Dùng công nghệ “lần dấu vết” tận gốc
Xã Đông Thạnh là địa phương tiếp theo triển khai mô hình vào các trường học trên địa bàn. Ông Trương Văn Tánh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã cho biết, địa phương hướng đến xây dựng hệ sinh thái thực phẩm an toàn, trong đó các bên cùng chia sẻ trách nhiệm đối với chất lượng thực phẩm. Theo ông Tánh, quá trình triển khai, xã đã làm việc với các nhà cung cấp có đầy đủ hồ sơ pháp lý, khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các quy định về an toàn thực phẩm để hợp tác lâu dài với trường học. Đây cũng là yếu tố được đặt lên hàng đầu, không đánh đổi sức khỏe học sinh.
Tham gia công tác này, địa phương cũng đề nghị các trường học, tổ chức chính trị-xã hội và người dân cùng tham gia giám sát, không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc. Các doanh nghiệp, đơn vị cung cấp thực phẩm được đề nghị đồng hành với chính quyền trên cơ sở tuân thủ pháp luật, cạnh tranh lành mạnh và trách nhiệm với cộng đồng.
Theo Sở Công thương, mỗi suất ăn được gắn một mã QR riêng. Khi quét mã, phụ huynh, nhà trường hoặc cơ quan quản lý có thể tra cứu các thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, đơn vị cung cấp, thời gian chế biến, thời gian giao nhận và thông tin lưu mẫu. Dữ liệu được cập nhật trên hệ thống theo từng khâu, từ nguyên liệu đầu vào đến khi suất ăn được đưa đến học sinh.
Từ góc độ quản lý ngành, ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, kiểm soát an toàn thực phẩm là công việc nhiều thách thức, đòi hỏi cơ quan quản lý và chính quyền địa phương dành nhiều thời gian, nhân lực và nguồn lực.
Do đó, khi quản lý dựa trên dữ liệu có thể góp phần giảm áp lực kiểm tra thủ công, giúp các bên có thêm thông tin để theo dõi quá trình cung cấp thực phẩm và suất ăn. Mô hình tại xã Đông Thạnh được triển khai trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm từ các mô hình quản lý thực phẩm trên thế giới và tiếp tục được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế.
“Tick xanh trách nhiệm” là sáng kiến của Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh nhằm triển khai hiệu quả Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 14/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục theo hướng chủ động kiểm soát từ nguồn cung, nguyên liệu đến chế biến, bảo quản và cung cấp suất ăn; đồng thời nêu cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và các đơn vị tham gia chuỗi cung ứng.
Từ yêu cầu chung đó, những mô hình cụ thể tại địa phương như “Suất ăn minh bạch-Tick xanh trách nhiệm” góp phần đưa các yêu cầu về an toàn thực phẩm vào thực tế quản lý hằng ngày. Khi mỗi khâu trong chuỗi cung ứng được kiểm soát và thông tin được lưu lại đầy đủ, trách nhiệm của từng chủ thể được xác định hơn, hướng tới mục tiêu chung là bảo đảm an toàn cho bữa ăn của học sinh.
Chung tay vào cuộc của nhiều bên
Ở góc độ nhà cung cấp, Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA) hiện hợp tác với 34 nhà cung cấp, đưa 287 sản phẩm tick xanh đạt chuẩn vào hoạt động. Nguồn hàng được kinh doanh tại mạng lưới gồm 4 siêu thị tự chọn Satramart và gần 150 cửa hàng thực phẩm tiện lợi Satrafoods tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đại diện SATRA cho biết: Doanh nghiệp tập trung kiểm soát ba nhóm rủi ro chính: Nguồn gốc và năng lực của nhà cung cấp; các chỉ tiêu an toàn của sản phẩm; điều kiện bảo quản và vận chuyển trong hệ thống.
Sản phẩm tick xanh khi giao vào hệ thống bán lẻ SATRA vẫn tiếp tục được giám sát, được theo dõi về cảm quan, hạn sử dụng, điều kiện lưu kho và bảo quản. Kết quả kiểm nghiệm định kỳ là căn cứ đánh giá lại nhà cung cấp; sản phẩm không còn đáp ứng yêu cầu sẽ bị loại khỏi hệ thống. SATRA đang tạo ra nền tảng để đồng hành cùng trường học xây dựng danh mục nguyên liệu phù hợp, chuẩn hóa giao nhận và hỗ trợ truy xuất theo từng lô hàng.
Là một trong các địa phương đầu tiên triển khai mô hình này, Phường Tân Mỹ đang đạt được những kết quả tích cực sau thời gian triển khai. Ông Nguyễn Trường Giang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tân Mỹ cho biết, khi mô hình đi vào hoạt động ổn định, các trường sẽ không còn phải tìm kiếm nguồn thực phẩm, phụ huynh có thêm niềm tin; còn các em học sinh sẽ được bảo vệ bằng một hệ thống quản lý khoa học, minh bạch và có trách nhiệm.
Có con đang theo học tại Trường mầm non Phú Mỹ (Phường Tân Mỹ), chị Nguyễn Ngọc Bảo Trân cho biết, ngay sau khi nhà trường thông báo thí điểm mô hình, tôi đã chủ động tìm hiểu và theo dõi các suất ăn được gắn "Tick xanh trách nhiệm". Việc kiểm tra, theo dõi được thực hiện dễ dàng trên thiết bị di động, nhất là tôi biết con em mình được tiếp cận với những bữa ăn an toàn tại trường.
Theo Sở Công thương, “Tick xanh trách nhiệm” không chỉ là một chứng nhận chất lượng mà còn là cơ chế giám sát xuyên suốt chuỗi cung ứng thực phẩm. Hiện chương trình đã kết nối hơn 500 nhà cung cấp rau củ, thịt, trứng đạt chuẩn với 12 hệ thống bán lẻ lớn trên địa bàn thành phố. Với cơ chế kiểm soát chặt chẽ đối với các đơn vị tham gia.
Nếu một nhà cung cấp vi phạm quy định về chất lượng thực phẩm tại một hệ thống bán lẻ, đơn vị đó có thể bị loại khỏi toàn bộ mạng lưới 12 hệ thống tham gia chương trình. Đây được xem là chế tài mạnh nhằm nâng cao trách nhiệm và tính tuân thủ của doanh nghiệp.
Theo bà Vũ Yến Oanh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bình Đông, mô hình sẽ giảm áp lực cho các cơ sở giáo dục trong công tác quản lý an toàn thực phẩm. Với quy trình kiểm soát minh bạch sẽ là cứu cánh giúp nhà trường giải quyết bài toán này.
QUANG QUÝ-TRỌNG ANH