Mỹ, Anh, Canada, Úc mất sức hút với sinh viên quốc tế, Nhật tăng 20%

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) vừa công bố báo cáo "International Student Mobility: Factors for Attraction and Retention" (tạm dịch "Dịch chuyển sinh viên quốc tế: Các yếu tố thu hút và giữ chân"), cho thấy bốn thị trường du học nói tiếng Anh gồm Mỹ, Anh, Canada và Úc vẫn tiếp nhận nhiều sinh viên quốc tế mới nhất OECD. 

Tuy nhiên, cả bốn nước đều ghi nhận mức giảm trong năm 2024. Riêng Canada và Úc giảm trên 20%.

Canada giảm 39%, Úc giảm 22%

OECD thống kê dựa trên số giấy phép cư trú sinh viên lần đầu được cấp cho người học bậc giáo dục cao. Dữ liệu có người học các khóa ngôn ngữ, không tính hoạt động đi học giữa các nước cũng như các khóa đào tạo nghề nghiệp. Con số 13% phản ánh dòng sinh viên mới trong năm, không phải tổng số sinh viên quốc tế đang học.

Theo đó, Mỹ tiếp nhận khoảng 390.000 sinh viên quốc tế mới trong năm 2024, giảm 12% so với năm trước. Anh đứng sát phía sau với 389.000 người, giảm 14%.

Canada có 213.100 sinh viên mới, giảm 39%, mức sâu nhất trong bốn thị trường. Úc tiếp nhận khoảng 182.000 người, giảm 22%.

"Big 4" từng tập trung 49% tổng số sinh viên quốc tế đang học tại các nước OECD vào năm 2023. Vì vậy, mức giảm tại bốn nước này đủ lớn để kéo toàn OECD đi xuống, dù dòng sinh viên đến các thành viên còn lại tăng 5%.

Tại Canada và Úc, hai nước đã chuyển sang kiểm soát số sinh viên quốc tế, siết điều kiện cấp giấy phép và chọn lọc kỹ hơn chương trình, cơ sở đào tạo đủ điều kiện tiếp nhận người học nước ngoài.

Trái chiều với "Big 4", Nhật tiếp nhận khoảng 167.000 sinh viên quốc tế mới, tăng 20%. Đan Mạch, Hàn Quốc, New Zealand và Thụy Điển cũng tăng 14-19%.

Các nước OECD tại châu Âu, không tính Anh và hoạt động đi học nội khối EU, tiếp nhận khoảng 435.000 sinh viên mới, giảm 1%. Pháp dẫn đầu nhóm này với 104.000 người, tiếp theo là Tây Ban Nha với 70.000 người và Đức với 59.000 người.

Việt Nam vẫn nằm trong nhóm năm nước cung cấp nhiều sinh viên quốc tế nhất cho OECD. Năm 2023, người học từ Trung Quốc chiếm 17% tổng số sinh viên quốc tế đang học tại các nước thành viên, Ấn Độ chiếm 14%, Việt Nam, Nigeria và Pháp là ba nguồn lớn tiếp theo.

Du học Mỹ, Anh, Canada, Úc tốn bao nhiêu?

Ba thành viên của "Big 4" gồm Mỹ, Canada và Úc nằm trong nhóm thu học phí cao nhất. Tại cơ sở giáo dục công lập, học phí bình quân dành cho sinh viên quốc tế học trình độ thạc sĩ hoặc tương đương vượt 20.000 USD mỗi năm, tính theo sức mua tương đương.

Tại Anh, các trường được tự xác định học phí quốc tế và thường thu cao hơn chi phí đào tạo. Khoản thu từ sinh viên quốc tế chiếm 23% tổng thu nhập của các trường đại học Anh trong năm 2023.

Chi phí xin thị thực cũng cao tại hai thị trường lớn. Úc thu hơn 1.000 USD mỗi hồ sơ, cao nhất trong các nước được OECD so sánh, Anh thu gần 700 USD.

Theo mức được OECD quy đổi theo tỉ giá tháng 12-2025, du học sinh Úc phải chứng minh nguồn tài chính khoảng 19.000 USD cho một năm. Canada và Anh nằm trong nhóm yêu cầu 13.000-16.000 USD, chưa tính học phí.

Anh có chi phí sinh hoạt cao nhất trong nhóm thị trường nói tiếng Anh, khoảng 16.000 USD mỗi năm nếu học ngoài London và trên 20.000 USD tại thủ đô. Chi phí tại Úc cũng thuộc nhóm cao. Khảo sát ở châu Âu cho thấy 34% sinh viên quốc tế phải dành ít nhất 40% thu nhập hằng tháng cho chỗ ở, so với 25% sinh viên trong nước.

Học bổng chính phủ chỉ đến được với một phần nhỏ người học. Hơn 90% sinh viên quốc tế tại Anh tự trang trải chi phí vào năm 2021. Tại Mỹ, khoảng một phần năm sinh viên quốc tế cho biết học bổng hoặc tài trợ là nguồn kinh phí chính trong năm học 2024-2025, phần lớn do các trường cung cấp.

Bù lại, cả bốn thị trường cho phép sinh viên làm thêm. Canada cho phép làm ngoài trường tối đa 24 giờ mỗi tuần. Úc quy định 48 giờ trong hai tuần. Anh giới hạn 20 giờ mỗi tuần, còn Mỹ cho phép 20 giờ và chủ yếu trong khuôn viên trường.

Cơ hội ở lại sau tốt nghiệp tiếp tục ảnh hưởng lựa chọn du học

Canada cho phép sinh viên đủ điều kiện làm việc tối đa ba năm. Úc áp dụng thời hạn hai đến ba năm tùy trình độ. Sinh viên tại Mỹ có thể làm việc 12 tháng, người tốt nghiệp nhóm ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán được gia hạn thêm 24 tháng.

Tại Anh, người tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ hiện được ở lại hai năm, nhưng thời hạn này sẽ giảm còn 18 tháng từ năm 2027, người tốt nghiệp tiến sĩ vẫn được ba năm.

Khảo sát được OECD dẫn lại cho thấy 70% sinh viên quốc tế chọn Úc có cân nhắc triển vọng việc làm hoặc nhập cư sau tốt nghiệp. Tại Canada, khoảng 70% dự định xin giấy phép làm việc sau tốt nghiệp. Báo cáo ghi nhận các chính sách ở lại thuận lợi thường đi cùng lượng tuyển sinh cao hơn, song học phí, quy định thị thực và điều kiện kinh tế cũng tác động đến dòng người học.

Chính phủ Hàn Quốc sẽ tăng cường giáo dục và hỗ trợ du học sinh tại các trường đại học, đồng thời hạn chế việc tuyển sinh viên nước ngoài tại những trường có điều kiện giáo dục yếu kém.