Một số gói thầu thi công cầm chừng, giậm chân tại chỗ
Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng và Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về tình hình triển khai Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.
Theo báo cáo, nhiều hợp phần quan trọng của siêu dự án đang bám sát kế hoạch đưa vào khai thác trong tháng 12. Cụ thể, dự án thành phần 1 bao gồm 6 công trình trụ sở các cơ quan quản lý nhà nước (Hải quan, Kiểm dịch, Cảng vụ, Công an...) đã cơ bản sẵn sàng hạ tầng kết nối kỹ thuật để vận hành đúng hẹn. Dự án thành phần 2 do Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) làm chủ đầu tư đã hoàn thành xây dựng và lắp đặt thiết bị cơ điện, quản lý bay; hiện đang tập trung rải cáp kỹ thuật và đấu nối hạ tầng. Đối với Dự án thành phần 4, các công trình dịch vụ thiết yếu phục vụ giai đoạn 1 như suất ăn hàng không, bảo dưỡng tàu bay, phục vụ mặt đất đang được các nhà đầu tư đẩy nhanh thi công, đạt từ 70 - 95% khối lượng.
Riêng Dự án thành phần 3 (các công trình thiết yếu do ACV làm chủ đầu tư) có tổng giá trị sản lượng thực hiện đạt khoảng 74.284,38/86.348,6 tỉ đồng, tương đương 86,03%. Trong 12 gói thầu xây lắp đang triển khai, có 8 gói thầu dự kiến hoàn thành trong tháng 12, nổi bật là các gói thầu đường cất hạ cánh thứ nhất, đường cất hạ cánh thứ hai, sân đỗ tàu bay nhà ga, hệ thống cung cấp nhiên liệu và công trình xử lý nước thải.
Đại công trường sân bay Long Thành nhìn từ trên cao
ẢNH: MAI THANH HẢI
Bên cạnh những điểm sáng, Bộ Xây dựng cảnh báo có 4 gói thầu lớn thuộc Dự án thành phần 3 rất khó hoàn thành trong tháng 12. Trong số các công trình đối mặt rủi ro trễ hẹn, Gói thầu 5.10 xây dựng Nhà ga hành khách - trái tim của toàn bộ dự án - đang rơi vào tình trạng báo động dù đã đạt 83,05% giá trị hợp đồng (tăng 5,68% so với kỳ báo cáo ngày 5.9). Khối lượng công việc hoàn thiện kiến trúc và lắp đặt thiết bị còn lại rất lớn khi hệ thống soi chiếu hành lý HBS mới chỉ hoàn thành 38/53 máy, hệ thống soi chiếu xách tay SSE đạt 214/256 bộ, thiết bị dẫn đậu tàu bay VDGS đạt 73/130 bộ và hệ thống cấp điện GPU phục vụ tàu bay mới dừng ở mức 36/68 bộ. Đáng ngại hơn, trong tổng số 51 kịch bản thử nghiệm vận hành liên động có tải của nhà ga, hiện vẫn còn tới 16 kịch bản chưa được phê duyệt, các hệ thống cơ điện, PCCC và điều hòa không khí quan trọng vẫn chưa thể tiến hành chạy thử.
Nguyên nhân cốt lõi là do Liên danh VIETUR thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực tay nghề cao, đặc biệt là thợ hàn kỹ thuật cao khi khu vực tuynel chỉ bố trí 17 thợ hàn cùng 5 robot hàn, còn Trung tâm năng lượng chỉ có 4 thợ hàn để gánh vác hơn 640 mối hàn chuyên dụng. Bên cạnh đó, nhiều cán bộ quản lý kỹ thuật người nước ngoài của nhà thầu chính IC Ictas đã tự ý rời khỏi dự án, nhà thầu cũng chưa huy động đủ chuyên gia thiết kế PCCC, trong khi đơn vị tư vấn VNCC-PMI chậm trễ bố trí nhân sự tại công trường để xử lý các xung đột kỹ thuật phát sinh.
Cùng chung số phận chậm tiến độ là Gói thầu 4.8 thi công giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật, với giá trị sản lượng đạt 80,60% (chỉ tăng nhích 5,31% so với kỳ báo cáo trước). Gói thầu này hiện đối mặt với nguy cơ vỡ kế hoạch tháng 11 khi khối lượng công việc còn đọng lại quá lớn với 43 km đường cấp 3 và 8 km đường trục chính. Công trường này đang rơi vào cuộc khủng hoảng thiếu hụt lao động gay gắt khi chỉ huy động được 1.440 nhân sự trên tổng số 2.515 người theo cam kết. Đồng thời, tình trạng khan hiếm nguồn cung bê tông nhựa nghiêm trọng trên thị trường khiến việc cung ứng 100.000 tấn bê tông nhựa còn lại trở nên khó khả thi.
