Lý do “túi sinh tồn 72 giờ” trở thành chủ đề thảo luận ở các nước

Từ khuyến cáo của Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai Thái Lan (DDPM) ngày 2/11, người dân Bangkok, Chiang Mai và nhiều tỉnh khác bắt đầu mua nước đóng chai, đồ hộp, pin dự phòng và túi chống nước. Siêu thị ghi nhận nhu cầu tăng, một số cửa hàng bán sẵn bộ kit với giá từ khoảng 350 đến gần 1.000 baht.

Thủ tướng Anutin Charnvirakul phải lên tiếng trấn an: Thái Lan vẫn là trung tâm sản xuất lương thực quan trọng, không có nguy cơ chiến tranh cận kề, khuyến cáo chỉ nhằm nâng cao nhận thức chứ không gây hoảng loạn.

Hiện tượng này phản ánh một xu hướng lớn hơn đang diễn ra trên toàn cầu, đó là các chính phủ từ châu Âu đến châu Á, Mỹ đẩy mạnh khuyến nghị người dân tự chuẩn bị nguồn lực cơ bản cho 72 giờ đầu tiên khi hệ thống dịch vụ thiết yếu bị gián đoạn. Túi sinh tồn 72 giờ từ một khái niệm kỹ thuật của ngành quản lý khẩn cấp trở thành việc chuẩn bị cho sự chủ động trong thời đại bất định.

Nguồn gốc của mốc 72 giờ và tiêu chuẩn quốc tế

Theo báo Greekcitytimes, mốc 72 giờ không phải là “con số ngẫu nhiên”. Theo Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang Mỹ (FEMA) và trang Ready.gov, đây là khoảng thời gian ước tính để lực lượng cứu hộ và hỗ trợ chính thức tiếp cận đầy đủ các khu vực bị ảnh hưởng sau thảm họa lớn. Trong 3 ngày đầu tiên, điện, nước sạch, giao thông, mạng lưới liên lạc và hệ thống thanh toán có thể bị tê liệt. Người dân cần tự đáp ứng nhu cầu sống còn: nước, thực phẩm, thuốc men, ánh sáng và thông tin.

FEMA khuyến nghị mỗi người dự trữ tối thiểu khoảng 3,8 lít nước mỗi ngày (1 gallon) cho uống và vệ sinh trong ít nhất 3 ngày, cùng thực phẩm không dễ hỏng, đèn pin, radio chạy pin hoặc quay tay, bộ sơ cứu, còi cứu hộ, khẩu trang, túi nilon và tiền mặt. Một số quốc gia châu Âu và châu Á đã áp dụng hoặc điều chỉnh tiêu chuẩn này.

Liên minh châu Âu trong chiến lược “Liên minh sẵn sàng” đặt mục tiêu dân số tự chủ tối thiểu 72 giờ. Chính phủ Anh khởi động chiến dịch “Hãy sẵn sàng” ngày 22/10, kêu gọi chuẩn bị đủ 3 ngày. Phần Lan, Đan Mạch, Hà Lan, Pháp cũng lấy 72 giờ làm chuẩn. Thụy Điển và Na Uy khuyến nghị ít nhất 1 tuần, Đức lên đến 10 ngày nếu có thể. Nhật Bản nhấn mạnh tối thiểu 3 ngày và lý tưởng là 1 tuần.

Tại Thái Lan, Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai Thái Lan (DDPM) chia túi thành 6 nhóm chính: (1) thuốc men và dụng cụ y tế (bộ sơ cứu, thuốc cá nhân, hồ sơ bệnh án); (2) thực phẩm và nước (3 lít nước/người/ngày, đồ ăn liền, đồ ăn phù hợp trẻ em - người già); (3) thiết bị liên lạc và dụng cụ (điện thoại, sạc dự phòng, đèn pin, radio, còi, dao đa năng, dây thừng); (4) giấy tờ quan trọng và tiền mặt (bản sao căn cước, sổ ngân hàng, giấy tờ nhà đất trong túi chống nước, tiền mặt, chìa khóa dự phòng); (5) vật dụng vệ sinh cá nhân; (6) quần áo và đồ giữ ấm (áo mưa, quần áo thay, chăn). Túi nên nhẹ, chống nước, để nơi dễ lấy và kiểm tra định kỳ hạn sử dụng.

Điểm đáng chú ý là khuyến cáo về tiền mặt và giấy tờ. Khi hệ thống thanh toán điện tử hoặc thẻ ATM ngừng hoạt động, tiền mặt trở thành phương tiện giao dịch duy nhất. Bản sao giấy tờ giúp xác minh danh tính khi cần sơ tán hoặc nhận hỗ trợ.

Khuyến cáo của Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai Thái Lan được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông gia tăng và nhiều quốc gia phương Tây đưa ra lời khuyên về dự trữ. Tổng cục trưởng DDPM Nirat Pongsitthaworn khẳng định rằng Thái Lan không nằm trong danh sách phải chuẩn bị riêng cho xung đột quốc tế, nhưng túi khẩn cấp 72 giờ rất hữu ích với lũ quét, sạt lở, động đất, hỏa hoạn, dịch bệnh, thậm chí cả các tình huống mạng hoặc phá hoại. Ông nhấn mạnh khẩu hiệu “nhận thức nhưng không hoảng loạn”.

Chính phủ Thái Lan sau đó đã giải thích rõ đây là biện pháp phòng ngừa lâu dài, không phải báo động chiến tranh. Thực tế, Thái Lan vốn dễ bị ảnh hưởng bởi mưa lớn, lũ lụt theo mùa - những sự kiện đã xảy ra nhiều lần trong những năm gần đây.

Câu chuyện từ châu Âu đến châu Á

Không chỉ Thái Lan. Ngày 3/11, Ủy ban châu Âu công bố tài liệu “Hướng dẫn về tự chủ 72 giờ” trong khuôn khổ diễn đàn bảo vệ dân sự châu Âu, khuyến khích các hộ gia đình chuẩn bị nước, thực phẩm, thuốc, tiền mặt và túi sơ tán.

Vương Quốc Anh với chiến dịch “Hãy Sẵn sàng” (Be Ready) nhấn mạnh đến những rủi ro từ thời tiết cực đoan, thiên tai, tấn công mạng và gián đoạn hạ tầng. Thụy Điển đã phân phát sổ tay “Nếu khủng hoảng hoặc chiến tranh xảy ra” đến hàng triệu hộ gia đình, khuyến nghị dự trữ 1 tuần. Đức và một số nước Bắc Âu đi xa hơn với mốc 7-10 ngày.

Tại châu Á, Nhật Bản với lịch sử thiên tai thường xuyên luôn duy trì khuyến nghị dự trữ. Các nước Đông Nam Á khác đang quan sát và tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Mỹ tiếp tục duy trì các tiêu chuẩn của FEMA, trong khi Canada khuyến nghị dự trữ ít nhất 72 giờ với 2 lít nước/người/ngày cho uống, nấu và vệ sinh.

Lý do chung nằm ở sự gia tăng rủi ro đa dạng và đồng thời. Thiên tai liên quan biến đổi khí hậu (bao gồm lũ lụt, bão, sóng nhiệt) xảy ra thường xuyên hơn và dữ dội hơn. Hạ tầng số hóa cao khiến hệ thống điện, nước, giao thông, tài chính dễ bị ảnh hưởng bởi sự cố kỹ thuật hoặc tấn công mạng. Căng thẳng địa chính trị cũng làm tăng nhận thức về khả năng gián đoạn chuỗi cung ứng. Kinh nghiệm đại dịch COVID-19 cho thấy tầm quan trọng của dự trữ cá nhân khi dịch vụ công bị quá tải.

Không phải xu hướng nhất thời 

Theo giới chuyên gia, chiếc túi sinh tồn 72 giờ đang trở thành xu hướng vì nó đáp ứng nhu cầu thực tế và tâm lý. Trên thực tế, 72 giờ là khoảng thời gian “khoảng trống” quan trọng nhất. Lực lượng cứu hộ ưu tiên các khu vực nguy hiểm nhất trước; hộ gia đình tự chủ giúp giảm áp lực lên hệ thống. Về tâm lý, việc chuẩn bị sẵn tạo cảm giác kiểm soát trong thế giới đầy bất định. Nó chuyển từ tư duy “chờ đợi” sang “tự bảo vệ mình trước khi được hỗ trợ”.

Tuy nhiên, cần tránh hiểu sai vấn đề. 72 giờ không phải giới hạn tuyệt đối sau đó mọi thứ sụp đổ, cũng không phải dấu hiệu chiến tranh sắp xảy ra. Đây chỉ là mốc chuẩn phổ biến để bắt đầu. Nhiều chuyên gia khuyến nghị dự trữ dài hơn nếu điều kiện cho phép, đặc biệt với gia đình có trẻ nhỏ, người già hoặc bệnh mãn tính. Nước chiếm phần lớn trọng lượng (9 lít/người cho 72 giờ theo khuyến cáo Thái Lan), nên nhiều gia đình chia thành phần dự trữ tại nhà và túi gọn nhẹ mang theo khi sơ tán.

Việc chuẩn bị cũng thực tế; không cần mua bộ kit đắt tiền. Hầu hết vật dụng đều có sẵn trong nhà: nước, đồ hộp, đèn pin, pin, thuốc, quần áo cũ, tiền mặt nhỏ. Quan trọng là tập hợp chúng lại một chỗ dễ lấy, kiểm tra hạn sử dụng định kỳ và phù hợp với thành viên gia đình (thức ăn trẻ em, thuốc đặc trị, đồ cho thú cưng nếu có).

Xu hướng “túi sinh tồn 72 giờ” phản ánh sự phòng chống rủi ro toàn cầu. Các chính phủ không còn chỉ dựa vào lực lượng chuyên nghiệp, mà khuyến khích người dân trở thành mắt xích đầu tiên trong chuỗi ứng phó. Đây là cách tiếp cận hiệu quả về chi phí và nhân lực: mỗi hộ tự chủ giúp hệ thống cứu trợ tập trung vào nơi cần nhất.

Đồng thời, cần cảnh giác với tâm lý hoảng loạn mua sắm. Cục Phòng chống và Giảm nhẹ thiên tai Thái Lan và các cơ quan khác đều nhấn mạnh “nhận thức nhưng không hoảng loạn”. Dự trữ quá mức có thể gây thiếu hụt tạm thời trên thị trường và lãng phí nếu không sử dụng. Cách tốt nhất là chuẩn bị dần dần, lồng ghép vào thói quen mua sắm hàng ngày.

Túi sinh tồn 72 giờ không phải là phép màu giúp vượt qua mọi thảm họa. Nó chỉ là bộ dụng cụ đơn giản giúp giảm sự bị động, giữ bình tĩnh và bảo vệ những gì quan trọng nhất trong những giờ phút hỗn loạn đầu tiên. Đó chính là lý do nó trở thành hiện tượng được thảo luận toàn cầu gần đây.