Sau hơn hai năm chờ đợi kể từ khi phiên điều trần bắt đầu, vụ kiện tài chính lớn nhất lịch sử Ngoại hạng Anh dường như đã đi đến một bước ngoặt. Tối 25/9, Ủy ban độc lập đã đưa ra kết luận về 115 cáo buộc nhằm vào Man City, trong đó đội chủ sân Etihad bị xác định có lỗi trong gần như toàn bộ cáo buộc.
Man City không trực tiếp xác nhận hay phủ nhận thông tin về kết quả điều tra, nhưng bày tỏ sự không hài lòng khi nội dung được cho là thuộc quy trình bảo mật bị rò rỉ.
"Quy trình của Ngoại hạng Anh vẫn đang tiếp diễn, còn những phần quan trọng chưa được hoàn tất và toàn bộ vụ việc phải tuân thủ nguyên tắc bảo mật nghiêm ngặt", thông báo của Man City có đoạn. "Lập trường của CLB vẫn nhất quán với tuyên bố từ tháng 2/2023".
Man City còn cho rằng họ đã tôn trọng quy trình pháp lý trong tám năm, với niềm tin rằng ban lãnh đạo Ngoại hạng Anh sẽ hành xử như một cơ quan quản lý độc lập, công bằng và không chịu tác động từ các lợi ích đối nghịch.
Quang cảnh bên trong sân Etihad trước trận Man City gặp Borussia Dortmund ở Champions League, tại Manchester, Anh ngày 5/11/2025. Ảnh: Reuters
Vì sao Man City đối diện 115 cáo buộc?
Vụ việc bắt nguồn từ những tài liệu nội bộ được tạp chí Đức Der Spiegel công bố năm 2018. Các email bị rò rỉ được cho là cho thấy Man City đã khai báo không chính xác doanh thu tài trợ sau khi được Abu Dhabi United Group (ADUG) mua lại năm 2008.
Cáo buộc trọng tâm là một phần tiền do chủ sở hữu cung cấp đã được đưa vào tài khoản của CLB dưới danh nghĩa tài trợ từ hãng hàng không Etihad và tập đoàn viễn thông Etisalat. Cách làm này, nếu được chứng minh, có thể giúp Man City nâng doanh thu thương mại trên sổ sách, qua đó đáp ứng các giới hạn về thua lỗ của UEFA và Ngoại hạng Anh.
Một nhóm cáo buộc khác liên quan đến khoản thù lao dành cho Roberto Mancini trong thời gian ông dẫn dắt Man City. Các tài liệu được công bố cho thấy HLV Italy có thể đã nhận thêm tiền qua hợp đồng tư vấn với Al Jazira, một CLB tại Abu Dhabi, bên cạnh mức lương được khai báo tại Anh.
Man City còn bị cáo buộc không công bố đầy đủ các khoản thanh toán cho một số cầu thủ, vi phạm quy định tài chính của UEFA và không hợp tác với cuộc điều tra kéo dài của Ngoại hạng Anh.
Trong 115 cáo buộc được công bố năm 2023, có 54 cáo buộc về việc không cung cấp thông tin tài chính chính xác trong giai đoạn 2009-2018, 14 cáo buộc liên quan đến thù lao của cầu thủ và HLV, năm cáo buộc vi phạm quy định UEFA, bảy cáo buộc vi phạm Quy tắc lợi nhuận và bền vững (PSR), cùng 35 cáo buộc không hợp tác với cơ quan điều tra.
Man City luôn phủ nhận sai phạm. CLB cho rằng ADUG là quỹ đầu tư tư nhân, không phải một bộ phận của nhà nước UAE, đồng thời nhấn mạnh các email mà Der Spiegel sử dụng đã bị lấy cắp và công bố với mục đích làm tổn hại danh tiếng của họ.
Man City có thể bị tụt hạng
Ủy ban độc lập có quyền áp dụng nhiều hình thức kỷ luật, từ cảnh cáo, phạt tiền, trừ điểm cho đến đề nghị loại Man City khỏi Ngoại hạng Anh. Hình phạt cũng có thể được thi hành ngay lập tức hoặc cho hưởng án treo.
