Theo ghi nhận của phóng viên Dân trí, nhiều chung cư có tuổi đời hơn 50 năm tại TPHCM đã xuống cấp trầm trọng, nằm trong diện di dời khẩn cấp. Có nơi người dân đã được di dời, nhưng cũng có chung cư cư dân vẫn sinh sống, mua bán nhộn nhịp.
Chung cư số 155-157 đường Bùi Viện (phường Bến Thành) được xây dựng trước năm 1975, nằm ngay khu vực phố đi bộ Bùi Viện. Công trình hiện bỏ hoang, chờ xây dựng mới do xuống cấp nghiêm trọng. Nhìn từ bên ngoài, nhiều mảng tường phủ rong rêu, lớp sơn bong tróc.
Chung cư này có kết cấu 1 trệt, 6 lầu, từng là nơi sinh sống của khoảng 100 hộ dân. Các căn hộ chủ yếu có diện tích 16-40m2, một số căn nằm mặt đường Bùi Viện có diện tích gần 60m2.
Một số cửa sổ kính của chung cư đã hư hỏng sau thời gian dài chịu tác động của thời tiết. Qua những ô cửa, bên trong vẫn còn một số đồ đạc của các hộ từng sinh sống tại đây.
Do công trình xuống cấp nghiêm trọng, việc di dời người dân được triển khai từ năm 2019 và hoàn tất vào khoảng năm 2022. Hiện chung cư bỏ hoang, chờ xây dựng mới.
Trong khi các tầng phía trên bỏ trống, thì ở tầng trệt được tận dụng để kinh doanh ăn uống, phục vụ khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế.
Theo khảo sát, giá chung cư quanh khu vực này phổ biến khoảng 300 triệu đồng/m2, tăng hơn 110% so với 2 năm trước. Trong khi đó, giá đất nền tại Bùi Viện đã chạm ngưỡng 1 tỷ đồng/m2, tăng gần 7% so với năm ngoái.
Tại chung cư Ngô Gia Tự (phường Vườn Lài), cư dân vẫn sinh sống trong các lô nhà đã xuống cấp.
Căn hộ tại đây chủ yếu có diện tích 35-52m2, một số căn được cải tạo, nới rộng nên diện tích có thể lên đến 80m2.
Khu chung cư được xây dựng từ năm 1968, trải dài trên các tuyến Ngô Gia Tự, Hòa Hảo và Sư Vạn Hạnh. Trong giai đoạn 1968-1970, nơi đây được xây dựng với tổng cộng 23 lô.
Từ năm 2005, trong quá trình chỉnh trang đô thị, quận 10 (cũ) đã tổ chức di dời và tháo dỡ 6 lô. 17 lô còn lại hiện vẫn chưa được tháo dỡ, trong khi dự án xây dựng mới chưa có nhà đầu tư.
Các lô chung cư có kết cấu 3 tầng lầu và 1 tầng trệt. Nhiều lô nằm quanh khu chợ nên hoạt động mua bán diễn ra nhộn nhịp. Tại một số khu vực sinh hoạt chung, rác thải được tập kết chưa gọn, có thời điểm bốc mùi, ảnh hưởng đến không gian sống của cư dân.
Hệ thống dây điện được kéo chằng chịt qua các khu vực sinh hoạt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Bên ngoài, nhiều lô đã được sơn sửa nên nhìn còn cứng cáp. Nhưng bước vào bên trong, những bất tiện trong sinh hoạt hiện rõ hơn.
Khoảng trống dưới chân cầu thang lên lầu 1 được tận dụng làm nơi ở, trong khi đồ đạc cá nhân đặt dọc các khu vực chung, khiến lối đi vốn hẹp càng thêm chật chội.
Ở khu vực hành lang, cầu thang bộ và nền nhà, nhiều vị trí bị sụt lún, ẩm mốc, hư hỏng. Có nơi lớp bê tông bong ra, để lộ phần cốt thép đã hoen gỉ. Không gian bên trong các lô khá tối do thiếu ánh sáng.
Một số hộ tận dụng hành lang để làm nơi chứa đồ, khiến diện tích sử dụng chung bị thu hẹp.
