Việc kiểm tra hiện trạng, xác định ranh mốc đất và ký giáp ranh nhằm bảo đảm việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ hồng) lần đầu được chính xác - Ảnh: TRÍ ĐỨC
Một số bạn đọc phản ánh đến Tuổi Trẻ về việc chưa được chính quyền xã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ hồng) do hàng xóm sát bên không ký giáp ranh.
Vậy ký giáp ranh có phải là thủ tục bắt buộc và chính quyền có được từ chối hay trì hoãn việc cấp sổ hồng cho người dân nếu thiếu loại giấy này?
Ký giáp ranh: cần thiết nhưng không bắt buộc
Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Hứa Thị Thảo - Đoàn luật sư TP.HCM - khẳng định pháp luật đất đai không có quy định cụ thể về việc ký giáp ranh là một thủ tục phải bắt buộc thực hiện.
Đồng thời cũng không có quy định nào về việc cơ quan chức năng được từ chối tiếp nhận hồ sơ cấp sổ hồng khi hàng xóm xung quanh thửa đất (còn gọi tứ cận) không ký giáp ranh.
Tuy nhiên theo luật sư Thảo, thực tiễn lâu nay việc ký giáp ranh được áp dụng như một "thông lệ" chủ yếu khi cơ quan chức năng giải quyết thủ tục đăng ký, cấp sổ hồng lần đầu về đất.
Mục đích nhằm bảo đảm thửa đất mà người dân yêu cầu cấp sổ hồng có ranh giới rõ ràng, không chồng lấn, trùng lắp với các hàng xóm có đất tứ cận.
Đối với các trường hợp có các giấy tờ xác định được ranh, mốc giới thì không cần phải áp dụng ký giáp ranh.
Đó là giấy tờ pháp lý về quyền sử dụng đất; có các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất trước năm 1993; thửa đất đã có bản vẽ/văn bản thỏa thuận xác định ranh giới, mốc giới đất theo hiện trạng; đất sản xuất nông, lâm nghiệp, đất làm muối, đất nuôi trồng thủy sản sử dụng ổn định, đã có bờ thửa, cọc mốc…
"Việc ký giáp ranh cũng thường được áp dụng khi giải quyết tranh chấp ranh đất; đo vẽ lại diện tích khi cấp sổ hồng; đo đạc, cập nhật hồ sơ đất đai…
Có thể thấy dù không có quy định nhưng thực tế cơ quan chức năng vẫn yêu cầu có ký giáp ranh đối với các thửa đất chưa được xác định ranh giới rõ ràng. Tuy nhiên trường hợp hàng xóm không chịu ký giáp ranh thì cơ quan chức năng vẫn phải giải quyết cấp sổ hồng cho người dân theo quy định.
Việc cơ quan có thẩm quyền từ chối hay trì hoãn chỉ vì việc không có ký giáp ranh là chưa thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ.
Nếu rơi vào trường hợp này, người dân yêu có thể phản ánh, khiếu nại lên các cấp cao hơn để được giải quyết...", luật sư Thảo phân tích.
Cấp sổ hồng lần đầu, khi nào yêu cầu có ký giáp ranh?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, Trưởng phòng kinh tế, hạ tầng và đô thị UBND một xã TP.HCM cho biết dù không có quy định bắt buộc nhưng yêu cầu ký giáp ranh - xác nhận ranh giữa các hộ dân tứ cận với thửa đất vẫn được nêu ra.
Theo quy định hiện hành, UBND cấp xã hiện là cơ quan cấp sổ hồng lần đầu, cấp sổ khi cho chuyển mục đích sử dụng đất của người dân trên địa bàn xã.
Tại TP.HCM, hiện phần lớn hộ có đất đều đã được cấp sổ hồng, có bản đồ, ranh giới tọa độ chính xác. Trường hợp cần phải ký giáp ranh không nhiều như các tỉnh, các địa bàn vùng xa.
Vậy việc xác định ranh thửa đất khi cấp sổ hồng lần đầu được thực hiện ra sao?
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, xã đề nghị người dân liên hệ đơn vị có chức năng đo vẽ, cắm mốc thửa đất, lập bản mô tả ranh giới thửa đất. Tiếp đó, cán bộ giải quyết hồ sơ sẽ đi kiểm tra hiện trạng thửa đất.
Việc kiểm tra hiện trạng nhằm xác định các thửa đất tứ cận do ai sử dụng, có được cấp sổ chưa, có xây nhà chưa.
Nếu các thửa đất tứ cận đều đã được cấp sổ, hoặc đã xây nhà, đã có ranh giới cụ thể rồi thì không cần xác nhận ranh (của thửa này) nữa. Đó là cơ sở để cán bộ cấp sổ luôn cho người dân.
Trong tình huống có một phía hoặc cả bốn phía tiếp giáp đều chưa có sổ hay chưa xác định ranh giới, khi đó cán bộ sẽ thực hiện thủ tục niêm yết công khai hồ sơ/lấy ý kiến Nhân dân kết hợp mời các hộ tứ cận lấy ý kiến về ranh đất..
Trong 15 ngày thực hiện thủ tục niêm yết, cán bộ sẽ xác minh, xác định ranh, phát thư mời hàng xóm tứ cận cho ý kiến đồng ý hay không đồng ý ranh giới đã đo vẽ.
Trong giấy mời, UBND xã ghi rõ nội dung mời hàng xóm tứ cận để phối hợp tham gia có ý kiến về ranh giới đất, nếu các ông/bà - hàng xóm không tham gia thì sau này có phát sinh tình tiết khác thì giải quyết theo quy định.
Khi làm việc, nếu hàng xóm tứ cận thống nhất ranh thì đó là cơ sở để UBND xã cấp sổ hoặc hàng xóm tứ cận không có mặt/không tham gia ý kiến/không ký thì UBND xã sẽ cấp sổ theo bản đo vẽ...
TP.HCM yêu cầu giải quyết thông suốt hồ sơ đất đai nhận trước và cả sau 31-1-2026UBND TP.HCM yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục giải quyết thông suốt hồ sơ đất đai đã tiếp nhận trước và cả sau ngày 31-1-2026, cho đến khi TP.HCM có quyết định mới về phân cấp và trình tự, thủ tục.