Cảnh báo sau cái chết của nữ streamer 24 tuổi
Ngày 14/8, Ganfan Yingying đăng video cuối cùng từ bệnh viện, cho biết lượng kali trong máu giảm nghiêm trọng sau thời gian liên tục thực hiện nội dung ăn uống. Nữ streamer Trung Quốc nhắn nhủ người theo dõi rằng kiếm tiền quan trọng, nhưng sức khỏe phải được đặt lên hàng đầu.
Ba ngày sau, cô qua đời ở tuổi 24. Gia đình xác nhận thông tin vào đầu tháng 9 nhưng chưa công bố nguyên nhân tử vong chính thức. Một số nguồn tin cho rằng cô bị ngừng tim liên quan đến tình trạng hạ kali máu, song thông tin này chưa có kết luận từ cơ quan y tế.
Ganfan Yingying, tên thật Chen Ziyi, có hơn một triệu người theo dõi trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Phần lớn trong số 169 video cô từng đăng là mukbang - hình thức ghi hình hoặc phát trực tiếp cảnh người sáng tạo ăn trước máy quay.
Mukbang là từ ghép trong tiếng Hàn, có nghĩa là “phát sóng ăn uống”. Hình thức này xuất hiện tại Hàn Quốc vào cuối những năm 2000, ban đầu đáp ứng nhu cầu tìm kiếm cảm giác đồng hành của những người thường xuyên ăn một mình. Khi lan rộng trên mạng xã hội, mukbang dần được đẩy sang hướng cực đoan: khẩu phần ngày càng lớn, món ăn ngày càng cay hoặc khác thường.
Theo Reuters, các chương trình tại Trung Quốc từng ghi lại cảnh người tham gia ăn liên tiếp nhiều cốc mì, bánh bao hoặc hamburger. Hiệp hội Người tiêu dùng Trung Quốc nhận định một số nội dung đã biến lượng thức ăn vượt giới hạn sinh lý của con người thành công cụ thu hút người xem.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Một số nội dung ăn uống trên mạng xã hội đã biến lượng thức ăn vượt giới hạn sinh lý con người thành công cụ thu hút người xem (Ảnh: Chụp màn hình).
Cơ thể trở thành công cụ sản xuất nội dung
Đằng sau một video kéo dài vài chục phút là áp lực phải tạo ra hình ảnh đủ khác biệt để giữ chân khán giả. Khi việc ăn uống trở thành nguồn thu nhập, người sáng tạo có thể phải liên tục tăng khẩu phần hoặc thực hiện những thử thách khắc nghiệt hơn.
Báo Folha de S.Paulo của Brazil dẫn phân tích của bác sĩ nội tiết Maíra Brandão cho biết, ăn lượng thực phẩm quá lớn trong thời gian ngắn khiến dạ dày không kịp đưa thức ăn xuống ruột. Điều này làm gia tăng nguy cơ sặc, tổn thương đường tiêu hóa, thậm chí thủng dạ dày.
Nếu tình trạng ăn quá mức lặp lại, cơ chế báo hiệu no của cơ thể có thể bị rối loạn. Người thực hiện còn đối diện nguy cơ béo phì, tăng huyết áp, kháng insulin, bệnh tim mạch và những bất thường trong hoạt động của ruột.
Rủi ro lớn hơn khi món ăn chứa nhiều chất béo, đường và muối. Đây cũng là những loại thực phẩm thường xuyên xuất hiện trong video mukbang bởi có màu sắc bắt mắt, dễ tạo âm thanh khi nhai và kích thích cảm giác thèm ăn của khán giả.
Việc nạp quá nhiều thực phẩm nhưng vẫn phải duy trì ngoại hình còn có thể tạo ra vòng lặp ăn - bù trừ. Một số người nhịn đói kéo dài, tập luyện quá mức, nôn hoặc sử dụng thuốc nhuận tràng sau khi ghi hình. Những hành vi này có khả năng làm mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng tới hoạt động của tim.
Không chỉ tăng lượng thức ăn, cuộc đua giành lượt xem còn thúc đẩy những thử thách bất thường. Năm 2024, Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc phải cảnh báo sau khi video chiên và ăn tăm làm từ tinh bột lan truyền trên mạng. Cơ quan này nhấn mạnh tăm không phải thực phẩm và độ an toàn khi ăn chưa được kiểm chứng, theo TIME.
Nguy cơ lan từ người làm sang người xem
Mặt trái của mukbang không dừng lại ở sức khỏe người sản xuất nội dung. Hiệp hội Người tiêu dùng Trung Quốc cảnh báo các chương trình ăn uống cực đoan truyền bá quan niệm thiếu lành mạnh, phi lý về thực phẩm và có thể gây hại cho người trẻ.
Một nghiên cứu được lưu trữ trên hệ thống của Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ cho thấy tác động của mukbang không hoàn toàn giống nhau ở mọi người. Một số khán giả xem chương trình để giảm cảm giác cô đơn hoặc thỏa mãn nhu cầu ăn uống gián tiếp. Với người khác, nội dung này có thể kích thích ăn mất kiểm soát, thúc đẩy hành vi hạn chế ăn hoặc làm tái phát rối loạn ăn uống.
Hình ảnh một streamer giữ vóc dáng thon gọn dù thường xuyên tiêu thụ khẩu phần khổng lồ cũng có thể tạo ra nhận thức sai lệch rằng ăn quá mức không để lại hậu quả. Khán giả không nhìn thấy những gì diễn ra ngoài máy quay, từ cắt dựng video, chia nhỏ bữa ăn đến chế độ nhịn ăn hoặc tập luyện bù trừ.
Trung Quốc đã tăng cường quản lý và cấm những video cổ súy lãng phí thực phẩm từ năm 2020, sau đó ban hành luật chống lãng phí thực phẩm năm 2021. Tuy nhiên, Reuters cho biết nội dung ăn uống cực đoan vẫn xuất hiện phổ biến.
Tháng 6/2025, Hiệp hội Người tiêu dùng Trung Quốc kêu gọi người dùng không theo dõi, thích hay chia sẻ các video này; đồng thời yêu cầu người sáng tạo ngừng sản xuất nội dung thách thức giới hạn cơ thể. Cảnh báo cho thấy phía sau những bàn ăn đầy ắp và hàng triệu lượt xem là câu hỏi ngày càng lớn về sức khỏe người sáng tạo, trách nhiệm của nền tảng và giới hạn của nội dung giải trí.