Đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống, để di sản trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo và các giá trị truyền thống tiếp tục được trao truyền qua nhiều thế hệ là những định hướng đặt ra trong phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay.
Thời gian qua, các địa phương luôn nỗ lực tổ chức các hoạt động kế thừa truyền thống dân tộc, làm mới cách tiếp cận di sản, mở rộng cơ hội tham gia và thụ hưởng văn hóa của nhân dân, góp phần hiện thực hóa các định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám
Là trường Quốc học đầu tiên của nước ta, Quốc Tử Giám là biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài.
Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026) là dịp tôn vinh di sản đạo học, khẳng định sức sống của truyền thống Quốc học Việt Nam và khơi dậy khát vọng học tập, sáng tạo, cống hiến trong thế hệ hôm nay.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, chuỗi hoạt động kỷ niệm được tổ chức đa dạng, kết hợp nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và sáng tạo nghệ thuật. Tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám diễn ra các hoạt động trải nghiệm Passport “Hành trình Quốc học - Dấu ấn tri thức,” check-in “Gặp gỡ hiền tài,” chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài,” triển lãm “Tổ nghề và nhà nho nước Việt” và triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa.”
Ngoài ra, còn có triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” được tổ chức tại khu vực đền Bà Kiệu và trưng bày “Quốc Tử Giám Thăng Long và truyền thống khoa bảng Sơn Tây” tại Văn Miếu Sơn Tây.
Đáng chú ý, Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước” diễn ra ngày 12/11 sẽ tập trung làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của Quốc Tử Giám và vai trò của truyền thống đào tạo nhân tài đối với sự phát triển đất nước.
Cùng với đó, chương trình “Ánh sao Khuê Minh Triết” và chương trình nghệ thuật “Thanh xuân viết tiếp mạch nguồn” góp phần đưa di sản đạo học đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám-Quốc học Việt Nam,” diễn ra tối 14/11 tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám.
Các hoạt động góp phần tôn vinh di sản đạo học, khẳng định vị thế của Văn Miếu-Quốc Tử Giám trong không gian văn hiến Thăng Long. Việc kết hợp trưng bày, trải nghiệm, nghiên cứu với nghệ thuật và công nghệ trình diễn cũng góp phần đổi mới cách tiếp cận, đưa di sản đến gần hơn với công chúng và đời sống đương đại.
Dịp này, nhiều địa phương có di tích Văn Miếu gắn với truyền thống khoa bảng và hiếu học cũng được báo chí quan tâm giới thiệu, tiêu biểu như: Văn Miếu Mao Điền (Hải Phòng), Văn Miếu Diên Khánh (Khánh Hòa), Văn Miếu Xích Đằng (Hưng Yên), Văn Miếu Trấn Biên (Đồng Nai), Văn Miếu Huế.
Mỗi di tích mang những dấu ấn lịch sử, văn hóa riêng, phản ánh quá trình tiếp nối và phát triển của truyền thống trọng học, trọng tài ở các vùng, miền.
Các hoạt động gắn với trưng bày, trải nghiệm, giao lưu thư pháp, hội thi giáo dục di sản và tìm hiểu lịch sử tại một số địa phương góp phần giới thiệu giá trị di tích, bồi đắp niềm tự hào về truyền thống hiếu học, khuyến khích thế hệ trẻ tìm hiểu lịch sử, trân trọng tri thức và ý thức trách nhiệm trong học tập, rèn luyện.
Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám vì vậy mang ý nghĩa vượt ra ngoài một sự kiện văn hóa đơn thuần, góp phần khẳng định sức sống lâu bền của truyền thống Quốc học Việt Nam. Việc bảo tồn, phát huy di sản đạo học gắn với đổi mới cách thức tiếp cận, giáo dục và quảng bá sẽ góp phần chuyển hóa các giá trị lịch sử thành nguồn lực tinh thần, tạo nền tảng văn hóa cho sự phát triển con người Việt Nam trong giai đoạn mới.
Phong phú các hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam”
Càng gần đến Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), các địa phương càng tăng cường tổ chức nhiều hoạt động tạo không khí sôi nổi hướng tới ngày hội chung của cả nước.
Sáng 5/11, tại họp báo về các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 và Lễ kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Lê Quang Tự Do cho biết Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026 được tổ chức lần đầu trên phạm vi toàn quốc, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và các hoạt động kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Các hoạt động hướng tới tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, khơi dậy tinh thần đoàn kết và tạo điều kiện để nhân dân trực tiếp tham gia, sáng tạo, thụ hưởng văn hóa.
Theo kế hoạch, tại Hà Nội, Lễ khai mạc "Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội" sẽ diễn ra sáng 21/11 tại khu vực Tượng đài Đức Vua Lý Thái Tổ. Trong những ngày tiếp theo sẽ diễn ra nhiều hoạt động như Chương trình "Thanh âm Việt Nam - Giai điệu cuộc sống" (từ ngày 12/10 đến 30/11); Tuần phim chào mừng Liên hoan phim quốc tế Hà Nội (từ ngày 18 đến 24/11), trong đó chương trình nghệ thuật đặc biệt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình vào tối 24/11 là điểm nhấn.
