Trước bục khai báo tại TAND TP Hà Nội, bị cáo Lê Thị Liễu trình bày về tình trạng sức khỏe của con trai Phó Đức Nam, tức Mr Pips. Nữ bị cáo đề nghị HĐXX xem xét cho Nam được giám định pháp y tâm thần.
HĐXX phiên tòa (Ảnh: Nam Hải).
Tràng pháo tay sau câu hỏi của chủ tọa với mẹ Mr Pips
Bị cáo Liễu kể con trai được chẩn đoán mắc rối loạn lưỡng cực, từng điều trị ở Singapore rồi tiếp tục thăm khám tại Việt Nam. Theo bị cáo, có giai đoạn Nam nằm một chỗ, không còn thiết tha với cuộc sống; nhưng cũng có lúc hưng phấn, cùng nhân viên quay video đến khuya.
Nghe Liễu trình bày, chủ tọa Trần Nam Hà đặt câu hỏi liệu một người bình thường có thể làm được những việc như Nam đã làm với gần 1.000 bị hại trong vụ án hay không.
Bà Liễu bày tỏ sự đau lòng, gửi lời xin lỗi tới các bị hại. Bị cáo lý giải con trai còn trẻ, nông nổi và có thể đã bị đồng tiền làm mờ mắt, đồng thời tiếp tục đề nghị tòa xem xét yếu tố bệnh lý của Nam.
Chủ tọa sau đó nhận xét, một người khi có nhiều tiền cũng có thể có những hành vi bất thường. Ngay sau lời nói ấy, nhiều bị hại có mặt tại phòng xử án đồng loạt vỗ tay.
Tràng pháo tay vang lên giữa phiên tòa xét xử đường dây bị cáo buộc đã chiếm đoạt khoảng 1.560 tỷ đồng. Với nhiều bị hại, số tiền chuyển vào các sàn đầu tư là tài sản tích cóp, thậm chí là những khoản vay mà sau này họ phải bán nhà, bán xe để trả nợ.
Mr Pips Phó Đức Nam (Ảnh: Nam Hải).
Một ngày sau phần trình bày của mẹ, Nam trả lời câu hỏi của luật sư về sức khỏe. Bị cáo khai mắc rối loạn lưỡng cực từ khi đang học ở Singapore và phải dùng thuốc trong thời gian điều hành các sàn giao dịch, cũng như khi bị tạm giam.
Nam mô tả cảm xúc của mình thay đổi thất thường: Khi buồn chán, tuyệt vọng, lúc lại hưng phấn quá mức. Có thời điểm, theo lời bị cáo, bản thân hành động bất chấp khó khăn, nỗi sợ hãi, thậm chí “bất chấp cả lương tâm”, gây hệ lụy cho xã hội.
Các luật sư bào chữa đã dẫn các tài liệu điều trị, thông tin theo dõi và cấp thuốc cho Nam trong trại tạm giam để đề nghị giám định. Theo luật sư, tiền sử điều trị tâm thần không đồng nghĩa với mất hoặc hạn chế năng lực trách nhiệm hình sự; vấn đề cần được đánh giá bằng chuyên môn tại những thời điểm liên quan.
Từ những cuộc gọi mời đầu tư đến nhóm chat “rượu vang”
Theo cáo trạng, Phó Đức Nam quen Isik Uran, người quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ, rồi cùng bàn việc xây dựng các trang web giao dịch ngoại hối, chứng khoán quốc tế.
Các trang web mang tên tiếng Anh, có giao diện giống sàn đầu tư quốc tế và được kết nối với phần mềm giao dịch. Những con số nhấp nháy trên màn hình tạo cho khách hàng cảm giác họ đang tham gia một thị trường thực sự.
Nhưng theo cơ quan công tố, giao dịch không được đưa ra thị trường quốc tế. Khách hàng thực chất giao dịch với phía quản trị sàn; khi tài khoản thua lỗ, số tiền ấy thuộc về phía vận hành.