Dù các lô chung cư đã xuống cấp, căn hộ tại đây vẫn được rao bán với giá 60-70 triệu đồng/m2, tương đương khoảng 3-4 tỷ đồng/căn, tùy diện tích và vị trí.
Theo khảo sát, giá chung cư tại khu vực này hiện phổ biến hơn 100 triệu đồng/m2, tăng hơn 30% so với năm ngoái. So với mặt bằng chung, giá căn hộ tại các chung cư cũ thấp hơn nhiều, nhưng vẫn ở mức khá cao nếu xét đến chất lượng công trình, tiện ích và điều kiện sinh hoạt.
Bà Thúy, người đã sống tại khu chung cư hơn 30 năm, mong nơi đây sớm được cải tạo, xây dựng lại. "Tôi mong phương án thực hiện có thể bảo đảm cuộc sống và hoạt động kinh doanh ổn định của người dân", bà Thúy nói.
Tại chung cư Vĩnh Hội, phường Khánh Hội, khu nhà được xây dựng trước năm 1975, cao 4 tầng với 244 hộ dân. Năm 2016, chung cư được kiểm định cấp D, thuộc diện hư hỏng nặng, nguy hiểm. Dù vậy, đến nay số hộ đã di dời khỏi đây vẫn chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Từ bên ngoài, nhiều mảng tường đã bong tróc, nứt nẻ. Bên trong, nhiều hạng mục có dấu hiệu hư hỏng sau thời gian dài sử dụng. Trong khi đó, tầng trệt vẫn được người dân tận dụng để sửa xe, kinh doanh đồ ăn, nước uống,...
Đối với các lô A, B, C của chung cư Vĩnh Hội, phường Khánh Hội, trước đây Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã có quyết định duyệt đề cương và dự toán lập điều chỉnh cục bộ đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2.000 Khu dân cư liên phường 2-10.
Hiện địa phương cùng các sở, ngành đang thực hiện các bước tiếp theo để triển khai việc cải tạo, di dời.
Dù vậy, giá căn hộ tại chung cư Vĩnh Hội vẫn ở mức cao, 70-90 triệu đồng/m2. Chẳng hạn, một căn diện tích 48m2 tại lầu 1 mới đây được rao hơn 3,5 tỷ đồng, tương đương khoảng 72 triệu đồng/m2. Hay một căn tầng trệt rộng 56m2 được chào giá hơn 5 tỷ đồng, tương đương khoảng 89 triệu đồng/m2, nhờ vị trí thuận tiện kinh doanh và tiếp giáp đường lớn.
Trong khi đó, giá căn hộ có thang máy tại khu vực này giao dịch phổ biến khoảng 110 triệu đồng/m2, tăng hơn 36% so với năm ngoái, cho thấy chung cư cũ này vẫn có sức hút khá lớn trên thị trường.
Chung cư số 11 Võ Văn Tần (phường Xuân Hòa) được xây dựng trước năm 1975, cao 4 tầng và nằm trong diện rà soát, xử lý di dời. Chung cư có kết cấu gồm 1 tầng trệt và 3 tầng lầu, tổng cộng 19 căn hộ. Công trình hiện bỏ hoang, các tầng phía trên không còn người sinh sống.
Tại tầng trệt, một số đồ đạc vẫn còn sau quá trình bàn giao, di dời, ngoài ra có người dân tận dụng làm nơi chứa đồ.
Qua khảo sát, giá căn hộ tại khu vực xung quanh hiện phổ biến ở mức 120-150 triệu đồng/m2, một số căn có nhiều tiện ích, chất lượng dịch vụ tốt được chào bán trên 200 triệu đồng/m2. So với một năm trước, giá chung cư tại khu vực này đã tăng gần 30%.
Trước đó, Chủ tịch UBND TPHCM đã chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ trên địa bàn, yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung hoàn thành các nhiệm vụ về kiểm định, quy hoạch và chuẩn bị đầu tư.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng, thành phố mới hoàn thành kiểm định 72/220 lô chung cư cũ, đạt 32,72%, chưa đáp ứng yêu cầu theo kế hoạch đề ra.
Chủ tịch UBND TPHCM cũng giao chủ tịch UBND 32 phường có chung cư xây dựng trước năm 1994 tập trung chỉ đạo thực hiện chương trình cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ theo đúng tiến độ.