Một việc tưởng nhỏ trong nhà máy bất ngờ trở thành lợi thế của hàng Việt

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đang trở thành yêu cầu quan trọng để doanh nghiệp Việt nâng sức cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Đây là chia sẻ của ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương), tại Hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững”, do Bộ Công Thương tổ chức ở Đồng Nai ngày 14/10.

Sự kiện nằm trong khuôn khổ hoạt động Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam, thuộc Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3).

Theo ông Đặng Hải Dũng, với doanh nghiệp công nghiệp, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp thiết thực để giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Áp lực này ngày càng rõ trong thương mại quốc tế. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu đã bước vào giai đoạn áp dụng chính thức từ năm nay đối với một số nhóm hàng như sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro. Nhiều ngành xuất khẩu khác cũng phải đáp ứng các yêu cầu chặt chẽ hơn về môi trường và phát thải từ đối tác.

Một việc tưởng nhỏ trong nhà máy bất ngờ trở thành lợi thế của hàng Việt - 1 — Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương) phát biểu tại hội thảo (Ảnh: BTC).

“Điều này đòi hỏi doanh nghiệp quan tâm hơn đến hiệu quả năng lượng, dữ liệu và khả năng chứng minh kết quả cải thiện trong sản xuất”, ông Dũng nói.

Ở góc độ doanh nghiệp, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) đặt mục tiêu giảm phát thải CO2 ít nhất 20% vào năm 2050, hướng tới trung hòa các-bon và nâng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo lên 20-30%.

Dù vậy, quá trình này còn nhiều rào cản. TS Phùng Ngọc Bộ, đại diện Vinachem, cho biết một số nhà máy vẫn sử dụng công nghệ cũ, tiêu hao nhiều năng lượng và phát thải lớn. Việc tích hợp công nghệ xanh gặp khó do hệ thống cũ thiếu tính tương thích, trong khi một số công nghệ tuần hoàn, xử lý chất thải và tái chế chưa được áp dụng rộng rãi.

Theo ông Bộ, vốn đầu tư lớn cũng là trở ngại đáng kể. Chuyển đổi xanh, tự động hóa và đổi mới công nghệ đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, khó tiếp cận các nguồn tài chính phù hợp. Sản phẩm xanh cũng có chi phí cao hơn sản phẩm truyền thống, gây thêm áp lực cạnh tranh.

Để tháo gỡ, ông Bộ đề xuất có cơ chế, chính sách đặc thù cho các ngành công nghiệp nền tảng như hóa chất; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng xanh, vốn ưu đãi và đổi mới công nghệ. "Nhà nước cần khuyến khích nghiên cứu, chuyển giao, nội địa hóa công nghệ sạch, công nghệ xử lý và tái chế chất thải phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước", ông Bộ chia sẻ.

Theo chuyên gia, để tiếp cận tài chính xanh, doanh nghiệp cần chứng minh dự án đáp ứng các tiêu chí, sử dụng vốn đúng mục đích và minh bạch thông tin. Chi phí chuyển đổi cũng cần được tính trong phương án đầu tư, gắn với hiệu quả tiết kiệm năng lượng và mục tiêu chuyển đổi xanh.

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đang dịch chuyển từ biện pháp cắt giảm chi phí nội bộ thành điều kiện tiên quyết để hàng hóa Việt Nam thâm nhập các thị trường khó tính. Theo chia sẻ của ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng và Dầu khí thuộc Bộ Công Thương tại hội thảo ngày 14/10 ở Đồng Nai, việc Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu chính thức áp dụng đã buộc doanh nghiệp phải minh bạch hóa dữ liệu phát thải. Doanh nghiệp không chỉ cần tối ưu dây chuyền mà còn phải chứng minh năng lực cải thiện môi trường trên từng đơn vị sản phẩm xuất khẩu. Tuy nhiên, tiến trình chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp vẫn đối mặt với những rào cản kỹ thuật và tài chính gay gắt. Điển hình như Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, dù đặt mục tiêu giảm phát thải carbon tối thiểu 20% vào năm 2050 và nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên mức 20% đến 30%, việc tích hợp công nghệ mới vào hệ thống máy móc cũ vẫn gặp nhiều trở ngại. Bên cạnh áp lực công nghệ, chi phí đầu tư ban đầu quá lớn và khả năng tiếp cận các nguồn tín dụng xanh hạn chế đang đè nặng lên khối doanh nghiệp. Để tháo gỡ điểm nghẽn, TS Phùng Ngọc Bộ từ Tập đoàn Hóa chất Việt Nam kiến nghị cơ quan quản lý sớm ban hành chính sách đặc thù nhằm hỗ trợ vốn ưu đãi và chuyển giao công nghệ sạch phù hợp điều kiện trong nước. Song song đó, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa phương án đầu tư, bảo đảm tính minh bạch thông tin để đáp ứng chuẩn mực thẩm định của dòng vốn xanh quốc tế.