Để đưa nhà đầu tư tới những màn hình đó, một hệ thống được tổ chức với nhiều công đoạn. Cáo trạng xác định nhóm bị cáo tạo lập 36 trang web, thành lập 81 công ty; trong đó có các pháp nhân dùng để tuyển người, mở tài khoản ngân hàng và thuê văn phòng.
Tại những văn phòng không treo biển hiệu, nhân viên được bố trí máy tính, tai nghe, sim điện thoại và tài khoản mạng xã hội. Bộ phận quảng cáo tìm người có khả năng đầu tư, bộ phận kinh doanh gọi điện mời chào, còn nhân viên chăm sóc tiếp tục liên hệ sau khi khách đã nạp tiền.
Bị hại xếp hàng để vào dự phiên tòa (Ảnh: Hải Long).
Tại tòa, Nam cho rằng việc xác định bị cáo độc quyền quản lý cả 36 sàn là chưa chính xác; bị cáo nói có những sàn mình không trực tiếp điều hành.
Theo cáo trạng, kịch bản dẫn dụ thường bắt đầu bằng lời giới thiệu về một sàn quốc tế uy tín, có chuyên gia hỗ trợ và cơ hội sinh lời. Khách được hướng dẫn mở tài khoản, chuyển tiền rồi đặt lệnh.
Ở những lần đầu, họ có thể thắng một khoản nhỏ và rút được tiền. Khi lòng tin đã hình thành, nhân viên tiếp tục khuyến khích tăng vốn, đồng thời cử người tự xưng là chuyên gia tư vấn riêng, hướng dẫn khách giao dịch.
Lúc nhà đầu tư muốn rút khoản tiền lớn, nhân viên tìm cách giữ họ lại, khuyên tiếp tục giao dịch hoặc chờ thêm để có lợi nhuận cao hơn. Những lần nạp tiền vì thế có thể tiếp diễn, ngay cả khi tài khoản đã bắt đầu thua lỗ.
Anh Vinh, một bị hại ở Đà Nẵng, kể ban đầu nạp 5.000 USD và thực sự rút được vài triệu đồng tiền lãi. Tin tưởng vào sàn, anh nạp thêm, rồi đi vay để đầu tư. Sau một năm, người đàn ông này mất hơn 4 tỷ đồng, phần lớn là tiền vay. Anh phải bán ô tô, bất động sản để trả nợ, nhưng đến nay vẫn chưa thanh toán hết.
Theo cáo buộc, đường dây do Nam và Lê Khắc Ngọ cầm đầu đã thực hiện 919 vụ lừa đảo. Phía sau con số ấy là hơn 900 bị hại, nhiều người mất tiền tích cóp, mang nợ sau giấc mơ đầu tư.
Khi hệ thống phát sinh khiếu kiện, Nam còn tìm người hỗ trợ xử lý. Một nhóm trò chuyện trên Telegram mang tên “Đầu tư rượu vang” đã được nhắc đến trong phần xét hỏi hai cựu cán bộ công an Nguyễn Thanh Phong và Phạm Trường Sơn.
Theo cáo trạng, Nam lập tổ tư vấn sau khi nhân viên trong hệ thống bị khách hàng tố giác. Thông tin các vụ việc được đưa lên nhóm để đánh giá mức độ, tư vấn hướng xử lý, trong đó có việc nhân viên có nên đến cơ quan công an làm việc hay không.
Cơ quan công tố cáo buộc Nam thỏa thuận trả tổ tư vấn 350 triệu đồng mỗi tháng, kèm thưởng theo vụ việc. Trong khoảng 20 tháng, Nam bị cáo buộc chuyển tổng cộng 6,44 tỷ đồng cho Phong để trả công cho nhóm.
Đại diện VKS tại tòa (Ảnh: Nam Hải).
Tại tòa, bị cáo Sơn khai nhóm chat chủ yếu trao đổi chuyện ăn uống. Khi có việc, Nam thường gọi điện riêng. Cựu cán bộ công an nói từng được Nam nhờ tìm hiểu về việc xin cấp phép hoạt động forex và đã trả lời rằng thời điểm đó chưa được cấp phép.
