Sở Xây dựng TP.HCM: Thủ tục xây dựng nhà ở thuận tiện, tăng tự chủ và trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp

Tuổi Trẻ trao đổi với ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, để thông tin rõ hơn các thuận lợi về việc xây dựng nhà ở tại TP.HCM trong bối cảnh ngày càng cắt giảm giấy phép xây dựng.

Cấp giấy phép, miễn phép thuận lợi từ phường, xã

* Được biết thời gian qua, nhất là khi Luật Xây dựng có hiệu lực, công trình xây dựng, nhất là nhà ở riêng lẻ tại TP.HCM gia tăng, ông đánh giá thế nào về kết quả trên?

- Theo số liệu cấp giấy phép xây dựng 9 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận hơn 31.700 giấy phép xây dựng (kể cả trường hợp được miễn giấy phép xây dựng) với tổng diện tích sàn xây dựng vào khoảng hơn 7,6 triệu m2. Trong đó Sở Xây dựng cấp 21 giấy phép xây dựng, còn lại do UBND các xã, phường, đặc khu cấp (tỉ lệ 99,9% số giấy phép).

Từ số lượng công trình được cấp phép, miễn phép trên, có thể thấy nhu cầu xây dựng trên địa bàn thành phố là rất lớn.

* Tuy nhiên theo phản ánh của người dân, vẫn có những địa phương chậm tiếp nhận, giải quyết hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ. Nguyên nhân do đâu?

- Thời gian qua, Sở Xây dựng thường xuyên hướng dẫn chuyên môn cho các phường, xã, đặc khu về cấp phép, công tác quản lý đối với các nhà ở riêng lẻ thuộc diện miễn giấy phép xây dựng cũng như quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn, nhất là ngay sau khi Luật Xây dựng và Nghị định 217/2026 có hiệu lực vào ngày 1-7.

Tuy nhiên Sở Xây dựng TP.HCM cũng có tiếp nhận được các phản ánh về việc một số địa phương chậm tiếp nhận, giải quyết hồ sơ cấp giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ. Nguyên nhân do một số địa phương còn lúng túng trong việc xác định các vấn đề liên quan thẩm quyền, chỉ tiêu quy hoạch.

Nhìn vào số liệu cấp giấy phép xây dựng 9 tháng đầu năm 2026 và quy định hiện hành thì thẩm quyền cấp phép trên địa bàn TP.HCM chủ yếu thuộc UBND cấp xã.

Theo quy định, hiện Sở Xây dựng chịu trách nhiệm thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng đối với các công trình từ cấp II trở lên (trừ công trình nhà ở riêng lẻ) và miễn giấy phép đối với loại công trình này. 

Còn công trình chỉ lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật (tổng mức đầu tư < 40 tỉ đồng), Sở Xây dựng mới thực hiện cấp giấy phép xây dựng. Như vậy hiện nay Sở Xây dựng chỉ cấp giấy phép xây dựng đối với công trình từ cấp II trở lên (trừ nhà ở riêng lẻ) mà có tổng mức đầu tư dưới 40 tỉ đồng.

UBND cấp xã cấp giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân (từ cấp IV đến cấp đặc biệt), nhà ở riêng lẻ của tổ chức cấp III, cấp IV và các công trình khác thuộc cấp III, cấp IV.

Sở sẽ tiếp tục hướng dẫn, đôn đốc thêm đối với các địa phương còn có thắc mắc, lúng túng trong công tác cấp phép, để bảo đảm thủ tục cấp giấy phép xây dựng được thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp.

Tăng tính tự chủ và trách nhiệm tuân thủ trong xây dựng

* Mới đây, Sở Xây dựng trình UBND TP.HCM dự thảo quyết định quy định mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ và nhiều loại công trình khác. Người dân, doanh nghiệp được lợi gì từ việc này?

- Theo quy định Luật Xây dựng hiện hành, các công trình xây dựng cấp 4, nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 và phải không thuộc một trong các khu chức năng, khu vực phát triển đô thị, khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc thì mới được miễn giấy phép xây dựng.

• 

  Sở Xây dựng TP.HCM hướng dẫn hồ sơ xây nhà ở riêng lẻ diện miễn và phải cấp giấy phép xây dựngĐỌC NGAY

Tuy nhiên đề xuất của Sở Xây dựng đã mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng cho công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng (trên cao độ mặt đất đặt công trình), có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 và thuộc các khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc đô thị hoặc quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 hoặc thiết kế đô thị riêng được phê duyệt. 

Công trình nhà ở riêng lẻ được quy định ở trên được xây dựng tối đa 1 tầng hầm và được miễn giấy phép xây dựng.

Dự thảo Sở Xây dựng trình về quy định mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng nhằm cụ thể hóa chính sách vượt trội của Luật Phát triển đô thị.

Việc mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng sẽ giúp tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình và cá nhân giảm thời gian, chi phí chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục cấp phép.

Với khối lượng hồ sơ cấp phép công trình lớn qua 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy việc cắt giảm thủ tục cấp giấy phép xây dựng có ý nghĩa thiết thực cho người dân thành phố.

Đồng thời việc mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng cũng nhằm triển khai chỉ đạo của Thủ tướng về chủ trương cắt giảm tối đa thủ tục hành chính để tạo đột phá cho tăng trưởng 2 con số.

* Liệu việc mở rộng diện miễn giấy phép cho nhà ở riêng lẻ có gây khó khăn cho công tác quản lý trật tự xây dựng ở TP.HCM trong thời gian tới?

- Theo tôi, ngược lại với lo lắng trên, việc mở rộng diện miễn giấy phép sẽ có nhiều lợi ích hơn và phù hợp xu thế, chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính.

Cụ thể, về phía người dân, doanh nghiệp có thể căn cứ quy chế quản lý kiến trúc, quy hoạch chi tiết hoặc thiết kế đô thị riêng đã được phê duyệt để xác định điều kiện xây dựng và thực hiện, không phải vất vả đi xin phép. 

Hiện nay quyết định thay thế Quyết định số 56/2021 về quy chế quản lý kiến trúc của TP.HCM cũng sắp ban hành sẽ tạo hành lang pháp lý về quy hoạch, làm cơ sở cấp giấy phép xây dựng và miễn giấy phép xây dựng, tạo thuận lợi cho cá nhân, tổ chức khi xây dựng.

Về phía cơ quan nhà nước cũng sẽ được giảm tải từ việc cấp phép xây dựng, để tập trung nguồn lực cho công tác công khai thông tin quy hoạch, tiếp nhận thông báo khởi công, hướng dẫn và hậu kiểm.

Chính sách mở rộng diện miễn giấy phép của thành phố nhằm chuyển trọng tâm quản lý sang kiểm soát điều kiện quy hoạch, thông báo khởi công, hậu kiểm. Chính sách này tăng tính tự chủ và tuân thủ quy định của người dân, doanh nghiệp khi phải chủ động tìm hiểu quy định liên quan xây dựng, quy hoạch để thực hiện cho đúng.

Triển khai Luật Phát triển đô thị, Sở Xây dựng đã trình UBND TP.HCM dự thảo quyết định quy định mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ cho người dân so với quy định hiện hành, chuyển mạnh sang hậu kiểm.