Những ngày qua, xóm lồng đèn Phú Bình (phường Hòa Bình, TPHCM) đang bước vào giai đoạn cao điểm sản xuất lồng đèn thủ công phục vụ mùa Trung thu. Tuy nhiên, khác với những năm trước, mùa cao điểm năm nay chứng kiến sự thay đổi rõ rệt khi các hộ làm nghề chủ yếu sản xuất theo đơn đặt hàng, thay vì làm sẵn và dự trữ số lượng lớn.
Dạo quanh xóm lồng đèn Phú Bình, không khó để bắt gặp hình ảnh những chiếc lồng đèn đủ mọi công đoạn, từ khung tre uốn hình, dán giấy kiếng cho đến sản phẩm hoàn thiện, được chất đầy trong và trước hiên nhà của các gia đình làm nghề.
Tại xưởng của gia đình anh Nguyễn Trọng Thành, những chiếc lồng đèn hình cá đang được các thợ thủ công tỉ mỉ vẽ trang trí. Anh Thành chia sẻ, mỗi mẫu lồng đèn như cá, thỏ, bướm... đều có cách vẽ, loại cọ và màu sắc riêng biệt. Để đảm bảo tính đồng đều và tiết kiệm thời gian, các mẫu được sản xuất theo từng lô.
Với quy trình sản xuất thủ công số lượng lớn, các công đoạn như dán giấy kiếng, vẽ viền được xưởng của anh Thành giao cho một số hộ gia đình khác trong xóm gia công.
"Vì là hàng thủ công nên mỗi ngày cắm mặt từ sáng đến tối tôi chỉ làm được khoảng 120 chiếc", anh Thành cho biết về sự tỉ mỉ và công phu của nghề.
Tại một cửa hàng thiết bị điện, chị Chềnh Vân đang miệt mài phết hồ, cắt và dán giấy kiếng vào khung lồng đèn. Số lượng lồng đèn được dán trong ngày phụ thuộc vào kích cỡ và chất liệu.
Ngoài lồng đèn giấy kiếng, chị Vân còn nhận gia công lồng đèn vải, loại đòi hỏi sự tỉ mỉ và thời gian nhiều hơn.
Hiện tại, các cơ sở sản xuất đang tập trung vào công đoạn vẽ trang trí, được thực hiện sau khi khung tre đã hoàn thiện và được các hộ gia công dán giấy, vẽ viền.
Chị Hấu Nhựt Phụng, chủ một cửa hàng nhang đèn, đã gắn bó với công việc gia công vẽ viền lồng đèn suốt 7 năm qua. Công đoạn này thường kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch.
"Mùa đèn cực lắm, có khi làm tới khuya. Nhưng tới mùa là xóm này vui lắm, không làm thì cũng buồn", chị Phụng tâm sự.
Anh Nguyễn Trọng Bình cho biết, khoảng 3 năm trở lại đây, lượng đặt hàng mỗi năm giảm đi một nửa. Dù đang vào mùa Trung thu, các đại lý không còn nhập hàng số lượng lớn một lần mà thường bán hết mới đặt tiếp. Điều này khiến các xưởng không dám sản xuất trước để dự trữ mà chủ yếu làm theo từng đơn hàng.
Việc sản xuất theo đơn hàng cũng gây khó khăn cho các xưởng khi khách cần hàng gấp. Anh Bình chia sẻ, một chuyến hàng gửi đi Hà Nội có thể mất 4-5 ngày, nên khi khách đặt gấp và yêu cầu giao nhanh, đơn hàng dễ bị dồn lại, khiến xưởng có thể không kịp đáp ứng.
Lồng đèn từ xóm Phú Bình được vận chuyển đến các đại lý, quán cà phê, trường học và nhiều nơi khác ở các tỉnh, thành theo đơn đặt hàng. Một số khách lẻ cũng tìm đến mua trực tiếp tại xưởng để chọn lựa những chiếc lồng đèn ưng ý.
Từ những khung tre được tạo hình và trang trí thủ công, lồng đèn truyền thống vẫn là một phần không thể thiếu của mùa Trung thu. Dù những mặt hàng hiện đại ngày càng phong phú, xóm lồng đèn Phú Bình vẫn kiên trì giữ gìn nghề truyền thống, để sắc màu Trung thu còn hiện diện qua những mùa sau, mang đến niềm vui cho trẻ thơ và gợi nhớ ký ức tuổi thơ cho người lớn.