Mỹ có thể lần đầu đặt mua tàu chiến nước ngoài trong hơn 100 năm

Trang tin USNI News của Viện Hải quân Mỹ hôm 1/9 dẫn ba nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Nhà Trắng và hải quân Mỹ đang xem xét thiết kế hộ vệ hạm của Nhật Bản, Hàn Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, trong nỗ lực tìm kiếm phương pháp nhanh hơn để tái xây dựng hạm đội tàu mặt nước.

Danh sách ứng viên có phiên bản xuất khẩu của hộ vệ hạm lớp Mogami của Nhật Bản, Chungnam của Hàn Quốc và Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ.

Hải quân Mỹ có thể áp dụng mô hình mua sắm tương tự cách Tuần duyên Mỹ triển khai cho chương trình tàu phá băng mới, đó là những tàu đầu tiên được đóng ở nước ngoài trong lúc nhà sản xuất đầu tư cơ sở tại Mỹ, chuyển giao kiến thức đóng tàu và hỗ trợ xây dựng năng lực chế tạo trong nước.

Chỉ có tối đa hai tàu hộ vệ được chế tạo ở nước ngoài, số còn lại sẽ đóng tại xưởng ở Mỹ. Dù vậy, điều này vẫn phá vỡ thông lệ lâu đời, khi hải quân Mỹ đã không mua chiến hạm chủ lực từ các nhà máy đóng tàu nước ngoài trong hơn một thế kỷ.

Nhà Trắng hồi tháng 8 ban hành bản ghi nhớ mở đường cho Lầu Năm Góc sử dụng cơ chế miễn trừ an ninh quốc gia, cho phép đóng tàu chiến Mỹ ở nước ngoài.

Hải quân Mỹ sau đó được giao nhiệm vụ đánh giá tàu chiến nước ngoài, cũng như tàu được trang bị cầu dẫn để các phương tiện tự hành có thể lên xuống trực tiếp (Ro-ro) và tàu hỗ trợ dành cho Bộ tư lệnh Vận tải Hải quân Mỹ. Lực lượng này dự kiến hoàn thành đánh giá vào ngày 12/11.

Dự định trên đang đối mặt sự phản đối từ quốc hội Mỹ. Trong bản dự thảo dự luật chính sách quốc phòng năm tài chính 2027, Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ đã loại bỏ cơ chế miễn trừ cho phép đóng chiến hạm ở nước ngoài. Dự thảo của Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ cũng có một sửa đổi nhằm ngăn sử dụng ngân sách để ký hợp đồng mua tàu chiến đóng ở quốc gia khác.

Mỹ đẩy nhanh nỗ lực tìm kiếm phương án mới nhằm tái xây dựng hải quân sau khi chương trình tàu hộ vệ lớp Constellation sụp đổ. Được phát triển dựa trên thiết kế hộ vệ hạm đa năng FREMM do Pháp và Italy hợp tác sản xuất, tàu chiến lớp Constellation được kỳ vọng sẽ mang lại mẫu hộ vệ hạm mới, có độ rủi ro đầu tư tương đối thấp cho hải quân Mỹ.

Tuy nhiên, các thay đổi lớn do hải quân Mỹ đề xuất đã khiến chiến hạm ngày càng xa rời thiết kế gốc, góp phần làm chương trình chậm tiến độ và ngày càng phức tạp, cho đến khi dự án bị hủy bỏ phần lớn vào tháng 11/2025. Hai chiếc đầu tiên thuộc lớp này được giữ lại do khi đó đang đóng dở.

Mỹ dường như đã rút ra được bài học từ thất bại của chương trình tàu hộ vệ lớp Constellation, khi bản ghi nhớ do Nhà Trắng ban hành có nội dung ngăn hải quân liên tục sửa đổi thiết kế đã hoàn thiện của nước ngoài mà không được giới chức cấp cao phê duyệt.

Phạm Giang (Theo USNI, Navy Lookout)