnh: Dateline
Các điều tra viên cũng xem xét những hành vi khác mà Tanzer có thể bị truy tố, trong đó có cáo buộc ông ta từng chuốc thuốc người vợ cũ rồi quan hệ tình dục với bà mà không có sự đồng thuận, theo hồ sơ đề nghị tạm giam của các công tố viên liên bang.
Tuy nhiên, những cáo buộc này cũng không thể trở thành con đường đưa Tanzer ra trước tòa về tội hiếp dâm. Vào thời điểm các hành vi được cho là xảy ra, luật Ohio có quy định miễn trừ đối với hành vi cưỡng hiếp trong hôn nhân. Ohio chỉ bãi bỏ quy định này vào năm 2024.
Các điều tra viên khi đó phải tìm một hướng khác.
Kế hoạch cuối cùng
Theo thám tử Smallwood, cảnh sát xây dựng một kế hoạch nhằm khiến Tanzer nói dối về vụ cưỡng hiếp Beatty, từ đó có thể truy tố ông ta về hành vi nói dối.
Họ dựng một câu chuyện rằng cảnh sát đang điều tra một sĩ quan từng bị nghi cưỡng hiếp Beatty rồi che giấu vụ việc. Sau đó, các điều tra viên tiếp cận Tanzer không phải với tư cách là nghi phạm, mà là nhân chứng, hỏi ông ta có biết gì về vụ tấn công hay không.
Julie D. Garcia, công tố viên liên bang tại Ohio, cho biết điểm khó khăn trong kế hoạch là Tanzer hoàn toàn có quyền từ chối trả lời. Ông ta có quyền giữ im lặng, yêu cầu các điều tra viên rời đi và không phải nói bất cứ điều gì.
Nhưng Tanzer đã đồng ý nói chuyện, và đã nói dối.
Trong cuộc thẩm vấn được ghi âm, ông ta phủ nhận từng nói chuyện với Beatty vào ngày 1/8/1989, cũng không đến căn hộ của bà hay quan hệ tình dục với bà.
Những lời khai đó trở thành cơ sở cho vụ án liên bang. Ngày 11/12/2024, Tanzer bị bắt với cáo buộc khai báo gian dối với một đặc vụ liên bang. Sau đó, ông ta nhận tội và bị tuyên phạt 15 năm tù vào năm 2026.
Lời thú nhận sau 37 năm
Trong cuộc phỏng vấn với Dateline, Tanzer thừa nhận đã cưỡng hiếp Beatty và nói đang "tìm hiểu lý do" cho hành động của mình.
Vụ án của Beatty trở thành một phần trong cuộc tranh luận rộng hơn tại Mỹ về thời hiệu đối với các tội xâm hại tình dục nghiêm trọng. Theo dữ liệu của Mạng lưới Quốc gia về Hiếp dâm, Xâm hại và Loạn luân (RAINN) được NBC News kiểm chứng và phân tích, hơn 30 bang vẫn quy định thời hiệu đối với những tội danh này, trong khi thời hạn và các trường hợp ngoại lệ khác nhau đáng kể giữa các bang.
Một số chuyên gia và tổ chức bảo vệ nạn nhân cho rằng nên bãi bỏ thời hiệu đối với những vụ tấn công tình dục nghiêm trọng, đặc biệt khi ADN có thể giúp xác định thủ phạm sau nhiều năm.
Với Beatty, việc xóa bỏ thời hiệu truy tố không chỉ mang lại hình phạt thích đáng cho tội phạm. "Với tôi, đó sẽ là sự giải thoát. Sự giải thoát thực sự", bà nói.
Tuệ Anh (theo NBC News)