Trong quan hệ giữa luật sư và thân chủ, niềm tin là nền tảng để khách hàng giao phó quyền lợi, tài sản và những vấn đề pháp lý quan trọng. Thế nhưng, khi người hành nghề lợi dụng kiến thức pháp luật, sự am hiểu quy trình tố tụng và lòng tin của khách hàng để trục lợi, dịch vụ pháp lý có thể trở thành vỏ bọc cho hành vi chiếm đoạt tài sản.
Lời hứa thắng kiện và những khoản tiền ngoài hợp đồng
TAND TPHCM vừa tuyên phạt Nguyễn Thị Nga (38 tuổi, cựu luật sư) 15 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Từ việc nhận đại diện, ủy quyền tham gia vụ án dân sự, Nga đưa ra những thông tin gian dối, khiến thân chủ tin rằng bị cáo có khả năng giúp mình giành phần thắng trong một vụ tranh chấp thừa kế.
Bị cáo Nguyễn Thị Nga (Ảnh: Xuân Duy).
Theo hồ sơ vụ án, Nga từng hành nghề luật sư, có kiến thức pháp luật và nhận đại diện cho ông L. trong vụ tranh chấp thừa kế tại TAND huyện Củ Chi (cũ). Sau khi trao đổi, hai bên ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với mức phí 250 triệu đồng.
Tuy nhiên, ngoài khoản thù lao theo hợp đồng, Nga nhiều lần đưa ra thông tin gian dối rằng cần thêm tiền để tiếp cận hồ sơ, tác động giải quyết vụ án nhằm bảo đảm ông L. thắng kiện. Tin tưởng người đại diện pháp lý của mình, ông L. đã chuyển tổng cộng 560 triệu đồng cho Nga.
Thực tế, bị cáo không thực hiện được những gì đã cam kết. TAND huyện Củ Chi sau đó xét xử sơ thẩm, tuyên ông L. thua kiện. Tại cấp phúc thẩm, TAND TPHCM tuyên hủy bản án sơ thẩm để xét xử lại.
Khi kết quả vụ án không như thỏa thuận, ông L. nhiều lần liên hệ, nhắn tin yêu cầu Nga hoàn trả tiền nhưng không được. Sau đó, ông gửi đơn tố giác đến cơ quan chức năng.
Đáng chú ý, vụ việc không dừng lại ở quan hệ dịch vụ pháp lý giữa Nga và ông L. Theo hồ sơ, Nga còn bị cáo buộc đưa ra thông tin gian dối về việc hợp tác đầu tư bất động sản, chuyển nhượng đất giá rẻ để chiếm đoạt hơn 8,5 tỷ đồng của các bị hại khác.
Trong vụ án này, ranh giới giữa thù lao hành nghề và hành vi chiếm đoạt tài sản thể hiện qua cách thức bị cáo đưa ra những thông tin gian dối để nhận tiền. Thân chủ có thể chấp nhận trả phí để được bảo vệ quyền lợi hợp pháp, nhưng việc giao tiền không đồng nghĩa với việc trao cho luật sư quyền quyết định kết quả xét xử.
Tiền thừa kế hơn 1,3 tỷ đồng không đến tay thân chủ
Một vụ án khác từng được xét xử cũng cho thấy lòng tin của khách hàng có thể bị xâm phạm ngay cả khi bản án đã có hiệu lực và quyền lợi tài sản đang được thi hành.
Theo bản án sơ thẩm, bà Trương Thị Thu T. (ngụ Bến Tre) là đương sự trong một vụ tranh chấp chia di sản thừa kế. Tại cấp phúc thẩm, tòa tuyên bà T. cùng những người trong gia đình được chia số tiền thừa kế khoảng 6 tỷ đồng.
Sau khi bản án có hiệu lực, cơ quan thi hành án ban hành quyết định thi hành án. Để thương lượng, thỏa thuận việc chia tiền với các đồng thừa kế khác, bà T. tìm đến luật sư Trần Hữu Kiển (Đoàn luật sư tỉnh Bến Tre) ký hợp đồng dịch vụ pháp lý.
Theo hợp đồng, bà T. ủy quyền cho ông Kiển đại diện thương lượng với những người có quyền lợi liên quan trong vụ chia thừa kế.
Ông Trần Hữu Kiển (Ảnh: Xuân Duy).
Đến năm 2014, bà T. được chia hơn 1,3 tỷ đồng tiền thừa kế. Số tiền này được chuyển vào tài khoản của ông Kiển. Tuy nhiên, theo nội dung bản án, sau khi rút toàn bộ số tiền và chi tiêu hết, ông Kiển vẫn thông báo với bà T. rằng việc thỏa thuận chia tiền với các đương sự khác chưa hoàn tất.
Do tin tưởng luật sư, bà T. tiếp tục ký nhiều văn bản thỏa thuận để ông Kiển đại diện. Người này còn đưa ra những thông tin không đúng sự thật, trong đó có việc sẽ khiếu nại bản án theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.
Đến năm 2016, bà T. mới biết mình bị lừa dối và không được trả lại tiền. Bà thông báo chấm dứt, hủy bỏ việc ủy quyền, đồng thời làm đơn tố cáo gửi cơ quan điều tra.
Năm 2020, TAND cấp cao tại TPHCM tuyên phạt ông Trần Hữu Kiển 12 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Luật sư là người cung cấp dịch vụ pháp lý, có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong khuôn khổ pháp luật. Quan hệ giữa luật sư và thân chủ vì thế không chỉ được xác lập bằng hợp đồng, mà còn đòi hỏi sự trung thực, minh bạch và trách nhiệm trong quá trình thực hiện công việc.
Về phía người hành nghề, kiến thức chuyên môn phải đi cùng đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp. Một khi uy tín của nghề luật bị sử dụng làm phương tiện tạo dựng lòng tin để trục lợi, thiệt hại không chỉ nằm ở số tiền thân chủ mất đi, mà còn ở niềm tin vào hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý.