Mã độc ngân hàng trên di động tăng vọt, vượt tổng cả năm 2024

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Báo cáo an ninh mạng mới nhất ghi nhận số lượng gói cài đặt mã độc ngân hàng trên thiết bị di động trong quý 1/2026 đã vượt 162.000 mẫu, chiếm hơn một nửa tổng số ứng dụng độc hại được phát hiện trên toàn cầu.

Số liệu từ mạng lưới an ninh Kaspersky Security Network cho thấy tội phạm mạng đang đẩy mạnh tấn công vào các thiết bị cầm tay nhằm mục tiêu chiếm đoạt tài chính trực tiếp. Trong ba tháng đầu năm 2026, các chuyên gia an ninh đã phát hiện 162.275 gói cài đặt mã độc trojan ngân hàng mới trên thiết bị di động.

Con số này cao gấp hơn hai lần tổng số ghi nhận trong toàn bộ năm 2024 và tương đương khoảng hai phần ba tổng lượng của cả năm 2025. Đáng chú ý, dòng mã độc tài chính hiện chiếm tới 52,96% tổng số ứng dụng di động độc hại phát hiện trong quý, tăng mạnh so với tỷ trọng khoảng 31% ghi nhận trong năm 2025.

Tính chung trong quý 1/2026, hệ thống bảo mật đã ngăn chặn hơn 2,67 triệu vụ tấn công liên quan đến phần mềm độc hại, ứng dụng quảng cáo và phần mềm không mong muốn trên thiết bị di động, đồng thời phát hiện tổng cộng 306.070 mẫu cài đặt nguy hại. Trong số này có 439 mẫu liên quan đến mã độc tống tiền (ransomware).

Nguy cơ từ chuỗi cung ứng phần cứng cũng ở mức báo động khi các dòng mã độc cửa hậu cài sẵn trong phần mềm cơ sở của máy ngay từ khâu sản xuất, điển hình như Triada hay Keenadu, tiếp tục nằm trong nhóm mối đe dọa xuất hiện thường xuyên nhất.

Bên cạnh sự gia tăng về số lượng, thủ đoạn tấn công cũng chuyển dịch sang hình thức nhiều giai đoạn để vượt qua các lớp kiểm duyệt. Kẻ gian thường phát tán các tệp tin, đường dẫn hoặc ứng dụng trông vô hại trên kho ứng dụng không chính thức, sau đó mới kích hoạt mã độc ngầm để đánh cắp thông tin tài khoản.

Khảo sát The Great Messaging Heist chỉ ra mỗi vụ lừa đảo qua ứng dụng nhắn tin thành công gây thiệt hại trung bình 733 USD cho nạn nhân, trong đó 52% số vụ hoàn tất việc chiếm đoạt tiền chỉ trong vòng chưa đầy 30 phút. Có tới 66% nạn nhân cho biết kẻ gian đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quá trình lừa đảo, phổ biến nhất là soạn thảo kịch bản tin nhắn mạo danh (42%), sao chép giọng nói (31%) và tạo hình ảnh hoặc video deepfake (25%).

Trước bối cảnh điện thoại thông minh trở thành trung tâm lưu trữ thông tin nhận diện, dữ liệu thẻ và tài khoản ngân hàng, các chuyên gia khuyến cáo người dùng không cài đặt ứng dụng từ các nguồn trôi nổi, chủ động cập nhật hệ điều hành định kỳ, kiểm chứng độc lập mọi yêu cầu chuyển tiền trên ứng dụng chat và trang bị giải pháp bảo mật di động có khả năng rà quét theo thời gian thực.

Bên cạnh đà tăng về số lượng, nguy cơ từ chuỗi cung ứng phần cứng tiếp tục ở mức báo động với các dòng mã độc cửa hậu như Triada hay Keenadu cài sẵn ngay từ khâu sản xuất. Thủ đoạn của tội phạm mạng chuyển dịch sang mô hình tấn công nhiều giai đoạn nhằm vượt qua các cơ chế kiểm duyệt ứng dụng. Kẻ gian thường ngụy trang tệp tin vô hại trên các kho tải không chính thức trước khi kích hoạt mã độc đánh cắp thông tin tài chính. Khảo sát The Great Messaging Heist chỉ ra mỗi vụ lừa đảo thành công gây thiệt hại trung bình 733 USD, với hơn một nửa số vụ hoàn tất chiếm đoạt chỉ trong vòng 30 phút. Đáng chú ý, 66% nạn nhân cho biết kẻ gian đã tận dụng trí tuệ nhân tạo để soạn thảo kịch bản, sao chép giọng nói hoặc tạo hình ảnh deepfake nhằm thao túng tâm lý. Trước diễn biến phức tạp trên, các chuyên gia an ninh khuyến nghị người dùng tuyệt đối không cài đặt ứng dụng từ nguồn trôi nổi và luôn cập nhật hệ điều hành định kỳ. Mọi yêu cầu chuyển tiền phát sinh qua ứng dụng tin nhắn cần được xác thực độc lập bằng kênh liên lạc khác. Việc trang bị thêm giải pháp bảo mật di động có khả năng rà quét theo thời gian thực sẽ giúp bảo vệ tối đa dữ liệu tài khoản cá nhân.