Lưỡi trắng: Khi nào bình thường, khi nào cần đi khám?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Lưỡi trắng khá thường gặp và phần lớn trường hợp không đáng lo. Tuy nhiên, nếu mảng trắng kéo dài, không thể cạo sạch hoặc đi kèm đau rát, chảy máu, khó nuốt..., người bệnh cần được kiểm tra.

Lớp trắng mỏng trên lưỡi có thể hình thành do tế bào chết, vi khuẩn và thức ăn tích tụ trên bề mặt lưỡi. Tình trạng này dễ nhận thấy hơn khi cơ thể thiếu nước, khô miệng hoặc thường xuyên thở bằng miệng.

Tuy nhiên, nếu lớp trắng kéo dài hoặc gây khó chịu, đây có thể là dấu hiệu của một số vấn đề sức khỏe cần lưu ý, theo trang sức khỏe OnlyMyHealth (Ấn Độ).

Vì sao lưỡi có màu trắng?

Bà Pooja Pillai, bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát, Bệnh viện Aster CMI (Ấn Độ), cho biết lớp trắng trên lưỡi thường hình thành do tế bào chết, vi khuẩn và thức ăn tích tụ.

Bề mặt lưỡi có nhiều nhú nhỏ có thể giữ lại thức ăn, đặc biệt khi miệng tiết ít nước bọt hoặc vệ sinh răng miệng chưa tốt.

Ngoài ra, mất nước, khô miệng, thở bằng miệng, hút thuốc, uống rượu và một số loại thuốc cũng có thể khiến lưỡi xuất hiện lớp phủ màu trắng.

Một nguyên nhân khác là nấm miệng. Tình trạng này thường tạo những mảng trắng dày, loang lổ, có hình dạng giống phô mai cottage. Khi cạo nhẹ, lớp trắng có thể bong ra để lộ vùng bên dưới bị đỏ hoặc chảy máu nhẹ.

Lưỡi trắng vào buổi sáng có đáng lo?

Không ít người nhận thấy lưỡi trắng rõ hơn sau khi thức dậy. Một nguyên nhân thường gặp là thở bằng miệng trong lúc ngủ.

Thở bằng miệng khiến khoang miệng khô hơn, tạo điều kiện để các tế bào chết, vi khuẩn và những chất khác tích tụ trên bề mặt lưỡi.

Theo bác sĩ Pillai, nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc làm sạch khoang miệng. Khi miệng bị khô, các chất dễ tích tụ trên lưỡi hơn và tạo thành lớp phủ màu trắng.

Nếu lớp trắng giảm dần sau vài ngày khi uống đủ nước và chú ý vệ sinh răng miệng, tình trạng này thường không đáng lo.

Mảng trắng không thể cạo sạch cần được chú ý

Một tình trạng ít gặp hơn là bạch sản, có thể tạo những mảng trắng dày và không thể cạo sạch.

Theo nghiên cứu trên Frontiers in Pharmacology, bạch sản miệng tạo ra các mảng trắng không thể cạo bỏ và không thể giải thích bằng một bệnh lý khác.

Bạch sản không đồng nghĩa với ung thư. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể liên quan đến những thay đổi tiền ung thư, vì vậy các mảng trắng kéo dài không nên bị bỏ qua.

Khi nào lưỡi trắng cần đi khám?

Lớp trắng mỏng, dễ làm sạch, không gây đau và cải thiện khi uống đủ nước thường không phải vấn đề đáng lo.

Ngược lại, người bệnh nên đi khám nếu lớp trắng kéo dài hơn 2 tuần hoặc không thể cạo sạch.

Đặc biệt, nếu xuất hiện đau, nóng rát, chảy máu, khó nuốt hoặc mảng trắng dày, nổi và không đều, cần được bác sĩ kiểm tra.

Bác sĩ Pillai nhấn mạnh, đặc điểm của lớp phủ trên lưỡi quan trọng hơn màu sắc. Thời gian tồn tại của mảng trắng và các triệu chứng đi kèm sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân chính xác hơn.

Chăm sóc lưỡi thế nào?

Với lớp trắng thông thường, có thể nhẹ nhàng chải lưỡi hoặc sử dụng dụng cụ cạo lưỡi. Uống đủ nước trong ngày cũng giúp hạn chế khô miệng và giảm tích tụ trên bề mặt lưỡi.

Người hút thuốc nên giảm hoặc ngừng hút thuốc. Người uống nhiều rượu cũng nên hạn chế lượng rượu tiêu thụ.

Người sử dụng corticosteroid dạng hít nên súc miệng sau khi dùng thuốc. Người đeo răng giả cần vệ sinh răng giả đúng cách và tháo răng giả vào ban đêm.

Không nên cạo lưỡi quá mạnh vì có thể gây kích ứng hoặc tổn thương bề mặt lưỡi.

Nếu lớp trắng thường xuyên tái diễn hoặc không cải thiện dù đã vệ sinh răng miệng tốt, người bệnh nên khám nha khoa hoặc đến bác sĩ khám để tìm nguyên nhân.

Lưỡi trắng là tình trạng khá phổ biến, thường xuất hiện khi tế bào chết, vi khuẩn và thức ăn mắc lại giữa các nhú nhỏ trên bề mặt lưỡi. Lớp phủ này dễ thấy hơn ở người thiếu nước, khô miệng, thở bằng miệng, vệ sinh răng miệng chưa tốt, hút thuốc, uống rượu hoặc sử dụng một số loại thuốc. Nếu lớp trắng mỏng, dễ làm sạch, không gây đau và giảm dần sau vài ngày uống đủ nước, tình trạng này thường không đáng lo. Lưỡi trắng rõ hơn vào buổi sáng có thể liên quan đến thói quen thở bằng miệng khi ngủ, khiến khoang miệng khô và làm giảm khả năng làm sạch tự nhiên của nước bọt. Theo bác sĩ Pooja Pillai, chuyên khoa Nội tổng quát tại Bệnh viện Aster CMI, Ấn Độ, khi lượng nước bọt giảm, các chất dễ tích tụ trên lưỡi và tạo thành lớp phủ màu trắng. Việc uống đủ nước, vệ sinh răng miệng và làm sạch lưỡi nhẹ nhàng thường giúp cải thiện hiện tượng này. Tuy nhiên, mảng trắng dày, loang lổ, giống phô mai cottage có thể gợi ý nấm miệng; khi cạo nhẹ, mảng có thể bong ra, để lộ vùng đỏ hoặc chảy máu nhẹ bên dưới. Một nguyên nhân ít gặp hơn là bạch sản, biểu hiện bằng mảng trắng dày, không thể cạo bỏ và không được giải thích bởi bệnh lý khác, theo nghiên cứu đăng trên Frontiers in Pharmacology. Bạch sản không đồng nghĩa với ung thư, nhưng một số trường hợp có thể liên quan đến biến đổi tiền ung thư nên không thể xem nhẹ. Người bệnh nên đi khám nếu mảng trắng kéo dài hơn 2 tuần, không thể cạo sạch hoặc có hình dạng dày, nổi, không đều. Các dấu hiệu kèm theo như đau, nóng rát, chảy máu hoặc khó nuốt cũng cần được bác sĩ kiểm tra, bởi thời gian tồn tại và đặc điểm của mảng phủ có giá trị hơn màu sắc đơn thuần trong việc xác định nguyên nhân. Để hạn chế tái diễn, có thể chải hoặc cạo lưỡi nhẹ nhàng, uống đủ nước, đồng thời giảm hoặc ngừng hút thuốc và hạn chế các yếu tố gây khô miệng.