Người dân làm thủ tục hành chính - Ảnh: PHẠM TUẤN
Trước đó, Tuổi Trẻ có bài viết "Tranh cãi chuyện luật sư ‘chứng thực’ di chúc", nêu góc nhìn pháp lý về vấn đề này.
Và điều được bạn đọc quan tâm nhất đó là giá trị của bản di chúc. Nếu một người muốn lập di chúc thì cần lưu ý điều gì để di chúc có hiệu lực, hạn chế các tranh chấp phát sinh trái với ý chí của người để lại tài sản.
Người dân nên chọn hình thức công chứng hoặc chứng thực
ThS Nguyễn Đức Hiếu - Phó trưởng phòng pháp chế, Trường đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP.HCM - cho biết một di chúc hợp pháp về cơ bản phải đáp ứng các điều kiện về năng lực, ý chí tự nguyện của người lập di chúc, nội dung và hình thức của di chúc.
Cụ thể, người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép. Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
Đối với một số trường hợp đặc biệt như người chưa thành niên, người bị hạn chế thể chất, người không biết chữ, pháp luật còn đặt ra yêu cầu riêng về người làm chứng, công chứng hoặc chứng thực.
Về hình thức, Bộ luật Dân sự 2015 thừa nhận di chúc bằng văn bản và di chúc miệng.
Theo đó, di chúc miệng chỉ được lập trong trường hợp tính mạng bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.
Trong nhóm di chúc bằng văn bản có di chúc tự viết không có người làm chứng, di chúc bằng văn bản có người làm chứng, và di chúc được công chứng hoặc chứng thực.
Để tránh những phát sinh rủi ro, ThS Hiếu cho rằng người dân nên chọn hình thức công chứng hoặc chứng thực vì công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra các điều kiện, giấy tờ và dấu hiệu liên quan đến năng lực, sự tự nguyện của người lập di chúc và tính hợp pháp của giao dịch.
Trường hợp có nghi ngờ về khả năng nhận thức, làm chủ hành vi hoặc có dấu hiệu lừa dối, đe dọa, cưỡng ép, pháp luật sẽ có cơ chế để công chứng viên từ chối công chứng hoặc tiến hành xác minh, giám định theo quy định. Việc này giúp hạn chế tranh chấp, khiếu kiện sau này.
Cần lưu giữ chứng cứ về sự minh mẫn của người lập di chúc
TS Nguyễn Trí Cường, Trường đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM, lưu ý thêm: Nếu người dân muốn tự lập di chúc, người lập nên tự tay viết toàn bộ và ký theo quy định.
Nếu đánh máy hoặc nhờ người khác viết thì phải có ít nhất hai người làm chứng độc lập, không thuộc diện bị loại trừ (ví dụ người thừa kế, người chưa thành niên...) và ký hoặc điểm chỉ trước mặt họ trong cùng một buổi.
Ngoài ra, đối với việc di chúc có nhiều trang, người làm di chúc phải đánh số và ký hoặc điểm chỉ từng trang; chỉ định đoạt tài sản thuộc quyền của mình.
Chuyên gia cũng lưu ý thêm cần lưu giữ chứng cứ về sự minh mẫn của người lập di chúc như giấy khám sức khỏe gần thời điểm lập, hình ảnh hoặc video quá trình lập di chúc. Nên gửi giữ di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng.
Bên cạnh đó, theo Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015, khi thay đổi ý định, người lập di chúc mới cần ghi rõ việc thay thế hoặc hủy bỏ di chúc trước, tránh để lại nhiều bản mâu thuẫn nhau.
Tại TP.HCM, theo Quyết định 21/2026/QĐ-UBND, từ ngày 27-4-2026, một số thẩm quyền chứng thực giao dịch thuộc Chủ tịch UBND cấp xã được chuyển giao cho tổ chức hành nghề công chứng theo phạm vi và danh mục được quy định.
Do đó, tùy theo địa phương, nếu muốn chứng thực di chúc thì người dân nên hỏi rõ tại địa phương nơi cư trú để biết cơ quan có thẩm quyền cụ thể.
Tranh cãi chuyện luật sư 'chứng thực' di chúcMạng xã hội xuất hiện nhiều bàn luận, tranh cãi xoay quanh việc một bản di chúc được lập bằng văn bản, có lời chứng của luật sư, chứng thực người lập di chúc minh mẫn, tự nguyện, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự...