Mặt trái khi người trẻ đeo tai nghe mọi lúc mọi nơi

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Đối với nhiều người trẻ tuổi, điện thoại và tai nghe là những thứ hầu như không thể tách rời khỏi đời sống.

CNN ngày 20.10 dẫn lời cô Atira Gali (24 tuổi, cư dân TP.New York, bang New York, Mỹ) cho hay: "Tôi thậm chí không thể rửa chén nếu chẳng đeo tai nghe, vì tôi sẽ cảm thấy chán".

Cô Gali cho hay gần như đeo tai nghe mọi lúc mọi nơi, từ lúc rời nhà đến nơi làm việc. Trong giờ làm, trừ khi đang họp hoặc trò chuyện với đồng nghiệp, cô luôn đeo tai nghe. Khi rời sở làm, cô đeo tai nghe về nhà, khi làm việc nhà vào buổi tới và cả lúc chuẩn bị đi ngủ.

Không ít người trẻ tuổi đang duy trì thói quen nghe nhạc hoặc nghe chương trình podcast bất kể ngày giờ như cô Gali. Hồi tháng 5, Công ty nghiên cứu thị trường Edison Research (Mỹ) công bố kết quả khảo sát cho thấy nhóm tuổi từ 13 - 34 trung bình dành khoảng 4,5 giờ/ngày để nghe nội dung gì đó, từ podcast, âm nhạc đến các loại hình khác. Còn theo thống kê của Spotify, giới trẻ chiếm khoảng 56% tổng lượt phát nhạc trên nền tảng này từ ngày 1.1 - 25.11.2025.

Nghe qua có vẻ như việc dùng tai nghe thường xuyên trong sinh hoạt hằng ngày tưởng như chừng như vô hại. Tuy nhiên, trên thực tế các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng thói quen này nếu lạm dụng có thể mang đến ảnh hưởng tiêu cực cho khả năng kết nối với người khác, cũng như tác động xấu cho việc điều tiết trạng thái tinh thần của mỗi người.

Tiến sĩ Gloria Mark, giáo sư ngành tin học Đại học California tại Irvine (Mỹ), cho biết dù chẳng cố ý, việc đeo tai nghe trở thành hành động ngăn cách bản thân người đó với những người xung quanh. Còn theo ông Richard Davidson, nhà sáng lập tổ chức Trung tâm trí não khỏe mạnh thuộc Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ), nhiều sinh viên đã bỏ lỡ các cơ hội giao tiếp khi liên tục đeo tai nghe.

Ông Davidson ước tính khoảng 90% số sinh viên di chuyển trong khuôn viên Đại học Wisconsin-Madison đều đeo tai nghe. "Một trong những cơ hội tuyệt vời của giáo dục bậc đại học là gặp gỡ mọi người, gặp những con người khác bạn, với xuất thân khác nhau", theo ông Davidson. Nếu sinh viên nào cũng đeo tai nghe tại trường, chẳng ai có cơ hội nói chuyện với nhau nữa.

Theo các chuyên gia, việc lạm dụng tai nghe còn có thể góp phần làm gia tăng cảm giác cô đơn của một cá nhân. Chỉ tính riêng tại Mỹ, cứ 5 người Mỹ lại có một người thừa nhận họ cô đơn. Ông Davidson chỉ ra ngay cả những khoảnh khắc giao tiếp ngắn ngủi với người lại cũng có thể cải thiện sức khỏe tinh thần của một người. Trong khi đó, việc đeo tai nghe có thể cản trở những tương tác quan trọng như thế trong cuộc sống thường nhật.

Không dừng lại ở đó, giới chuyên gia còn lo ngại việc thường xuyên đeo tai nghe có thể khiến một người không còn giữ được sự tỉnh táo và cảm thấy thực sự hiện diện.

Đối với nhiều người trẻ, điện thoại cùng chiếc tai nghe đã trở thành vật bất ly thân trong mọi sinh hoạt từ công việc đến đời sống riêng tư. Theo khảo sát vào tháng 5 của Edison Research, nhóm đối tượng từ 13 đến 34 tuổi dành trung bình 4,5 giờ mỗi ngày để nghe âm thanh, trong khi số liệu của Spotify cho thấy giới trẻ chiếm đến 56% tổng lượt phát nhạc trên nền tảng này trong phần lớn năm 2025. Thói quen liên tục chìm đắm trong các giai điệu hay podcast phản ánh nhu cầu giải tỏa áp lực, nhưng đồng thời tạo ra một lối sống phụ thuộc âm thanh kỹ thuật số. Dưới góc độ tâm lý và xã hội học, việc lạm dụng thiết bị này đang vô tình dựng lên bức tường ngăn cách giữa cá nhân với thế giới xung quanh. Tiến sĩ Gloria Mark thuộc Đại học California tại Irvine nhận định hành vi đeo tai nghe thường xuyên tự động đẩy người dùng ra khỏi mạng lưới tương tác cộng đồng. Đồng quan điểm, ông Richard Davidson từ Đại học Wisconsin-Madison cảnh báo hiện tượng này triệt tiêu những cơ hội kết nối tự nhiên, vốn là yếu tố then chốt giúp xây dựng kỹ năng xã hội và mở rộng tầm nhìn của giới trẻ. Hệ lụy sâu sắc hơn của lối sống cách ly này là sự gia tăng cảm giác cô đơn cùng nguy cơ suy giảm sức khỏe tinh thần. Thống kê tại Mỹ ghi nhận cứ năm người thì có một người cảm thấy cô độc, trong khi chính các tương tác ngắn ngủi ngoài đời thực lại là liều thuốc cải thiện tâm trạng hiệu quả nhất. Việc liên tục đeo tai nghe còn làm suy yếu sự tỉnh táo và khả năng cảm nhận hiện diện thực tại, đòi hỏi người dùng trẻ phải chủ động điều chỉnh thói quen công nghệ để tái lập cân bằng cuộc sống.