Loại quả từng mọc hoang ở vùng quê, nay lên phố bán 80.000 đồng/kg

Cuối tuần đưa các con đi chơi, anh Nguyễn Minh Quân (ngụ phường Tam Bình, TPHCM) tình cờ bắt gặp một sạp trái cây ven đường bày bán bồ quân. Nhìn những chùm quả đỏ tím quen thuộc, ký ức tuổi thơ của anh như ùa về.

Không ngần ngại, anh Quân mua 2kg mang về cho các con thưởng thức, đồng thời chia cho mấy đứa trẻ hàng xóm. Theo anh, đây là loại quả gắn với những năm tháng tuổi thơ ở quê, khi trẻ con thường rủ nhau trèo cây hái quả, bóp nhẹ trong lòng bàn tay cho mềm rồi mới ăn.

“Ngày trước, bồ quân mọc nhiều lắm, cứ đến mùa là quả rụng đầy gốc. Trẻ con trong xóm thích thì ra vườn hái ăn, chẳng ai nghĩ có ngày loại quả này lại được bán thành đặc sản với giá vài chục nghìn đồng mỗi kg”, anh Quân chia sẻ.

Từ quả mọc hoang thành món ăn vặt được săn tìm

Bồ quân, còn gọi là hồng quân, mận quân, là loại cây thường mọc hoang dưới tán rừng hoặc được người dân trồng xen trên các khu đồi, ven hàng rào. Cây có sức sống khỏe, thích nghi với điều kiện tự nhiên, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc.

Mùa bồ quân thường bắt đầu từ khoảng tháng 7 âm lịch và kéo dài đến đầu năm sau. Trong đó, tháng 8-9 âm lịch là thời điểm quả chín rộ. Khi vào mùa, cây sai trĩu quả, những chùm bồ quân đỏ tím nổi bật giữa tán lá xanh.

Một đặc điểm khiến loại quả này trở nên thú vị là cách thưởng thức. Bồ quân khi mới hái thường có vị chát, vì vậy người ăn cần dùng tay xóc hoặc vo nhẹ cho quả mềm trước khi đưa vào miệng. Trẻ em ở vùng Bảy Núi xem việc bóp từng quả bồ quân trong lòng bàn tay trước khi ăn trò tiêu khiển quen thuộc.

Ngày trước, loại quả này chủ yếu được người dân hái ăn hoặc bán quanh vùng, phục vụ khách hành hương và người dân địa phương. Giá trị kinh tế không đáng kể bởi cây mọc tự nhiên, quả đến mùa nhiều đến mức không thu hoạch hết.

Tuy nhiên, những năm gần đây, bồ quân bắt đầu xuất hiện tại các sạp trái cây ở TPHCM. Các thương lái tìm đến những vùng có cây để thu mua, sau đó vận chuyển về thành phố bán lẻ. Với những người xa quê, đây không đơn thuần là một loại trái cây mà còn là cách tìm lại hương vị tuổi thơ.

Chị Năm Ngã, người bán trái cây trên đường Ngô Chí Quốc (phường Tam Bình, TPHCM), cho biết ban đầu chị tìm mua bồ quân chỉ để ăn cho vui miệng. Thấy nhiều khách cũng hỏi mua, chị mới quyết định lấy thêm về bán.

“Mỗi ngày tôi bán khoảng 3-5kg. Giá dao động 50.000-70.000 đồng/kg, tùy trái lớn hay nhỏ. Có người mua vì thích ăn, cũng có người mua vì lâu rồi mới thấy lại loại quả này”, chị Ngã nói.

Không chỉ xuất hiện ở các sạp trái cây ven đường, bồ quân còn được nhiều cửa hàng kinh doanh trái cây online rao bán với giá lên tới 80.000 đồng/kg. Sản phẩm thường được lựa chọn, đóng hộp gọn gàng, kèm theo muối ớt để khách có thể thưởng thức ngay.

Trên mạng xã hội, nhiều người nổi tiếng (KOL) cũng làm nội dung về trái bồ quân, thu hút hàng nghìn lượt xem, bình luận.

Ngoài ăn tươi, bồ quân còn được dùng để ngâm rượu hoặc xóc muối ớt, trở thành món ăn vặt được nhiều chị em ưa chuộng.

Tại những vùng có nhiều cây bồ quân, loại quả này cũng mang lại thêm khoản thu nhập cho người dân. Trước đây, các gia đình thường tự hái quả chín rồi bán cho thương lái hoặc các mối quen trong vùng. Việc thu hoạch chủ yếu diễn ra theo mùa, phụ thuộc vào lượng quả trên cây và công sức người hái.

Ông Trần Quang Lực, một người có kinh nghiệm trồng và thu hoạch bồ quân ở An Giang cho biết, cây có thể nhân giống bằng hạt hoặc chiết cành.

Khi mới trồng, cây phát triển tương đối chậm, thân và cành còn nhỏ, nhưng có sức sống bền bỉ. Nếu được làm cỏ, chăm sóc và bổ sung phân bón, cây sinh trưởng tốt hơn, cho quả lớn hơn.

Theo ông Lực, ngay cả khi chặt bỏ phần thân, gốc bồ quân vẫn có thể tiếp tục đâm chồi, phát triển thành cây mới. Người dân có thể tận dụng đặc điểm này để chăm sóc, phục hồi cây sau nhiều năm thu hoạch.

Cách tiêu thụ bồ quân tại một số địa phương những năm gần đây cũng có sự thay đổi. Nếu trước đây gia đình phải tự hái từng đợt quả chín để bán, năm nay có hộ chọn bán nguyên cây cho thương lái. Người mua trả tiền trọn gói, sau đó tự tổ chức hái quả chín dần trong suốt mùa thu hoạch.

Cách làm này giúp chủ vườn không phải bỏ nhiều công thu hái, đồng thời chuyển phần việc thu gom và tiêu thụ sang cho thương lái. Với những cây có nhiều quả, việc bán trọn gói giúp người trồng nhanh chóng thu được tiền thay vì phải chờ hái bán từng đợt.