Trừ điểm được xem là khả năng dễ xảy ra nhất nếu các vi phạm nghiêm trọng được xác nhận. Everton và Nottingham Forest từng lần lượt bị trừ điểm trong mùa 2023-2024 vì vi phạm PSR, nhưng đó chỉ là những vụ án đơn lẻ, có phạm vi hẹp và lượng chứng cứ nhỏ hơn nhiều.
Vụ Man City khác biệt cả về quy mô lẫn bản chất. Nếu CLB bị kết luận đã cố tình cung cấp số liệu sai trong nhiều mùa giải, che giấu nguồn tiền và không hợp tác điều tra, án phạt khó chỉ được tính bằng cách nhân số điểm trừ của Everton hoặc Forest với số cáo buộc.
Một số chuyên gia pháp lý cho rằng ủy ban có thể đưa ra mức trừ điểm đủ lớn để Man City không thể trụ hạng. Trong kịch bản nghiêm khắc hơn, CLB có thể bị tước tư cách thành viên Ngoại hạng Anh và phải xuống thi đấu ở một hạng thấp hơn từ mùa kế tiếp.
Biểu ngữ mừng chức vô địch Ngoại hạng Anh của Man City được thắp sáng bên ngoài sân Etihad, thành phố Manchester, ngày 20/5/2023. Ảnh: AP
Tuy nhiên, không có công thức cố định quy định bao nhiêu cáo buộc tương ứng với bao nhiêu điểm. Mức phạt sẽ phụ thuộc vào loại vi phạm được chứng minh, thời gian kéo dài, lợi thế thể thao mà Man City thu được và mức độ hợp tác của CLB.
Việc "bị kết tội phần lớn trong 115 cáo buộc" cũng chưa đủ để khẳng định Man City chắc chắn xuống hạng. Chẳng hạn, nhiều cáo buộc về không hợp tác có thể được đánh giá khác với những cáo buộc cốt lõi về khai khống doanh thu hoặc giấu các khoản thanh toán.
Khả năng bị tước danh hiệu
Trong giai đoạn bị điều tra từ mùa 2009-2010 đến 2017-2018, Man City ba lần vô địch Ngoại hạng Anh, vào các mùa 2011-2012, 2013-2014 và 2017-2018. Họ cũng đoạt Cup FA năm 2011 và ba Cup Liên đoàn vào các mùa 2013-2014, 2015-2016 và 2017-2018.
Nếu những danh hiệu này bị tước và trao lại cho đội đứng kế tiếp, Man Utd có thể được công nhận là nhà vô địch Ngoại hạng Anh các mùa 2011-2012 và 2017-2018, còn Liverpool hưởng lợi ở mùa 2013-2014.
Tương tự, Stoke City có thể được trao Cup FA 2011, còn Sunderland, Liverpool và Arsenal lần lượt trở thành nhà vô địch Cup Liên đoàn ở ba mùa kể trên.
Nhưng đây là kịch bản mang tính suy đoán nhiều hơn khả năng trừ điểm hoặc phạt tiền. Bóng đá Anh không có tiền lệ rõ ràng về việc hồi tố và trao lại hàng loạt danh hiệu sau nhiều năm. Việc tước Cup còn kéo theo những câu hỏi phức tạp về tiền thưởng, suất dự Cup châu Âu, hợp đồng thương mại và thành tích cá nhân.
Đội trưởng Fernandinho (giữa) nâng Cup cùng các đồng đội Man City sau khi vô địch Ngoại hạng Anh trên sân Etihad, thành phố Manchester ngày 22/5/2022. Ảnh: Reuters
Ủy ban có quyền lựa chọn hình thức kỷ luật, nhưng chưa có dấu hiệu nào cho thấy tước danh hiệu là phương án được ưu tiên. Ngay cả khi Man City bị xác định hưởng lợi thế không công bằng, danh hiệu cũng có thể bị để trống thay vì trao cho đội á quân.
