Máy phong điện tự chế cho người vùng sâu

Ở tuổi 24, Trần Quốc Hiệu đã thử đưa năng lượng gió đến gần hơn với những gia đình sống ở vùng sâu, nơi việc tiếp cận điện lưới vẫn còn nhiều khó khăn. Tốt nghiệp thạc sĩ tại Đại học Bách Khoa TP HCM và Đại học Grenoble INP của Pháp, anh bắt tay nghiên cứu một tuabin phát điện nhỏ, chi phí thấp. Mục tiêu của Hiệu không nằm ở việc tạo ra một sản phẩm thương mại, mà là chia sẻ một giải pháp giản dị, phù hợp với điều kiện nông thôn. Sau thời gian nghiên cứu, chàng kỹ sư trẻ chế tạo được một máy phát điện chạy bằng gió, có khả năng tạo ra công suất khoảng 60 kW một tháng. Lượng điện này đủ để một hộ gia đình ở nông thôn sử dụng cho nhu cầu thắp sáng, qua đó hỗ trợ sinh hoạt tại những nơi còn thiếu nguồn điện ổn định. Dù công suất không lớn như các hệ thống công nghiệp, thiết bị vẫn cho thấy năng lượng tự nhiên có thể được khai thác bằng những phương tiện khá gần gũi. Hiệu lựa chọn tuabin trục ngang, kiểu thiết kế phổ biến trong nhiều hệ thống phát điện bằng sức gió hiện nay. Bộ phận cánh gồm ba cánh quạt, đón luồng gió rồi chuyển chuyển động quay sang máy phát, tạo ra điện năng phục vụ sinh hoạt. Cách bố trí này giúp thiết bị có cấu tạo tương đối dễ hiểu, thuận tiện cho việc lắp ráp, sửa chữa và hướng dẫn lại cho người sử dụng. Tuy nhiên, giai đoạn đầu không hề đơn giản, bởi Hiệu phải giải quyết đồng thời bài toán chế tạo cánh quạt và lựa chọn dynamo phù hợp. Cánh quạt cần đủ nhẹ để quay theo gió, đồng thời phải đủ chắc chắn nhằm chịu được quá trình vận hành ngoài trời trong thời gian dài. Dynamo cũng phải dễ tìm, dễ thay thế, có khả năng biến chuyển động cơ học từ tuabin thành dòng điện sử dụng được. Sau thời gian dài thử nghiệm và nghiên cứu, Hiệu quyết định đặt làm cánh quạt bằng gỗ, vật liệu quen thuộc với người dân và có thể gia công tương đối thuận tiện. Thay vì dùng một loại máy phát chuyên dụng đắt tiền, anh tận dụng dynamo lấy từ xe máy để giảm chi phí chế tạo thiết bị. Những lựa chọn này biến chiếc tuabin thành một sản phẩm gần với đời sống, bởi linh kiện có thể gia công hoặc mua trên thị trường. Theo Hiệu, tuabin do anh chế tạo có công suất lớn hơn loại sản phẩm của Trung Quốc đang được so sánh trong cùng bối cảnh sử dụng. Đáng chú ý, giá thành của thiết bị chỉ bằng một phần ba sản phẩm Trung Quốc, tạo ra lợi thế đáng kể đối với những hộ gia đình có thu nhập hạn chế. Chi phí thấp cũng mở rộng khả năng ứng dụng, nhất là tại các khu vực xa trung tâm, nơi vận chuyển thiết bị và bảo trì thường tốn kém. Với mức giá khoảng 1 triệu đồng, chiếc máy phong điện tự chế mở ra một hướng tiếp cận khác cho việc cung cấp điện quy mô nhỏ. Người dân có thể hình dung đây là hệ thống hỗ trợ thắp sáng, thay vì một nguồn điện đủ đáp ứng toàn bộ nhu cầu sinh hoạt trong gia đình. Giải pháp càng có ý nghĩa khi đặt trong điều kiện vùng sâu, nơi một thiết bị dễ làm và dễ sửa thường thiết thực hơn công nghệ phức tạp. Hiệu hiện chưa có ý định đăng ký bản quyền hoặc đưa sáng chế vào kinh doanh, bởi ưu tiên của anh là phổ biến cách làm cho cộng đồng. Anh đặc biệt mong người dân vùng sâu có thể ứng dụng tuabin trong cuộc sống, tận dụng nguồn gió sẵn có để tạo thêm điện năng cần thiết. Từ một sản phẩm do kỹ sư trẻ tự nghiên cứu, chiếc máy phong điện trở thành lời gợi mở về những giải pháp công nghệ tiết kiệm, dễ tiếp cận và giàu tính cộng đồng.