MSR đứng ở đâu trong chuỗi giá trị mới? - Thanh Niên

Theo kết luận của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam (Kết luận số 83-KL/TW ngày 8.8.2026), Việt Nam đặt mục tiêu hình thành các chuỗi công nghiệp vật liệu khép kín từ khai thác, chế biến sâu đến sản phẩm ứng dụng cuối cùng, đồng thời phấn đấu nội địa hóa 50% một số vật liệu chi...

Việt Nam đặt chế biến sâu vào trọng tâm chiến lược vật liệu

Định hướng nâng cao giá trị tài nguyên của Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới, khi trọng tâm không chỉ nằm ở khai thác mà ngày càng dịch chuyển sang chế biến và phát triển các sản phẩm vật liệu có giá trị cao hơn. Theo Kết luận 83 của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam, công nghiệp vật liệu được xác định là nhiệm vụ chiến lược quốc gia, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và tự cường.

Theo đó, khoáng sản chiến lược được xem xét trên toàn bộ hành trình tạo ra giá trị, từ thăm dò, khai thác đến tinh chế, sản xuất vật liệu ứng dụng, tái chế và dự trữ chiến lược. Song song với việc hạn chế tối đa xuất khẩu khoáng sản thô, Việt Nam hướng tới hình thành các chuỗi công nghiệp vật liệu khép kín.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ một số công nghệ chế biến sâu đất hiếm, vật liệu bán dẫn và vật liệu pin, đồng thời phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa một số vật liệu chiến lược lên 50%. Khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài cũng được xác định là nguồn lực quan trọng để tiếp cận công nghệ và phát triển năng lực sản xuất trong nước.

Điều này cho thấy lợi thế khoáng sản của Việt Nam trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở nguồn tài nguyên, mà còn ở khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn từ tài nguyên đó. Đây cũng là bối cảnh để nhìn vào những năng lực chế biến đã được xây dựng trong nước, trong đó có nền tảng vonfram của Masan High-Tech Materials.

MSR đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị mới?

Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR) là một trường hợp đáng chú ý bởi doanh nghiệp không chỉ khai thác vonfram mà đã xây dựng năng lực chế biến để đưa nguồn tài nguyên này thành các sản phẩm phục vụ thị trường công nghiệp toàn cầu.

Nền tảng đầu tiên là mỏ đa kim Núi Pháo, một trong những mỏ vonfram lớn đang vận hành ngoài Trung Quốc. Bên cạnh nguồn tài nguyên hiện hữu, Núi Pháo Mở Rộng và Núi Chiếm có tiềm năng bổ sung khoảng 115 triệu tấn tài nguyên vonfram đa kim. Nếu hoàn tất các thủ tục cần thiết, nguồn tài nguyên này có thể kéo dài hoạt động khai thác và chế biến thêm khoảng 20 - 30 năm.

Quan trọng hơn, MSR đã đầu tư hơn một thập kỷ để xây dựng năng lực chế biến ngay tại Việt Nam. Thông qua Masan Tungsten Chemicals (MTC), doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm vonfram như APT, YTO và BTO để cung cấp cho nhiều ngành công nghiệp trên thế giới. MSR cũng đang hướng tới nâng công suất oxide vonfram lên 8.000 tấn mỗi năm vào năm 2027.

Nguồn nguyên liệu cho hệ thống này cũng đang được mở rộng ra ngoài Núi Pháo. Sau khi được cấp giấy phép gia công, MSR có thể tiếp nhận thêm tinh quặng từ bên ngoài để tận dụng tốt hơn năng lực nhà máy. Hợp tác với GB Innovation (GBI) của Hàn Quốc là một ví dụ, khi nguồn vonfram từ Hàn Quốc có thể được đưa tới Việt Nam để MSR chế biến. Trong dài hạn, tái chế có thể bổ sung thêm một nguồn nguyên liệu cho hệ thống.

Bên cạnh đó, ngày 24.9.2026, MSR công bố hợp tác chiến lược với Elmet Group (Nasdaq: ELMT) - doanh nghiệp Mỹ cung cấp vật liệu thiết yếu, linh kiện cơ khí chính xác và hệ thống năng lượng cao, đồng thời là nhà sản xuất vonfram tích hợp theo chuỗi giá trị duy nhất thuộc sở hữu của Mỹ và là đối tác thương mại hơn 12 năm của MSR. Elmet vận hành các cơ sở sản xuất tại Maine, Michigan và Ohio, và vừa hoàn tất IPO vào đầu năm 2026. Theo đó, Elmet sẽ mua 4,99% cổ phần MSR ở mức định giá vốn chủ sở hữu 2,5 tỉ USD; hai bên đồng thời ký thỏa thuận cung ứng hơn 8 năm với khoảng 1.250 tấn WO₃ mỗi năm, tương ứng doanh thu gộp ước tính 1,5 tỉ USD theo giá hiện tại.

Không chỉ mua bán sản phẩm, MSR còn cung cấp dịch vụ chế biến và cùng Elmet phát triển nguồn tinh quặng từ các mỏ đối tác quốc tế để chế biến tại Việt Nam, mô hình phù hợp với vai trò Kết luận 83 đặt ra cho khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài.

Năng lực này đã bắt đầu thể hiện rõ hơn trong kết quả kinh doanh. Lũy kế 8 tháng đầu năm 2026, doanh thu của MSR đạt 21.013 tỉ đồng, gấp 5,1 lần cùng kỳ và đã vượt kế hoạch doanh thu cả năm; riêng tháng 8 đạt 5.411 tỉ đồng, gấp 6,3 lần cùng kỳ. Kết quả này được hỗ trợ bởi sản lượng vonfram và sản lượng tiêu thụ của MTC cùng tăng, trong khi giá APT theo Fastmarkets duy trì ở mức cao, quanh 3.019 USD/mtu, phản ánh nguồn cung hạn chế và nhu cầu vững.

Trước đó, MSR cho biết tỷ lệ nợ ròng/EBITDA đã giảm xuống 2,1 lần vào cuối quý 2/2026. Nếu mặt bằng giá vonfram duy trì thuận lợi và quá trình giảm nợ tiếp tục theo kỳ vọng, doanh nghiệp nhìn thấy khả năng tiến tới trạng thái tiền mặt ròng trong giai đoạn 2027 - 2028, qua đó hỗ trợ khả năng chi trả cổ tức trong tương lai.

Những chuyển động này cho thấy câu chuyện chế biến sâu của MSR không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô hoạt động, mà còn ở khả năng chuyển hóa nền tảng đã đầu tư thành dòng tiền và từng bước tạo giá trị cho cổ đông. Việc một đối tác trong chuỗi cung ứng Bắc Mỹ như Elmet tham gia góp vốn ở mức định giá 2,5 tỉ USD, kèm cam kết sản lượng dài hạn, cũng là một tham chiếu từ thị trường cho giá trị của nền tảng này.