Mỹ, Trung Quốc, EU quản lý AI như thế nào?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và những lời kêu gọi kiểm soát công nghệ này, Mỹ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) đang có cách tiếp cận khác nhau để quản lý AI.

Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xây dựng chính sách AI gần như hoàn toàn dựa trên các cam kết tự nguyện và những sắc lệnh hành pháp, nhằm duy trì một cuộc bùng nổ AI thúc đẩy nền kinh tế Mỹ. Hồi tháng 7.2025, Nhà Trắng công bố "Kế hoạch hành động AI", liệt kê hơn 90 biện pháp nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển công nghệ này.

Trong năm nay, sự xuất hiện của những mô hình AI có khả năng thực hiện tấn công mạng quy mô lớn đã khiến trọng tâm chuyển sang vấn đề an ninh. Một sắc lệnh được ban hành vào tháng 6 đã thiết lập cơ chế tự nguyện, cho phép chính phủ Mỹ tiếp cận sớm những mô hình AI mạnh nhất của các nhà phát triển trong thời hạn 30 ngày.

Ngoài ra, trước lo ngại ngày càng tăng của cử tri, lãnh đạo các công ty AI hàng đầu đã ký một thỏa thuận với Nhà Trắng vào ngày 29.9, cam kết thực hiện kiểm toán độc lập và giám sát ở cấp hội đồng quản trị đối với những mô hình AI tiên tiến nhất.

Trung Quốc hiện đã xây dựng một hệ thống quy định phức tạp và liên tục được cập nhật về cách thức sử dụng AI. Trong đó, những quy định về chatbot AI đóng vai trò đồng hành đã có hiệu lực từ tháng 7, nhằm hạn chế sự phụ thuộc về mặt cảm xúc và cấm tạo ra các bản sao kỹ thuật số của người thật mà không có sự đồng ý của họ.

Giới chức Trung Quốc kiểm soát nội dung do AI tạo ra tương tự như cách họ quản lý các thông tin trực tuyến khác. Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố AI phải luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người, đồng thời kêu gọi tăng cường các luật và quy định, giám sát công nghệ, hệ thống cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp.

Trong khi đó, EU sớm thông qua Đạo luật AI vào năm 2024, và xem đây là bộ quy tắc toàn diện nhất thế giới về công nghệ này. Ngoài ra, EU còn có các cơ chế khác để quản lý AI. Vào tháng 8, ChatGPT trở thành chatbot AI đầu tiên bị đưa vào danh sách các dịch vụ kỹ thuật số chịu sự giám sát pháp lý chặt chẽ hơn theo quy định về nội dung trực tuyến của EU.

Ngoài ra, EU cũng đã đề xuất yêu cầu các công ty phải đảm bảo tính an toàn về chatbot và bạn đồng hành AI trước khi cho phép trẻ em sử dụng. EU tuyên bố các chatbot AI không được phép mô phỏng những mối quan hệ giữa người với người theo cách tạo ra sự phụ thuộc về mặt cảm xúc, sau hàng loạt vụ tự tử trên thế giới có liên quan việc trẻ em tương tác với các trợ lý ảo này.

Trước làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, ba cực công nghệ lớn gồm Mỹ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) đang định hình những chiến lược quản trị hoàn toàn khác biệt. Nếu Washington ưu tiên tính linh hoạt để bảo vệ động lực tăng trưởng kinh tế, thì Bắc Kinh và Brussels lại nhanh chóng thiết lập các rào cản pháp lý chặt chẽ nhằm kiểm soát rủi ro xã hội. Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump chủ yếu dựa vào các thỏa thuận tự nguyện và sắc lệnh hành pháp để thúc đẩy năng lực cạnh tranh. Sau khi công bố "Kế hoạch hành động AI" với hơn 90 biện pháp vào tháng 7.2025, Nhà Trắng đã chuyển trọng tâm sang an ninh quốc gia bằng cơ chế tiếp cận sớm các mô hình AI mạnh trong 30 ngày. Đến ngày 29.9, giới lãnh đạo công nghệ tiếp tục ký cam kết kiểm toán độc lập và giám sát ở cấp hội đồng quản trị đối với các mô hình tiên tiến nhất. Ngược lại, Trung Quốc chọn cách tiếp cận can thiệp sâu với hệ thống quy định phức tạp nhằm bảo đảm công nghệ luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người. Từ tháng 7, nước này đã siết chặt quy định về chatbot đồng hành nhằm ngăn chặn sự lệ thuộc cảm xúc và cấm nhân bản kỹ thuật số người thật khi chưa được phép. Toàn bộ nội dung do AI tạo ra đều được giới chức quản lý nghiêm ngặt tương tự các luồng thông tin trực tuyến khác. Trong khi đó, EU duy trì vai trò tiên phong về chuẩn mực pháp lý toàn cầu với Đạo luật AI thông qua từ năm 2024. Đến tháng 8, ChatGPT trở thành mô hình đầu tiên bị đưa vào diện giám sát chặt chẽ hơn theo quy định về nội dung trực tuyến của khối. Nhằm ngăn ngừa rủi ro tâm lý và bảo vệ trẻ em, EU cũng kiên quyết cấm các ứng dụng mô phỏng quan hệ người với người gây ra sự phụ thuộc cảm xúc nguy hại.