Mùa ô nhiễm không khí sắp đến
Theo Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, miền Bắc sắp bước vào mùa ô nhiễm không khí, thường kéo dài từ tháng 10 năm trước đến khoảng tháng 3 năm sau. Đây là khoảng thời gian, điều kiện khí hậu, thời tiết mùa đông gây bất lợi cho việc khuếch tán các chất ô nhiễm.
Trước khi mùa ô nhiễm bắt đầu, trong bối cảnh nhiều địa phương đang là đại công trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có công văn yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường triển khai các nhiệm vụ, giải pháp quản lý chất lượng môi trường không khí.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong bối cảnh đất nước thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, hoạt động đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển đô thị và triển khai các dự án, công trình trên địa bàn các tỉnh, thành phố dự báo sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt trong những tháng cuối năm, có thể làm gia tăng các hoạt động đào, đắp, san lấp mặt bằng, phá dỡ công trình và vận chuyển đất, cát, vật liệu xây dựng.
Từ đó, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh, phát tán bụi, ảnh hưởng đến chất lượng không khí tại khu vực đô thị, khu dân cư và các tuyến đường có mật độ giao thông cao.
Tình trạng ô nhiễm không khí tại đoạn đường dưới chân cầu Thăng Long (Hà Nội) do dự án xây dựng.
Bộ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường chỉ đạo, tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện các biện pháp kiểm soát bụi tại các công trường xây dựng.
Đặc biệt, chủ đầu tư và nhà thầu thi công phải thực hiện nghiêm các quy định về che chắn công trường, che phủ vật liệu, tưới nước, vệ sinh công trường và phương tiện vận chuyển.
Các công trường không được để đất, cát, vật liệu xây dựng phát tán ra môi trường xung quanh, qua đó góp phần hạn chế tác động đến chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng.
Kiểm soát chặt các nguồn thải lớn
Không chỉ yêu cầu kiểm soát bụi tại công trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương ưu tiên tập trung nguồn lực, tổ chức thực hiện các giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí tại các đô thị và những khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng ô nhiễm.
Trong đó, các địa phương cần tăng cường kiểm soát các nguồn phát thải khí trên địa bàn, rà soát, xác định các nguồn phát thải lớn và xây dựng lộ trình kiểm soát phù hợp.
Bộ cũng đề nghị tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, xây dựng lộ trình và mục tiêu giảm phát thải đối với các nguồn phát thải trọng điểm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Thực hiện tình trạng khẩn cấp nếu ô nhiễm nghiêm trọng
Một nhiệm vụ khác được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt ra với UBND các tỉnh/thành phố là công bố chỉ số chất lượng không khí (VN_AQI) hằng ngày trên các phương tiện thông tin đại chúng, cổng thông tin điện tử của địa phương và các ứng dụng trên thiết bị di động.
Thông tin công bố cần đi cùng các khuyến cáo nhằm giúp người dân dễ dàng tiếp cận và thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Bên cạnh đó, các tỉnh, thành phố cần chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai mạng lưới cơ sở kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy theo lộ trình quy định tại Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg ngày 2/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Miền Bắc thường xuyên xảy ra các đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng trong mùa đông.
Bộ cũng yêu cầu các địa phương xây dựng năng lực để thực hiện biện pháp khẩn cấp trong trường hợp chất lượng môi trường không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng.
Cùng với đó, tăng cường tuyên truyền, phổ biến thông tin, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe khi chất lượng không khí suy giảm, nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm phát thải và sử dụng các phương tiện giao thông, năng lượng thân thiện với môi trường.
Sớm ban hành Kế hoạch quản lý chất lượng không khí cấp tỉnh
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các tỉnh, thành phố được hợp nhất đã có Kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí cấp tỉnh giai đoạn 2026-2030 cần rà soát, cập nhật, hoàn thiện kế hoạch phù hợp với địa bàn hành chính mới.
Trong đó, cần chú trọng xác lập, bổ sung các mục tiêu, chỉ tiêu chất lượng môi trường không khí, tối thiểu gồm chỉ số chất lượng môi trường không khí Việt Nam (VN_AQI) và nồng độ bụi PM2.5.
Trường hợp cần thiết, địa phương có thể xác lập chỉ tiêu chất lượng không khí riêng cho các khu vực đô thị và các khu vực trọng điểm về kinh tế, xã hội có nguy cơ ô nhiễm không khí cao theo từng giai đoạn cụ thể.
Đối với các tỉnh, thành phố được hợp nhất chưa ban hành hoặc trong đó có địa phương chưa ban hành kế hoạch, Bộ đề nghị tổ chức xây dựng và ban hành Kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí cấp tỉnh giai đoạn 2026-2030 theo quy định.
Các kế hoạch quản lý môi trường không khí cấp tỉnh phải phù hợp với Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
UBND các tỉnh, thành phố phải thường xuyên theo dõi, định kỳ đánh giá kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu và kịp thời điều chỉnh giải pháp khi chất lượng môi trường không khí không đạt yêu cầu.