Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và con rể Jared Kushner của ông Trump nói với phía Ukraine trong cuộc họp tại Miami ngày 9/10, rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin chưa sẵn sàng đàm phán chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài 4 năm rưỡi. Theo hai nguồn tin, thỏa thuận về dầu diesel có thể giúp nối lại các cuộc đàm phán ba bên.
Người thứ ba cho biết phía Mỹ đã truyền đạt với Ukraine, rằng thỏa thuận diesel có thể giúp làm mềm lập trường của Mátxcơva, một phần vì nó “phát đi tín hiệu ông Trump sẵn sàng làm ăn với Nga”.
Thỏa thuận cho phép Nga cung cấp hơn 2,25 triệu thùng dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu đã vấp phải phản ứng dữ dội từ một số nghị sĩ Mỹ. Họ cho rằng thỏa thuận sẽ mang lại tiền cho Mátxcơva để tiếp tục chiến dịch quân sự mà không buộc ông Putin phải nhượng bộ để chấm dứt xung đột. Ngày 12/10, ông Trump công khai bảo vệ thỏa thuận, gọi đây là “lựa chọn đúng đắn cho người dân Mỹ”.
Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định thỏa thuận sẽ giúp giảm giá năng lượng tại Mỹ - vốn đang trở thành vấn đề chính trị đau đầu với đảng Cộng hòa của ông trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quan trọng.
Ông Kushner nói trong cuộc họp rằng ông muốn Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, nhắc lại chính quyền Mỹ đã nhiều lần đưa ra yêu cầu này.
Ông Trump cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine đang đẩy giá nhiên liệu toàn cầu lên cao, trong khi các chuyên gia cho rằng cuộc chiến tại Iran mới là nguyên nhân chính khiến chi phí tăng mạnh.
“Mục đích là để Mỹ có thể quay lại nói với Nga rằng: ‘Hãy xem, Ukraine đã ngừng tấn công và chúng tôi đã đưa ra thỏa thuận này cho các ông. Bây giờ đến lượt các ông phải làm điều gì đó’”, một nguồn tin nói.
Ngày 11/10, vài ngày sau khi công bố thỏa thuận diesel, ông Trump thông báo về Nga và Ukraine đã đồng ý ngừng bắn vào hạ tầng năng lượng. Tuy nhiên, hai bên tham chiến chưa xác nhận lệnh ngừng bắn này. Nga vẫn tấn công các mục tiêu năng lượng bên trong Ukraine, trong khi người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov bác bỏ đề xuất của Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky về thỏa thuận đình chiến toàn diện kéo dài 60 ngày.
Trước đây, chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần thuyết phục Tổng thống Putin, bằng việc đề xuất nới lỏng trừng phạt và những thỏa thuận khoáng sản tiềm năng. Tuy nhiên, không biện pháp nào làm thay đổi đáng kể mục tiêu cốt lõi của Nga hoặc có thể thuyết phục Mátxcơva chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn toàn diện.
Những người có quan hệ gần gũi với Điện Kremlin nói rằng ông Putin sẽ chỉ quay lại bàn đàm phán khi “giành được 11% còn lại của vùng Donbas”.
Trong khi đó, Ukraine tuyên bố sẽ không nhượng lãnh thổ cho Nga, nhưng cho rằng việc đóng băng xung đột theo tiền tuyến hiện tại có thể tạo cơ sở cho thỏa thuận hòa bình.