Đồng thời, tại Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 18 đến 24/11 sẽ diễn ra nhiều chương trình biểu diễn nghệ thuật, triển lãm, thể thao dân tộc, trò chơi dân gian và trải nghiệm di sản. Điểm nhấn là Ngày hội Đại đoàn kết - Sắc màu văn hóa Việt cấp Thành phố tại đường đi bộ Nguyễn Huệ; triển lãm mỹ thuật “Thành phố Hồ Chí Minh - Văn hóa sáng tạo, kiến tạo tương lai”; Hội sách “Văn hóa Việt Nam qua những trang sách” cùng chương trình nghệ thuật đặc biệt tối 24/11 tại 3 điểm cầu.
Tại Quảng Ninh, thành phố đẩy mạnh tổ chức các hoạt động sinh hoạt chính trị, văn hóa, đồng thời phát huy các giá trị di sản văn hóa đặc sắc của vùng đất mỏ, gắn phát triển văn hóa với phát triển kinh tế-xã hội và du lịch bền vững, tiêu biểu có: Trưng bày, triển lãm chuyên đề "90 năm hình thành và phát triển của ngành Than Quảng Ninh;" Hội chợ OCOP và Triển lãm đặc sản vùng miền "Sắc thu Quảng Ninh 2026;" chương trình nghệ thuật Quảng Ninh (Việt Nam)-Quảng Tây (Trung Quốc); Liên hoan Ẩm thực Quảng Ninh 2026 từ ngày 20-24/11; Giải Marathon Quốc tế Di sản Hạ Long 2026.
Tại Huế, từ ngày 5 đến 15/11, Ban Tổ chức Festival Huế 2026 tổ chức Trại sáng tác điêu khắc quốc tế Huế với chủ đề "Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026". Sự kiện góp phần tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc và khơi dậy sức sáng tạo trong đời sống nghệ thuật đương đại.
Tại Phú Thọ, các hoạt động hưởng ứng được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh, với điểm nhấn là Hội trại “Văn hóa Phú Thọ - Kết nối phát triển”, gồm 17 trại văn hóa và 4 không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, thủ công mỹ nghệ và sản phẩm đặc trưng địa phương; cùng Hội chợ thương mại và chương trình nghệ thuật thực cảnh “Hào khí Lạc Hồng.”
Nhiều hoạt động bảo tồn, trình diễn di sản, quảng bá văn hóa dân tộc và phát triển du lịch cộng đồng sẽ diễn tại Làng Văn hóa du lịch cộng đồng “Nguồn Cội Đất Tổ” tại xã Hy Cương và Tuần Văn hóa-Du lịch Long Cốc 2026.
Đa dạng hoạt động văn hóa, quảng bá bản sắc địa phương
Những hoạt động văn hóa, nghệ thuật được tổ chức tại nhiều địa phương trong tuần qua đã tạo nên không khí sôi nổi trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, thể hiện sinh động việc triển khai các quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa.
Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra chương trình “Đồng Phúc mùa vàng-Hương trà giữa tầng mây,” với điểm nhấn là nghi thức nghệ thuật “Đánh thức hương trà,” tôn vinh giá trị chè Shan tuyết cổ thụ Bằng Phúc, đồng thời giới thiệu văn hóa trà, sản phẩm OCOP và trải nghiệm đời sống vùng cao.
Cùng ngày, tại phường Pleiku, tỉnh Gia Lai đã khai mạc Không gian “Ẩm thực Gia Lai hội tụ năm 2026”, quy tụ 36 gian hàng, giới thiệu đặc sản Gia Lai và nhiều vùng miền, góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực, kết nối các địa phương và phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng.
Tại Lâm Đồng, tối 6/11, Lễ hội Nhạc Jazz Việt Nam 2026 lần đầu tiên được tổ chức quy tụ nhiều nghệ sỹ trong nước và quốc tế như Lisa Ono, Nik West, Raul Midón, Trần Thu Hà, Hoài Sa... Sự kiện tạo không gian giao lưu âm nhạc đa văn hóa, góp phần quảng bá các sắc thái âm nhạc Việt Nam, phát huy danh hiệu Đà Lạt - Thành phố sáng tạo âm nhạc của UNESCO và mở rộng kết nối với mạng lưới sáng tạo quốc tế.
Tối 7/11, tại Lễ hội “Mường Khương - Sắc màu biên cương” lần thứ 1 năm 2026 (xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai) diễn ra các hoạt động đặc sắc góp phần phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, quảng bá hình ảnh vùng đất biên cương như diễu diễn đường phố, đồng diễn văn hóa, trưng bày nông sản, ẩm thực, trò chơi dân gian và trải nghiệm chợ phiên vùng cao.
Dịp này, địa phương công bố quyết định ghi danh “Lễ cúng rừng của người Pa Dí” vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể và xếp hạng Đền Cây 2 là Di tích lịch sử-văn hóa cấp tỉnh.
Thực tiễn tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật cho thấy những định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đang được cụ thể hóa thông qua những mô hình, sự kiện văn hóa thiết thực tại địa phương.
Đây không chỉ là các hoạt động văn nghệ, lễ hội đơn thuần mà còn phản ánh vai trò của văn hóa trong bảo tồn bản sắc dân tộc, thúc đẩy sáng tạo, mở rộng giao lưu quốc tế, quảng bá hình ảnh địa phương và tạo động lực phát triển du lịch./.
(TTXVN/Vietnam+)