Trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục có nhiều biến động, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và mở rộng mạng lưới đối tác đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung.
Trong đó, Các Tiểu vương quốc Ả-Rập Thống nhất (UAE) nổi lên không chỉ là thị trường xuất khẩu tiềm năng mà còn là trung tâm thương mại, logistics và trung chuyển hàng hóa quan trọng. Đây là tiền đề quan trọng để doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh tiếp cận các thị trường thuộc khu vực Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), Trung Đông và châu Phi.
Đáng chú ý, từ ngày 3/2 năm nay, Hiệp định CEPA chính thức có hiệu lực, mở ra giai đoạn hợp tác thương mại mới giữa hai quốc gia. Theo cam kết, UAE xóa bỏ ngay 74,2% số dòng thuế khi CEPA có hiệu lực và tiếp tục nâng tỷ lệ này lên 89,2% sau 5 năm thực thi.
Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Đây là cơ hội quan trọng để hàng hóa Việt Nam, cũng như Thành phố Hồ Chí Minh nâng cao lợi thế cạnh tranh, mở rộng xuất khẩu vào UAE và từng bước tiếp cận các thị trường trong khu vực.
Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan không tự động chuyển thành đơn hàng xuất khẩu. Để tận dụng hiệu quả CEPA, doanh nghiệp cần hiểu rõ quy tắc xuất xứ, chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), các yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn thị trường, chủ động lựa chọn đối tác và xây dựng kênh phân phối phù hợp.
“Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là CEPA mang lại những ưu đãi gì, mà quan trọng hơn là doanh nghiệp cần làm gì để biến những ưu đãi đó thành cơ hội kinh doanh thực tế”, ông Lê Anh Hoàng nhấn mạnh.
Theo ông Phạm Bình An, Phó Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, UAE đang sở hữu quy mô kinh tế đầy ấn tượng với GDP năm 2025 đạt 517,7 tỷ USD và duy trì đà tăng trưởng thực tế ở mức 6,2%.
Điểm sáng mang tính chiến lược của quốc gia này là việc chuyển đổi thành công sang nền kinh tế phi dầu mỏ, hiện chiếm tới 77% GDP, xoay quanh các trụ cột tài chính, logistics, bán lẻ và công nghệ cao. Bên cạnh đó, với đặc thù dân số có tới 88,5% là người nước ngoài nhập cư và điều kiện tự nhiên sa mạc khiến diện tích đất nông nghiệp chưa đầy 1%, UAE bắt buộc phải nhập khẩu từ 85% đến 90% nhu cầu lương thực, thực phẩm hằng ngày.
Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang UAE trong giai đoạn 2021-2025 liên tục tăng trưởng, cán mốc 5,91 tỷ USD vào năm 2025 với sự bứt phá của nhiều nhóm hàng trọng điểm như sắt thép, hạt điều, phương tiện vận tải và hàng rau quả. Việc Hiệp định CEPA chính thức đi vào thực thi đang tạo ra một khuôn khổ pháp lý toàn diện, sâu rộng.
Bên cạnh ưu đãi thuế quan, nền tảng hiệp định cũng đang khơi thông mạnh mẽ dòng vốn đầu tư trực tiếp từ các quỹ tài chính lớn của UAE đổ vào các dự án hạ tầng, năng lượng sạch và chuyển đổi số tại Việt Nam.
Tuy nhiên, ông Phạm Bình An cũng cho rằng, đứng trước những cơ hội lớn cũng kèm theo những thách thức. Cộng đồng doanh nghiệp không được nhầm lẫn giữa việc hưởng ưu đãi giảm thuế với khả năng thông quan hàng hóa dễ dàng, bởi hệ thống hàng rào kỹ thuật (TBT), các biện pháp kiểm dịch và an toàn thực phẩm (SPS) của UAE vẫn được áp dụng khắt khe.
Điển hình đối với tiêu chuẩn Halal, đòi hỏi yêu cầu tuân thủ khép kín toàn bộ chuỗi cung ứng từ nguồn gốc nguyên liệu, dây chuyền sản xuất chống nhiễm chéo cho đến khâu lưu kho và vận chuyển. Chứng nhận Halal của doanh nghiệp bắt buộc phải được cơ quan có thẩm quyền của UAE chính thức công nhận thì hàng hóa mới đủ điều kiện lưu thông.
Để mở rộng thị trường xuất khẩu sang UAE, chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp xuất khẩu phải khẩn trương thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ trước khi xuất hàng. Quy trình này đòi hỏi sự chuẩn xác trong việc xác định mã HS (hệ thống mã hóa và mô tả hàng hóa), rà soát lộ trình cắt giảm thuế, hoàn thiện chứng từ xuất xứ (C/O) nội khối, thực hiện kiểm nghiệm đánh giá chuẩn Halal.
Ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE nhấn mạnh, các ưu đãi thuế quan từ Hiệp định CEPA không chỉ mang lại lợi ích cắt giảm thuế quan thuần túy. Đây còn là đòn bẩy chiến lược mở ra cơ hội để doanh nghiệp định vị UAE dưới ba vai trò tích hợp: một thị trường tiêu thụ trực tiếp đầy tiềm năng, một trung tâm logistics phân phối hiện đại và là đầu mối trung chuyển quan trọng vươn sang các khu vực lân cận.
Do đó, doanh nghiệp cần chú trọng đến chiến lược thâm nhập theo ba nhóm thị trường trọng điểm. Trước hết, thị trường nội địa UAE cần được xem là địa bàn ưu tiên hàng đầu để thử nghiệm, kiểm chứng độ thích ứng và định vị thương hiệu cho các nhóm hàng thế mạnh của Việt Nam như nông sản tươi, thực phẩm chế biến, dệt may, da giày và đồ nội thất.
Tiếp đó, doanh nghiệp có thể khai thác sâu rộng các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) thông qua việc tận dụng tối đa cơ chế liên minh thuế quan và quy định hải quan nội khối thống nhất.
Cuối cùng là không gian rộng lớn tại khu vực Trung Đông mở rộng và châu Phi, nơi có sự phân hóa cao, cần doanh nghiệp áp dụng chiến lược thâm nhập theo từng cụm địa lý và ngành hàng chuyên biệt gắn với các đầu mối uy tín nhằm tránh tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm.
Cụ thể hóa chiến lược này, cộng đồng doanh nghiệp cần linh hoạt vận dụng các mô hình kênh phân phối, bao gồm xuất khẩu trực tiếp, thông qua hệ thống trung gian tại UAE, hoặc từng bước xây dựng cơ sở hạ tầng kho vận tại nước sở tại.
Ngoài ra, tư duy kinh doanh cần có sự chuyển dịch căn bản từ việc tìm kiếm những khách hàng đơn lẻ sang thiết lập quan hệ với các đối tác đồng hành phát triển thị trường. Trọng tâm hướng tới là các nhà nhập khẩu chuyên ngành, hệ thống bán lẻ mang tầm vóc khu vực, các doanh nghiệp kho bãi tại khu thương mại tự do và những nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới.
CAO TÂN - CTV