Máy tính đọc suy nghĩ con người

Tập đoàn Intel đã chế tạo thành công một mẫu máy tính có khả năng nhận diện những từ con người đang nghĩ trong não, mở ra cách tương tác mới với công nghệ. Nếu phát triển hoàn thiện, hệ thống này có thể giúp người dùng viết thư, mở thư điện tử hoặc tìm kiếm thông tin trên mạng mà không cần cử động tay. Ý tưởng ấy biến hoạt động tưởng như riêng tư và vô hình của bộ não thành tín hiệu mà máy tính có thể phân tích, đối chiếu rồi chuyển thành mệnh lệnh. Trước Intel, giới khoa học đã phát triển một số máy tính điều khiển bằng não, nhưng người dùng thường phải tưởng tượng các cử động để di chuyển con trỏ trên màn hình. Chẳng hạn, họ có thể hình dung bàn tay đang di chuyển hoặc một hành động cụ thể, để tạo ra tín hiệu giúp máy tính nhận biết hướng điều khiển. Điểm đặc biệt trong công nghệ của Intel nằm ở khả năng nhận diện trực tiếp những từ ngữ người sử dụng đang nghĩ, thay vì chỉ ghi nhận ý định vận động. Để thực hiện việc đó, các chuyên gia Intel xây dựng bản đồ chi tiết về hoạt động của não tương ứng với từng từ khác nhau. Họ sau đó đối chiếu bản đồ này với những tín hiệu não phát ra khi người dùng suy nghĩ, từ đó xác định từ đang xuất hiện trong đầu. Cách làm giống một quá trình nhận dạng mẫu, trong đó máy tính tìm sự tương đồng giữa hoạt động não hiện tại và dữ liệu đã được lập sẵn. Dean Pomerleau, nhà nghiên cứu cao cấp của Intel, cho biết những thiết bị hiện nay có thể thu thập đầy đủ thông tin về hoạt động não vẫn có kích thước rất lớn. Về bản chất, chúng là các máy chụp cộng hưởng từ đắt tiền, tương tự thiết bị thường được sử dụng trong bệnh viện để quan sát cơ thể. Kích thước và chi phí lớn khiến công nghệ này chưa thuận tiện cho đời sống hàng ngày, nên Intel đang tìm cách thu nhỏ thiết bị. Mục tiêu của các chuyên gia là tạo ra thiết bị đủ nhỏ để người dùng có thể đeo giống như một chiếc tai nghe thông thường. Nếu đạt được mục tiêu ấy, quá trình giao tiếp giữa con người và máy tính sẽ bớt phụ thuộc vào bàn phím, chuột hoặc những chuyển động cơ thể rõ ràng. Tuy nhiên, bài toán kỹ thuật vẫn nằm ở việc thu tín hiệu chính xác, ổn định, đồng thời giữ cho thiết bị đủ nhẹ và dễ sử dụng. Mẫu máy tính đọc suy nghĩ của Intel sử dụng một bảng mẫu gồm 20 câu hỏi nhằm lọc ra từ mà con người đang nghĩ. Ví dụ, xẻng là danh từ gắn với một hành động thể chất, bởi con người thường dùng xẻng để đào đất hoặc thực hiện công việc tương tự. Khi nghĩ tới từ này, vùng vỏ não liên quan đến việc điều khiển hành động thể chất sẽ hoạt động theo cách nhất định. Ngược lại, khi nghĩ tới một từ liên quan đến thực phẩm như quả táo, những vùng não gắn với cảm giác đói có thể hoạt động. Máy tính dựa vào các thuộc tính liên quan như hành động, cảm giác hoặc nhóm ý nghĩa để thu hẹp phạm vi những từ có khả năng được nghĩ tới. Nhờ quá trình khoanh vùng đó, hệ thống có thể nhanh chóng so sánh tín hiệu não và lựa chọn từ phù hợp, thay vì phải kiểm tra mọi khả năng một cách dàn trải. Pomerleau khẳng định nhóm nghiên cứu đang xác định hoạt động não của một người bình thường khi người đó nghĩ tới nhiều từ khác nhau. Intel hiện đã tạo được mẫu máy có thể phát hiện những từ đơn giản như house, nghĩa là nhà, và barn, nghĩa là chuồng ngựa, bằng cách phân tích khoảng 20.000 vị trí trên não. Công nghệ quét não ngày càng tiến bộ được kỳ vọng sẽ cải thiện khả năng nhận diện, dù bài viết mới chỉ mô tả những kết quả ban đầu và chưa cho biết hệ thống đã sẵn sàng phục vụ rộng rãi hay chưa.