Máy đọc ý nghĩ của khủng bố

Các nhà khoa học Mỹ phát triển một phương pháp có thể hỗ trợ giới chức nhận diện thời gian, địa điểm và phương thức của những vụ tấn công khủng bố trước khi chúng xảy ra. Công nghệ này đồng thời hứa hẹn giúp cảnh sát ngăn chặn nhiều hành vi phạm pháp khác, cũng như hỗ trợ điều tra tội phạm sau khi vụ án đã diễn ra. Tuy nhiên, nghiên cứu mới hiện vẫn chủ yếu nằm trong phòng thí nghiệm, chưa đủ khả năng trở thành “máy đọc ý nghĩ” dùng rộng rãi ngoài thực tế. Theo Discovery News, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Northwestern sử dụng công nghệ đọc sóng não để phân tích những ý định liên quan đến một kế hoạch tấn công. Kết quả được trình bày trong bài viết đăng trên tạp chí Psychophysiology, sau thử nghiệm với 29 sinh viên tình nguyện. Những người tham gia được yêu cầu tưởng tượng họ chuẩn bị thực hiện một vụ khủng bố, dù không tiến hành bất kỳ hành động nguy hiểm nào. Các nhà khoa học chia 29 sinh viên thành hai nhóm với nhiệm vụ khác nhau, nhằm tạo ra sự đối chiếu giữa kế hoạch bình thường và kế hoạch phạm tội. Một nhóm lập kế hoạch cho chuyến du lịch, trong khi nhóm còn lại xây dựng kịch bản khủng bố theo yêu cầu của thí nghiệm. Cách sắp xếp này giúp nhóm nghiên cứu quan sát liệu não bộ có phản ứng khác nhau trước những hình ảnh gắn với từng kế hoạch hay không. Sau khi chọn lý do tiến hành vụ tấn công theo kịch bản, các sinh viên ngồi trước màn hình để bắt đầu phần theo dõi hoạt động não. Họ đội một chiếc mũ gắn nhiều điện cực, thiết bị có nhiệm vụ ghi lại những tín hiệu điện xuất hiện khi người tham gia quan sát các hình ảnh. Loạt hình được trình chiếu gồm thành phố, phương thức khủng bố và nhiều chi tiết liên quan, bên cạnh những hình ảnh không gắn với kế hoạch. Thiết bị tập trung đo sóng não P300, một phản ứng tự động xuất hiện trước các kích thích mà não bộ nhận thấy đáng chú ý. Sóng này bắt đầu tại vùng tiếp giáp giữa thùy đỉnh và thùy thái dương, sau đó lan tới những khu vực còn lại của não. Khi tín hiệu chạm đến vỏ não, các điện cực ghi lại cường độ phản ứng, qua đó cho thấy mức độ người tham gia chú ý đến từng hình ảnh. Hình ảnh càng liên quan đến điều một người đang ghi nhớ hoặc dự định, sóng P300 thường càng rõ trong kết quả đo. Các nhà khoa học nhận thấy những sóng mạnh nhất có mối liên hệ với kế hoạch phạm tội mà sinh viên vừa xây dựng trong thí nghiệm. Chẳng hạn, khi nhìn hình ảnh thành phố được chọn làm mục tiêu, nhóm đóng giả khủng bố tạo ra phản ứng P300 khá mạnh, cao hơn khi xem nội dung không liên quan. Nhóm nghiên cứu tiếp tục so sánh cường độ của toàn bộ tín hiệu não để tìm dấu hiệu về người lập kế hoạch, địa điểm, thời gian và phương thức hành động. Ở nhóm lập kế hoạch du lịch, sóng P300 không nổi bật như nhóm được yêu cầu tưởng tượng một vụ khủng bố. J. Peter Rosenfeld, chuyên gia Đại học Northwestern, cho rằng nếu áp dụng với những kẻ khủng bố thật, phản ứng P300 có thể còn rõ hơn vì chúng thường suy nghĩ về kế hoạch trong thời gian dài. Trong thí nghiệm, các sinh viên chỉ có khoảng 30 phút để xây dựng kế hoạch, trong khi những kẻ khủng bố thực sự có thể chuẩn bị hàng ngày, hàng tuần hoặc thậm chí vài tháng. Thời gian suy nghĩ dài hơn có thể khiến những địa điểm, phương thức và chi tiết liên quan được ghi nhớ sâu hơn, từ đó tạo tín hiệu nổi bật khi xuất hiện trước mắt. Dù vậy, chính việc đối tượng có thể chuẩn bị phương án đánh lừa cũng khiến công nghệ chưa thể nhanh chóng trở thành công cụ an ninh đáng tin cậy, còn ứng dụng thực tế vẫn được xem là triển vọng tương lai.