Trong thông báo ngày 26/8, lục quân Mỹ cho biết 5 công ty được chọn tham gia dự án gồm Antares Nuclear, BWXT Advanced Technologies, General Atomics Electromagnetic Systems, Radiant Industries và Westinghouse Government Services.
Loạt thỏa thuận có tổng trị giá 2,2 tỷ USD, được đánh giá là bước tiến mới trong chương trình Janus của quân đội Mỹ với mục tiêu đưa các lò phản ứng siêu nhỏ vào cơ sở quân sự để cung cấp điện, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới dân dụng. Lục quân Mỹ dự định triển khai khoảng 20 hệ thống loại này ở các cơ sở của Lầu Năm Góc.
Mỹ chi 2,2 tỷ USD lắp lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ ở loạt căn cứ
Lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ được đưa lên vận tải cơ C-17 Mỹ ngày 16/2. Video: BQP Mỹ
"Những hợp đồng này giúp đẩy nhanh khả năng cung cấp nguồn điện an toàn, tin cậy và trực tiếp cho các cơ sở của chúng tôi. Chúng tôi đang xây dựng khả năng cấp điện ổn định để triển khai năng lực tác chiến trên toàn cầu, tránh phụ thuộc vào lưới điện bên ngoài, vốn dễ bị tổn thương", Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll cho biết.
Theo lục quân Mỹ, các nhà thầu sẽ sở hữu và chịu trách nhiệm vận hành những lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ, cũng như chỉ được thanh toán nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Các lò phản ứng không cung cấp toàn bộ điện cho cơ sở và vẫn được kết nối với lưới điện dân dụng.
Đại diện các công ty tham gia chương trình khẳng định lò phản ứng siêu nhỏ sẽ cung cấp nguồn điện ổn định cho hạ tầng trọng yếu tại những căn cứ được lắp đặt. Chúng cũng có thể hoạt động trong nhiều năm mà không cần tiếp nhiên liệu.
Jeff Waksman, Thứ trưởng Lục quân Mỹ phụ trách cơ sở vật chất, năng lượng và môi trường, khẳng định không hệ thống nào trong số này sử dụng uranium được làm giàu cao, còn gọi là uranium cấp độ vũ khí, và chất thải hạt nhân sẽ không được lưu trữ lâu dài tại căn cứ.
"Chúng tôi nhận ra rằng lưới điện tại Mỹ có thể đối mặt rủi ro khi xung đột nổ ra. Ngoài ra, không phải lúc nào cũng có thể chuyển nhiên liệu hóa thạch đến những nơi cần thiết một cách dễ dàng. Mọi hạ tầng trọng yếu của lục quân Mỹ đều có nguồn dự phòng dựa trên nhiên liệu dạng lỏng, chủ yếu là dầu diesel", ông nói.
Mô phỏng lò phản ứng hạt nhiên siêu nhỏ ở căn cứ của lục quân Mỹ. Đồ họa: General Atomics
Theo ông Waksman, nguy cơ hiện hữu cả bên ngoài lãnh thổ Mỹ do nước này thường phụ thuộc vào hoạt động vận tải biển để duy trì lợi ích. "Tại nhiều đảo ở Thái Bình Dương, chúng tôi phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu do tàu nước ngoài chở đến và không thể an tâm về điều này nếu xung đột nổ ra", Thứ trưởng Lục quân Mỹ thừa nhận.
Tuy nhiên, những người phản đối chương trình cho rằng chế tạo thêm lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ quá tốn kém và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn những nguồn năng lượng khác.
Alan J. Kuperman, phó giáo sư tại Trường Quan hệ Công chứng thuộc Đại học Texas, cho rằng lục quân Mỹ "đang tận dụng nguồn ngân sách dồi dào của quân đội để âm thầm tài trợ" cho các doanh nghiệp vốn không tìm được khách hàng tư nhân cho "các loại lò phản ứng vẫn nằm trên lý thuyết và thiếu hiệu quả về mặt kinh tế" của họ.
Nguyễn Tiến (Theo Defense News, AP, Reuters)