Mạng xã hội có định hình cách giao tiếp con trẻ?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Khi con trẻ tìm đến mạng xã hội để chia sẻ những điều khó nói, câu chuyện không đơn giản ở khoảng cách thế hệ. Đằng sau đó là những đứa trẻ muốn được lắng nghe và cả những cha mẹ cũng đang lần đầu học cách làm cha mẹ.

Khi hai thế hệ đều có những điều khó nói

Đôi khi, trước khi kể một câu chuyện với cha mẹ, trẻ đã tự hình dung phản ứng của người lớn và lựa chọn im lặng. Nhưng ở phía bên kia, cha mẹ cũng tự hỏi: "Tại sao con không kể với mình?", "Ngày trước chuyện gì con cũng kể, sao bây giờ hỏi chỉ nói không có gì?".

Mạng xã hội có định hình cách giao tiếp con trẻ? - Ảnh 1. — Người lớn còn có công việc, tài chính, gia đình và rất nhiều áp lực khác phải giải quyết. Vì thế, câu hỏi đặt ra là: khi phụ huynh đã phải lo quá nhiều thứ, liệu họ có còn phải luôn sẵn sàng "chiều chuộng" mọi cảm xúc của con?

Theo TS Đào Lê Hòa An, làm cha mẹ là một nghề đặc biệt bởi gần như không có trường lớp nào đào tạo một người trở thành cha mẹ trước khi họ có con. Phần lớn phụ huynh phải tự học, tự trải nghiệm, thậm chí "tự bơi" trong chính hành trình nuôi dạy con mình.

Bởi vậy, nếu đòi hỏi trẻ cần được thấu hiểu thì cảm xúc, sự mệt mỏi và những giới hạn của cha mẹ cũng cần được nhìn thấy.

Mạng xã hội khuếch đại một khoảng trống đã tồn tại

Khi một cuộc trò chuyện trong gia đình không diễn ra, mạng xã hội có thể trở thành nơi trẻ tìm đến. 11 giờ đêm vẫn có một nhóm chat. Một dòng trạng thái có thể được đăng ngay. Một người bạn vẫn online. Một cộng đồng xa lạ vẫn có thể phản hồi.

Điều đáng nói là mạng xã hội không nhất thiết tạo ra khoảng trống giao tiếp, mà có thể khuếch đại những khoảng trống vốn đã tồn tại: giữa cha mẹ và con cái, giữa học sinh và nhà trường, hay thậm chí theo chiều ngược lại, khi người lớn cũng không biết phải nói thế nào để trẻ hiểu mình.

Mạng xã hội có định hình cách giao tiếp con trẻ?

Sự im lặng của con trẻ trước cha mẹ thường bắt nguồn từ tâm lý e ngại phản ứng của người lớn trước khi kịp chia sẻ. Ở chiều ngược lại, các bậc phụ huynh cũng đối mặt với nhiều áp lực công việc và tài chính, dẫn đến những băn khoăn về sự xa cách ngày càng lớn trong gia đình. Theo TS Đào Lê Hòa An, làm cha mẹ là hành trình đặc thù khi không có trường lớp đào tạo chính quy trước khi họ sinh con. Phần lớn phụ huynh phải tự tích lũy kinh nghiệm trong việc nuôi dạy, khiến những mệt mỏi và giới hạn cảm xúc của người lớn đôi khi chưa được thấu hiểu trọn vẹn. Nhu cầu đồng cảm vì thế trở thành bài toán cần được nhìn nhận bình đẳng từ cả hai phía thế hệ. Khi giao tiếp gia đình bị gián đoạn, không gian trực tuyến nhanh chóng trở thành điểm tựa thay thế với các hội nhóm hoạt động xuyên đêm và cộng đồng mạng luôn sẵn sàng phản hồi. Thực tế cho thấy mạng xã hội không trực tiếp tạo ra sự rạn nứt, mà đang khuếch đại những khoảng trống vốn có giữa phụ huynh và con cái. Hiện tượng này đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại phương thức đối thoại đa chiều nhằm thu hẹp khoảng cách thế hệ.