Các chức vô địch sau mùa 2017-2018, trong đó có cú ăn ba gồm Ngoại hạng Anh, Cup FA và Champions League năm 2023, không trực tiếp thuộc thời kỳ của các cáo buộc. Dù vậy, một phán quyết bất lợi vẫn sẽ phủ bóng lên toàn bộ kỷ nguyên thành công của Man City sau khi đổi chủ năm 2008.
Các CLB khác có thể yêu cầu bồi thường
Một nguy cơ tài chính khác với Man City là làn sóng kiện đòi bồi thường từ những đội cho rằng vị trí, doanh thu hoặc cơ hội giành danh hiệu của họ bị ảnh hưởng.
Arsenal, Liverpool, Man Utd và Tottenham được cho là đã gửi thông báo pháp lý để bảo lưu quyền yêu cầu bồi thường. Một số CLB ước tính khoản thất thu của họ có thể vượt 100 triệu bảng, tương đương khoảng 134 triệu USD mỗi đội, nếu tính cả tiền thưởng, doanh thu Champions League, tài trợ và lãi phát sinh.
Cơ sở cho khả năng này được củng cố từ vụ Burnley kiện Everton. Burnley cho rằng việc Everton vi phạm PSR đã làm giảm cơ hội trụ hạng của họ ở mùa 2021-2022. Một ủy ban sau đó yêu cầu Everton trả 26 triệu bảng tiền bồi thường và chín triệu bảng tiền lãi, tổng cộng 35 triệu bảng, khoảng 47 triệu USD.
Nếu Man City bị xác định đã tạo ra lợi thế thể thao trong nhiều năm nhờ những dữ liệu tài chính sai lệch, số CLB khởi kiện có thể không chỉ giới hạn ở các đội đua vô địch. Những đội hụt vé Champions League, Europa League hoặc phải xuống hạng cũng có thể lập luận rằng họ đã mất một cơ hội có giá trị kinh tế.
Mỗi yêu cầu sẽ phải được xem xét riêng bởi một ủy ban độc lập. Vì vậy, ngay cả sau khi án kỷ luật được công bố, tranh chấp tài chính giữa Man City và các đối thủ vẫn có thể kéo dài thêm nhiều năm.
Vì sao vụ Chelsea không phải tiền lệ trực tiếp?
Chelsea từng đối diện 74 cáo buộc liên quan đến các khoản thanh toán bí mật trong những thương vụ từ mùa 2010-2011 đến 2015-2016. CLB thành London bị phạt 10 triệu bảng, khoảng 13,4 triệu USD, và nhận án cấm chuyển nhượng có điều kiện sau khi thừa nhận 47 triệu bảng thanh toán không được khai báo.
Khác biệt quan trọng là các chủ sở hữu mới của Chelsea tự phát hiện và báo cáo sai phạm, sau đó đạt thỏa thuận với Ngoại hạng Anh. Man City không tự thú, không tìm cách dàn xếp và luôn phủ nhận toàn bộ cáo buộc.
Vụ Everton và Nottingham Forest cũng khó dùng làm thước đo. Hai CLB này chỉ bị xử lý vì một số vi phạm PSR trong một chu kỳ ba năm, trong khi cáo buộc nhằm vào Man City trải dài gần một thập niên, bao gồm cả tính trung thực của báo cáo tài chính và việc không hợp tác điều tra.
Do đó, sẽ không có một tiền lệ hoàn toàn tương đồng để dự báo hình phạt. Trước mắt, điều chắc chắn duy nhất là ủy ban được cho là đã hoàn tất phần kết luận trách nhiệm. Việc Man City thực sự bị xác định có lỗi ở bao nhiêu cáo buộc, mức độ nghiêm trọng ra sao và phải nhận án phạt nào chỉ được làm rõ khi phán quyết thành văn được công bố.
Cho đến lúc đó, khả năng xuống hạng, tước danh hiệu hay bồi thường hàng trăm triệu USD vẫn là những kịch bản, không phải quyết định chính thức. Nhưng nếu nguồn tin về việc Man City thua phần lớn cáo buộc là chính xác, cuộc chiến pháp lý kéo dài tám năm có thể sắp chuyển sang giai đoạn quyết liệt và tốn kém hơn.
Vy Anh