Sân bay Long Thành chạy thử quy trình kiểm tra đường cất hạ cánh và đường lăn
ẢNH: ACV
Chưa dừng lại ở đó, việc kéo cáp điện 22 kV kết nối cho Dự án thành phần 1 và Dự án thành phần 4 hiện chưa thể xác định ngày hoàn thành, trong khi các hệ thống thiết bị chiller, máy phát điện dự phòng tại Trung tâm năng lượng - điều kiện bắt buộc để vận hành Nhà ga hành khách - vẫn chưa hoàn thành lắp đặt và chạy thử.
Ngoài ra, 2 gói thầu phụ trợ lớn khác là Gói 7.8 (Nhà ga hàng hóa số 1) và Gói 11.5 (Nhà để xe) cũng ghi nhận đà tăng tiến độ gần như giậm chân tại chỗ. Với Gói thầu 7.8, khối lượng thực hiện mới đạt 47,04% (chỉ tăng vỏn vẹn 3,3% so với kỳ báo cáo trước) do thiếu công nhân lành nghề và tiến độ bị phụ thuộc hoàn toàn vào chuỗi cung ứng thiết bị ngoại nhập, trong đó hạng mục lõi là Hệ thống lưu trữ hàng hóa tự động (ASRS) dự kiến sớm nhất phải đến tháng 2.2027 mới có thể về tới công trường, trễ sâu so với mốc hoàn thành hợp đồng là tháng 10.2026.
Tương tự, Gói thầu 11.5 sở hữu tỷ lệ hoàn thành thấp nhất dự án khi mới đạt 42,93% giá trị hợp đồng (chỉ tăng nhẹ 1,63% so với kỳ trước) do các nhà thầu liên danh Coteccons, CC1, Fecon không huy động đủ lực lượng thi công trong suốt một thời gian dài, khiến phần lớn hạng mục hoàn thiện vẫn bị kẹt ở khâu gia công tại nhà máy.
Bắt buộc hoàn thành đúng kế hoạch
Đánh giá toàn diện nguyên nhân khiến đại công trường Long Thành bị hụt hơi ở giai đoạn nước rút, Bộ Xây dựng chỉ ra rằng bên cạnh việc nhà thầu chưa đáp ứng đầy đủ lực lượng nhân công và cán bộ kỹ thuật theo cam kết, "điểm nghẽn" lớn nhất lại nằm ở công tác lập, trình hoàn thiện hồ sơ nội nghiệp và thủ tục nghiệm thu, thanh toán. Tính đến thời điểm báo cáo, khối lượng thi công tồn đọng chưa được thanh toán tại Dự án thành phần 3 đã vượt con số 10.430 tỉ đồng, làm chậm dòng tiền và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực của các nhà thầu, dẫn đến tình trạng thi công cầm chừng.
Nhằm bảo đảm tiến độ toàn dự án, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo UBND TP.Đồng Nai tập trung ưu tiên nguồn cung ứng vật liệu xây dựng như đá, nhựa đường; đồng thời yêu cầu chủ đầu tư ACV khẩn trương tháo gỡ vướng mắc thanh toán, kiên quyết xử lý hoặc điều chuyển khối lượng đối với các đơn vị không đáp ứng cam kết nhân lực, cũng như đẩy nhanh việc hoàn thiện các kịch bản thử nghiệm ORAT để đưa công trình vào vận hành an toàn đúng kế hoạch.
Trước đó, trong thông báo kết luận tại buổi kiểm tra hiện trường, đôn đốc tiến độ thực hiện dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cũng đã nhấn mạnh: theo chủ trương đầu tư được Quốc hội thông qua, dự án giai đoạn 1 phải hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2026. Đây là nhiệm vụ bắt buộc phải hoàn thành, rất nặng nề, nhiều thách thức khi khối lượng công việc còn lại lớn, trong khi thời gian còn lại không nhiều.
Do vậy, Phó thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị liên quan chuyển sang trạng thái nước rút, tăng tốc; tổ chức thi công 24/7 đối với các hạng mục đường găng, khối lượng còn lại lớn. Đồng thời kiểm soát chặt chẽ tiến độ từng ngày, từng công việc, hạng mục, gói thầu.
Phó thủ tướng yêu cầu nhà thầu huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị, vật tư và nguồn lực tài chính; tổ chức thi công 3 ca 4 kíp, tăng mũi thi công để đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân, nhất là tại các gói thầu đường găng. Đặc biệt, kiên quyết xử lý các nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về nhân lực, thiết bị, tài chính và tiến độ; trường hợp cần thiết xử lý vi phạm hợp đồng theo quy định của pháp luật.
Về phía địa phương, UBND TP.HCM và TP.Đồng Nai được giao huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tập trung chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư dự án để tháo gỡ ngay các khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền về giải phóng mặt bằng, vật liệu, cấp điện, cấp nước, hạ tầng kỹ thuật và các vấn đề phát sinh trên địa bàn, bảo đảm hoàn thành toàn bộ trong tháng 10; không để vướng mắc thuộc thẩm quyền địa phương ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành, đưa dự án vào khai thác.