Về phía Nam, bị cáo khẳng định không tiết lộ hoạt động thực tế của mình cho hai cựu cán bộ công an. Trả lời VKS, Nam giải thích: “Bị cáo đâu có bị điên mà nói với hai anh công an về hoạt động của mình”.
Chính lời khai đó đã chứng minh Nam hoàn toàn tỉnh táo để lựa chọn điều gì có thể nói và điều gì cần giữ kín, và có vẻ như không giống "dáng vẻ" của một người bị bệnh tâm thần.
“Quá nhiều tài sản” và những món quà tùy hứng
Trong lúc nhiều nhà đầu tư chật vật với các khoản nợ, Mr Pips bước vào cuộc sống của một người có tiền.
Chiều 30/10, khi được hỏi về chiếc Volvo XC90 khoảng 4 tỷ đồng mua tặng Nguyễn Thanh Phong, Nam giải thích mình thường xuyên mua ô tô. Lần ấy, bị cáo “tùy hứng” mua xe tặng anh trai người yêu.
Một món quà trị giá hàng tỷ đồng được nhắc đến tại tòa bằng lý do ngắn gọn. Nhưng chiếc xe chỉ là một phần trong khối tài sản gắn với người tự xưng Mr Pips.
Theo cáo trạng, Nam sở hữu 25 ô tô và 7 mô tô phân khối lớn, trong đó có Rolls-Royce Cullinan, Mercedes-AMG G63, Ferrari Roma, Porsche 911 Turbo S. Nhiều phương tiện được đăng ký dưới tên người thân, bạn bè hoặc doanh nghiệp.
Tài sản xa xỉ của Mr Pips (Ảnh: F.B.).
Tại nơi ở của bạn gái Nam, cơ quan điều tra thu giữ 60 chiếc đồng hồ liên quan đến hai người; 43 chiếc được xác định do Nam mua để sử dụng. Hàng chục túi xách, ví hàng hiệu cũng được tìm thấy tại đây.
Bạn gái Nam, bị cáo Nguyễn Thanh Tâm, khai người yêu có thói quen mua ô tô, đồng hồ và nhiều món đồ xa xỉ. Có lần Tâm tìm cách ngăn cản nhưng Nam vẫn giấu để tiếp tục mua sắm.
Tâm còn khai từng cất giữ cho Nam 44,8 tỷ đồng tiền mặt, khoảng 1,7 triệu USD, gần 78kg vàng cùng giấy tờ bất động sản. Số tiền, vàng và ngoại tệ được để trong tủ quần áo tại căn hộ ở TPHCM.
Theo cáo trạng, Nam thực hiện các giao dịch liên quan tới 32 bất động sản ở nhiều địa phương, với tổng số tiền hơn 378 tỷ đồng. Riêng hai căn hộ tại Hà Nội có tổng giá trị hơn 266 tỷ đồng.
Để quản lý tài chính, Nam mời mợ mình là Nguyễn Thị Thủy về làm kế toán cho hai công ty với mức lương 70 triệu đồng/tháng. Theo lời Nam, ngoài kê khai thuế, bà Thủy còn được ủy quyền thực hiện một số giao dịch bất động sản.
Nhưng khi luật sư hỏi về giao dịch một căn hộ tại TPHCM, Nam nói đến khi bị bắt mới biết việc này. Bị cáo lý giải mình có quá nhiều tài sản nên không nhớ hết các giao dịch. Bà Thủy khai không biết nguồn tiền các công ty của cháu dùng để mua bất động sản có từ đâu.
Cơ quan công tố cáo buộc Nam đã sử dụng hơn 561 tỷ đồng có nguồn gốc phạm tội để mua bất động sản, vàng và ngoại tệ nhằm hợp pháp hóa dòng tiền. Tại tòa, Nam nói sẵn sàng giao nộp toàn bộ tài sản để khắc phục hậu quả cho các bị hại, kể cả tài sản mà bị cáo cho là có được từ hoạt động hợp pháp.
Phiên tòa hiện vẫn tiếp tục phần xét hỏi và sẽ làm việc trở lại vào sáng 2/11.