Mạng xã hội dễ gây nghiện hơn rượu

Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy mạng xã hội có thể tạo ra sức hút mạnh hơn rượu, thuốc lá và nhiều chất gây nghiện khác trong đời sống hằng ngày. Kết luận này không có nghĩa mọi người đều nghiện mạng xã hội, nhưng cho thấy ham muốn kiểm tra, truy cập hoặc sử dụng mạng xã hội có thể xuất hiện thường xuyên. Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Kinh doanh Booth thực hiện, sau đó được Telegraph đưa tin với những kết quả đáng chú ý. Nhóm nghiên cứu tuyển 250 người tình nguyện, rồi cung cấp cho mỗi người một điện thoại di động để ghi lại những nhu cầu phát sinh trong ngày. Những người tham gia được yêu cầu gửi bảy tin nhắn mỗi ngày, mô tả điều họ đang mong muốn hoặc cảm thấy cần thực hiện. Trong một số thời điểm, các chuyên gia còn yêu cầu họ liệt kê những ham muốn xuất hiện trong 30 phút gần nhất. Bên cạnh việc ghi lại nhu cầu, tình nguyện viên phải đánh giá mức độ thôi thúc muốn thực hiện từng nhu cầu được nêu ra. Cách khảo sát này giúp nhóm nghiên cứu theo dõi nhiều mong muốn đời thường, thay vì chỉ tập trung vào các hành vi vốn thường được xem là gây nghiện. Tổng cộng, nhóm tình nguyện viên đã gửi gần 8.000 tin nhắn trong suốt quá trình nghiên cứu. Khoảng 75% số tin nhắn tập trung vào một số nhu cầu nhất định, qua đó cho thấy con người thường xuyên bị kéo về vài mong muốn quen thuộc. Tình dục và giấc ngủ đứng đầu danh sách, bởi đây là hai nhu cầu được các tình nguyện viên nhắc đến nhiều nhất. Sử dụng mạng xã hội và không làm việc xếp ngay sau, trở thành những ham muốn nổi bật trong sinh hoạt thường ngày. Đáng chú ý, nhu cầu sử dụng mạng xã hội xuất hiện với tần suất cao hơn nhiều so với mong muốn uống rượu hoặc hút thuốc. Rượu, thuốc lá cùng những thứ gây nghiện khác được liệt kê ít hơn đáng kể so với bốn nhu cầu đứng đầu danh sách khảo sát. Vì vậy, nghiên cứu đặt ra khả năng mạng xã hội có sức hấp dẫn khó cưỡng mạnh hơn nhiều người vẫn tưởng. Kết quả cũng cho thấy sức mạnh kiềm chế ham muốn của tình nguyện viên đạt mức cao nhất vào buổi sáng, khi năng lượng tinh thần còn dồi dào. Càng trôi về cuối ngày, khả năng chống lại những thôi thúc dường như càng suy giảm, khiến các lựa chọn ban đầu dễ bị thay đổi. Hiện tượng này giải thích vì sao một người có thể quyết tâm hạn chế mạng xã hội vào buổi sáng, nhưng rồi sử dụng lâu hơn dự định vào buổi tối. Nhóm nghiên cứu còn phát hiện một nghịch lý đáng chú ý liên quan đến việc cố gắng kìm nén ham muốn trong ngày. Khi tình nguyện viên cố gắng gạt bỏ một nhu cầu, họ lại thường nghĩ đến nhu cầu đó nhiều hơn trong những ngày tiếp theo. Sự lặp lại trong suy nghĩ làm khả năng họ hành động để thỏa mãn ham muốn ấy tăng lên, thay vì biến nó mất hẳn. Wilhelm Hofmann, trưởng nhóm nghiên cứu, nhận định sức mạnh ý chí của con người giảm dần khi ngày càng kết thúc, khiến nỗ lực kiềm chế ham muốn dễ thất bại hơn. Phát hiện này gợi ý người dùng nên chú ý thời điểm bản thân dễ mất kiểm soát, đặc biệt khi mệt mỏi và đã phải chống lại quá nhiều cám dỗ. Mạng xã hội vì thế không chỉ là công cụ kết nối, mà còn có thể trở thành một thói quen lặp lại mạnh mẽ, cần được nhận diện đúng mức.