Máy biến rác thành dầu

Từ những chai nhựa, túi nilon và giấy gói tưởng như chỉ có thể vứt bỏ, nhà phát minh Nhật Bản Akinori Ito đã tìm cách đưa chúng trở lại gần nguồn gốc là dầu mỏ. Ý tưởng ấy xuất phát từ thực tế nhiều vật dụng quen thuộc trong đời sống hằng ngày vốn được sản xuất từ dầu, rồi nhanh chóng trở thành rác sau thời gian sử dụng. Thay vì để nhựa phế thải nằm lâu ngoài môi trường, cỗ máy của Ito biến chúng thành dầu thô bằng một quy trình nhiệt khá đặc biệt. Bên trong thiết bị do Công ty Blest của Ito chế tạo, nhựa được nung nóng đến nhiệt độ rất cao, khiến vật liệu này bốc hơi thay vì cháy theo cách thông thường. Luồng hơi sau đó đi qua một hệ thống gồm nhiều ống dẫn và ngăn làm lạnh, nơi nhiệt độ thấp làm các phân tử hơi bị nén lại. Khi quá trình ngưng tụ hoàn tất, phần hơi biến thành dầu và chảy vào bình chứa, tạo nên hình ảnh giống một dây chuyền thu nhỏ biến rác thành nhiên liệu. Loại dầu thu được không chỉ mang ý nghĩa thử nghiệm trong phòng nghiên cứu, bởi nó có thể được sử dụng cho máy phát điện và một số loại lò. Nếu tiếp tục tinh chế, sản phẩm này thậm chí có thể trở thành xăng, dù bài viết không cung cấp thêm chi tiết về quy trình hoặc tiêu chuẩn áp dụng. Như vậy, nhựa đã qua sử dụng được nhìn nhận như một nguồn nguyên liệu có thể thu hồi, thay vì chỉ là gánh nặng cần đưa đến bãi rác. Theo thông tin được nêu, cỗ máy có khả năng biến một kilôgam nhựa thành khoảng một lít dầu, với mức tiêu thụ điện chỉ một kW trong mỗi giờ vận hành. Con số này giúp hình dung rõ hơn mục tiêu của Ito, đó là tạo ra thiết bị đủ gọn và đủ tiết kiệm để việc xử lý nhựa có thể diễn ra ở quy mô gần người sử dụng. Tuy nhiên, giá bán hiện tại vẫn là rào cản đáng kể, khi mỗi máy có giá khoảng 10 nghìn USD. Ito kỳ vọng chi phí sẽ giảm xuống nếu nhu cầu thị trường tăng, đồng thời số lượng máy được sản xuất nhiều hơn trong tương lai. Công ty Blest vì thế đang đưa thiết bị này ra bán, hướng tới những người muốn xử lý nhựa tại chỗ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các cơ sở lớn. Điểm đáng chú ý nằm ở thiết kế phục vụ sử dụng trong nhà, khác với nhiều hệ thống chuyển nhựa thành nhiên liệu vốn có kích thước rất lớn. Dù gây chú ý, máy của Ito không phải thiết bị đầu tiên trên thế giới biến nhựa phế phẩm thành nhiên liệu. Sự khác biệt được bài viết nhấn mạnh là sản phẩm này được thiết kế để người dân có thể sử dụng trong nhà, còn nhiều máy khác chủ yếu hoạt động ở quy mô công nghiệp. Cách tiếp cận ấy mở ra hình dung về một mô hình phân tán, trong đó rác nhựa được xử lý gần nơi phát sinh thay vì phải vận chuyển trên quãng đường dài. Tại Mỹ, Công ty Envion từng chế tạo một hệ thống lớn hơn nhiều, có khả năng xử lý 10 nghìn tấn nhựa mỗi năm. Theo các số liệu được dẫn lại, mỗi tấn phế liệu qua hệ thống này có thể tạo ra từ 3 đến 5 thùng dầu thô. Quy mô đó cho thấy công nghệ chuyển đổi nhựa thành dầu không chỉ dừng ở một thiết bị gia đình, mà còn có thể được triển khai trong những cơ sở xử lý công nghiệp khối lượng lớn. Envion ước tính nước Mỹ thải ra 50 triệu tấn nhựa mỗi năm, một lượng rác khổng lồ nếu chỉ chôn lấp hoặc xử lý theo phương pháp thông thường. Trên cơ sở tính toán của công ty, nếu toàn bộ nhựa phế thải được biến thành dầu, Mỹ sẽ không phải nhập khẩu dầu thô từ nước ngoài nữa. Dẫu vậy, cỗ máy của Akinori Ito vẫn nổi bật như một nỗ lực đưa công nghệ thu hồi nhiên liệu đến gần đời sống, đồng thời gợi suy nghĩ mới về giá trị còn lại trong rác nhựa.