Loài chim có tiếng hót đủ sức gây tổn thương thính giác con người

Nhiều người cho rằng những loài động vật phát ra âm thanh lớn nhất trên cạn phải sở hữu thân hình khổng lồ. Thế nhưng, một số loài chim có thể phát ra âm thanh lớn không kém những loài thú lớn hơn chúng nhiều lần.

Mới đây, sau khi đo tiếng kêu của 123 loài chim thuộc 39 họ khác nhau trong môi trường tự nhiên, các nhà sinh vật học đã bổ sung 2 cái tên vào danh sách ứng viên cho danh hiệu loài chim kêu to nhất từng được ghi nhận: chim chuông cổ trần (bare-throated bellbird) và chim seriema chân đỏ (red-legged seriema).

Công trình này do nghiên cứu sinh João C. T. Menezes và giáo sư sinh vật học Jeffrey Podos thuộc Đại học Massachusetts Amherst thực hiện. Nhóm nghiên cứu đã ghi âm các loài chim tại bang Massachusetts (Mỹ) và Brazil từ cuối năm 2018 đến đầu năm 2025.

Trước đây, các nhà khoa học đã ghi nhận cao độ và nhịp điệu tiếng hót của nhiều loài chim, nhưng âm lượng thực tế mới chỉ được đo ở một số ít loài.

Tiếng chim kêu nhỏ dần khi khoảng cách tăng lên, do đó kết quả đo sẽ thiếu chính xác nếu không xác định được khoảng cách đến nguồn âm. Trong nhiều thập kỷ, khó khăn này khiến các phép đo âm lượng chim trong môi trường tự nhiên trở nên hiếm hoi.

Để giải quyết vấn đề, nhóm nghiên cứu kết hợp máy đo âm thanh chuyên dụng với máy đo khoảng cách laser thường dùng trong môn golf. Với mỗi tiếng kêu, họ vừa ghi lại âm thanh vừa xác định khoảng cách đến cá thể chim, sau đó quy đổi dữ liệu về mức âm thanh chuẩn ở khoảng cách 1m.

Loài chim có tiếng kêu nhỏ nhất trong danh sách là chim ruồi ẩn sĩ cổ xám (dusky-throated hermit), với mức âm thanh khoảng 64dB, tương đương âm lượng của một cuộc trò chuyện thông thường (khoảng 60-70dB).

Theo các chuyên gia thính học, tiếp xúc kéo dài với âm thanh từ 85dB trở lên có thể gây tổn thương thính giác. Trong khi đó, tiếng ồn từ 120dB trở lên có thể gây đau tai và tiềm ẩn nguy cơ tổn thương chỉ sau thời gian tiếp xúc rất ngắn.

Trong lần khảo sát này, 3 loài có cá thể phát ra âm thanh vượt ngưỡng 120dB là chim chuông trắng (white bellbird), chim chuông cổ trần và chim seriema chân đỏ. Các đỉnh âm thanh trong những tiếng kêu ngắn của chúng đạt khoảng 127-131dB, vượt ngưỡng có thể gây tổn thương thính giác của con người.

 Ngoài ra, 8 loài khác cũng phát ra âm thanh vượt mốc 100dB, bao gồm ngỗng Canada, hoét rừng (wood thrush) và chim toucan họng trắng.

Trước đây, danh hiệu loài chim kêu to nhất hành tinh thuộc về chim chuông trắng. Kỷ lục này do giáo sư Podos cùng một đồng nghiệp người Brazil xác lập năm 2019 và được Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới công nhận.

Hiện nay, việc xác định loài nào đứng đầu phụ thuộc vào tiêu chí đánh giá. Chim chuông cổ trần đạt đỉnh âm thanh đơn lẻ cao nhất, trong khi chim seriema chân đỏ có mức âm lượng trung bình cao nhất trong số các cá thể được đo.

Nhà nghiên cứu Menezes cho biết ông luôn phải đứng cách những con chim chuông vài chục mét khi ghi âm nhưng vẫn cảm nhận rõ sức dội của sóng âm. Ông cũng so sánh tiếng chim chuông hót với âm thanh của máy khoan bê tông.

Kích thước cơ thể và độ mở miệng có liên quan đến âm lượng

Phân tích các loài được khảo sát cho thấy những loài chim có thân hình lớn và miệng rộng có xu hướng phát ra âm thanh lớn hơn. Mối liên hệ giữa độ rộng miệng và âm lượng càng rõ khi nhóm nghiên cứu loại bỏ những trường hợp chỉ có một cá thể của loài được đo.

Cả hai yếu tố này đều có cơ sở vật lý. Thể hình lớn hơn có thể đi kèm các khối cơ khỏe hơn, giúp tạo áp lực luồng khí lớn hơn từ phổi. Trong khi đó, miệng rộng có thể hoạt động tương tự phần loe của kèn trumpet, giúp âm thanh truyền ra môi trường hiệu quả hơn. 

Trước khi tiến hành khảo sát, nhóm nghiên cứu đặt giả thuyết rằng 3 nhóm chim có thể phát ra âm thanh đặc biệt lớn: các loài bay kém, khó tiếp cận đối tượng; các loài sống trong rừng rậm, nơi tầm nhìn hạn chế; và các loài có tập tính đa thê, cần âm thanh vang xa để thu hút bạn tình.

Tuy nhiên, kết quả không cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa các đặc điểm này và âm lượng tiếng kêu, ngoại trừ xu hướng âm thanh lớn hơn ở nhóm chim đa thê.

Dù có môi trường sống và tập tính sinh sản khác biệt, chim chuông và seriema chân đỏ đều có những đặc điểm tiến hóa liên quan đến khả năng phát ra tiếng kêu lớn. Phát hiện này đặt ra câu hỏi về những con đường tiến hóa khác nhau giúp các loài chim tạo ra âm thanh có cường độ lớn.