"Một hàng phở làm sao chứng minh con gà mua ở đâu mà có hóa đơn?"

Sáng 28/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, dự thảo luật được thiết kế gồm 5 chương, 35 điều, trong đó định hướng quan trọng nhất là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp.

Ngân sách Nhà nước không chỉ để “chi hỗ trợ”

Bộ trưởng cho biết dự thảo luật đã chuyển tư duy từ Nhà nước trực tiếp cung cấp hỗ trợ sang Nhà nước kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp.

Cụ thể, dự thảo luật quy định tương đối toàn diện về hệ sinh thái hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết nối đơn vị hỗ trợ, chuyên gia, cơ sở ươm tạo, cơ sở thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu…

Đồng thời, dự thảo trao quyền chủ động cho doanh nghiệp trong lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ, chuyển từ việc Nhà nước hỗ trợ cái mình có sang hỗ trợ thứ doanh nghiệp cần (thông qua cung cấp phiếu hỗ trợ doanh nghiệp, đặt hàng, giao nhiệm vụ,…).

Ngân sách Nhà nước không chỉ để “chi hỗ trợ” mà sẽ đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp, theo lời Bộ trưởng Tài chính.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị xây dựng các cơ chế, chính sách tạo động lực để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển cả về quy mô, chất lượng, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh...

Cơ quan thẩm tra góp ý Chính phủ cần tiếp tục rà soát các quy định bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, xác định rõ tiêu chí, điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ, không phát sinh thêm thủ tục hành chính, tránh cơ chế xét duyệt/ “xin - cho”.

Về các chính sách hỗ trợ trong tiếp cận tín dụng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng Chính phủ cần rà soát, cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ, cá nhân kinh doanh được hưởng mức thuế suất ưu đãi nhất theo quy định pháp luật về thuế.

Doanh nghiệp cần hỗ trợ "vấn đề đầu tiên là tiền đâu"

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh luật này khi ban hành cần có đột phá về chính sách. Yêu cầu được Chủ tịch Quốc hội quán triệt là thay đổi tiêu chí xác định và đối tượng ưu tiên; khơi thông điểm nghẽn về nguồn lực tài chính, tín dụng, đất đai, hạ tầng…

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đổi mới phương thức hỗ trợ doanh nghiệp, tránh tình trạng “hỗ trợ cào bằng”.

Lưu ý vấn đề hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp, Chủ tịch Quốc hội cho rằng với doanh nghiệp, “vấn đề đầu tiên là tiền đâu”. “Rào cản lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay chính là tiếp cận vốn. Nếu cho vay dựa trên dữ liệu được thiết kế tốt và bảo lãnh tín dụng hiệu quả thì sẽ đảm bảo tăng trưởng lớn”, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Nhưng ở góc nhìn khác, Chủ tịch Quốc hội chỉ ra thách thức khi các ngân hàng thương mại e ngại rủi ro “tài sản vô hình”. Vì vậy, cần quy định rõ ràng về tài sản số, tránh quy định “nằm trên giấy”.

Từ góc độ của doanh nghiệp, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn, góp ý nên hướng vào những nhóm chính sách có thể tự thực hiện được ngay sau khi ban hành luật.

Thực tiễn, ông Tuấn cho rằng có nhiều chính sách tốt như việc hỗ trợ tiền, hỗ trợ vốn, hỗ trợ đất đai, song “khi xuống đến cấp cơ sở, doanh nghiệp thụ hưởng được rất ít”.

Đặc biệt, ông đề xuất cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được nộp thuế theo doanh thu.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng phải mở sổ sách kế toán, có đến 4 loại sổ sách và nộp thuế trên doanh thu trừ chi phi, nhưng việc tính toán chi phí rất phức tạp. “Một hàng phở làm sao chứng minh được những con gà mua ở đâu mà có hóa đơn, chứng từ?”, ông nói.

Đại diện VCCI nhận định nếu cho nộp thuế trên doanh thu sẽ tác động đến 5-6 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, hiệu ứng xã hội sẽ rất lớn.

Giảm chi phí và thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp

Giải trình thêm vấn đề về tiếp cận vốn, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết số lượng doanh nghiệp nhỏ đang chiếm khoảng 98,4% tổng số lượng doanh nghiệp của cả nước, nhưng tỷ lệ tiếp cận dư nợ tín dụng chỉ khoảng 19-20%, đây là mức rất nhỏ.

“Điều này cũng dễ hiểu, vì doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập, quy mô nhỏ, uy tín chưa cao, tài sản thế chấp lại càng không có hoặc có rất ít, nên việc tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng rất khó khăn”, ông Tuấn phân tích, đồng thời nhấn mạnh "bắt buộc phải tháo gỡ điểm nghẽn này".

Liên quan chính sách về thuế, Bộ trưởng Tài chính khẳng định Thủ tướng đang chỉ đạo rất quyết liệt việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính về thuế và hải quan, nhằm bảo đảm rút ngắn tối đa thời gian tuân thủ, giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Với những doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ được nộp thuế theo phương pháp đơn giản, tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu. Phương án này cơ bản đáp ứng đúng yêu cầu của cộng đồng doanh nghiệp.

“Quan trọng nhất với doanh nghiệp vẫn là đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế và giảm chi phí tuân thủ, còn về mức nộp thuế thì cơ bản hiện nay đã đáp ứng phù hợp”, ông Tuấn nói.