Năm nào cũng siêu âm, xét nghiệm máu nhưng vẫn phát hiện ung thư gan muộn?

Vì sao siêu âm vẫn có thể bỏ sót ung thư gan?

Ung thư gan thường tiến triển âm thầm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ ràng, trong khi khối u vẫn có thể phát triển.

Nhiều người có thói quen kiểm tra gan bằng siêu âm ổ bụng và xét nghiệm AFP (xét nghiệm máu nhằm đo nồng độ protein Alpha-fetoprotein). Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyễn Minh Ngọc - Viện Tiêu hóa - Bệnh viện Bạch Mai, những phương pháp này vẫn có giới hạn nhất định.

Theo số liệu được cung cấp, siêu âm đơn thuần phát hiện khoảng 47% trường hợp ung thư gan ở giai đoạn sớm. Khi kết hợp thêm xét nghiệm AFP, tỉ lệ này tăng lên khoảng 63%.

Trong đó, gần một nửa số người mắc ung thư gan có thể có chỉ số AFP bình thường. Vì vậy, AFP bình thường không có nghĩa là chắc chắn không mắc ung thư gan.

"Việc chỉ dựa vào một phương pháp kiểm tra có thể khiến một số trường hợp bệnh được phát hiện muộn hơn, bỏ lỡ thời điểm điều trị thuận lợi", bác sĩ Ngọc cho biết.

• Bác sĩ hướng dẫn những điểm mới nhất năm 2026 về bệnh viêm gan B

Bên cạnh AFP, hiện có thêm xét nghiệm PIVKA-II giúp cung cấp thông tin về nguy cơ ung thư gan.

Theo các số liệu được dẫn, PIVKA-II có khả năng phát hiện khoảng 76% trường hợp ung thư gan dù xét nghiệm AFP vẫn bình thường. Khi kết hợp siêu âm với PIVKA-II, tỉ lệ phát hiện bệnh giai đoạn sớm có thể đạt khoảng 76,1%, cao hơn so với siêu âm kết hợp AFP.

Một phương pháp khác là GAAD, sử dụng nhiều thông tin như tuổi, giới tính và kết quả hai xét nghiệm AFP, PIVKA-II để đưa ra mức nguy cơ.

Theo số liệu được cung cấp, khi kết hợp siêu âm với GAAD, khả năng phát hiện ung thư gan giai đoạn sớm có thể đạt khoảng 88,5%.

Các phương pháp này không thay thế siêu âm hay các phương pháp chẩn đoán hình ảnh mà giúp bác sĩ có thêm thông tin để đánh giá nguy cơ và quyết định người bệnh có cần kiểm tra sâu hơn hay không.

Có phải ai cũng cần xét nghiệm?

Bác sĩ khuyến cáo không phải ai cũng cần xét nghiệm ung thư gan với tần suất như nhau. Những người có nguy cơ cao cần được theo dõi định kỳ, đặc biệt là người mắc viêm gan B, viêm gan C mạn tính.

Người bị xơ gan do vi rút, rượu hoặc các nguyên nhân khác. Người mắc bệnh gan nhiễm mỡ, đặc biệt khi có tình trạng xơ hóa gan, béo phì hoặc đái tháo đường.

Với những người thuộc nhóm nguy cơ, bác sĩ có thể khuyến cáo kiểm tra định kỳ khoảng 6 tháng/lần hoặc thường xuyên hơn tùy tình trạng bệnh.

Nếu siêu âm phát hiện tổn thương bất thường hoặc xét nghiệm cho thấy nguy cơ cao, người bệnh có thể được chỉ định chụp CT hoặc MRI để kiểm tra kỹ hơn.

Ung thư gan có thể âm thầm trong thời gian dài. Khi xuất hiện các biểu hiện như vàng da, sút cân, mệt mỏi kéo dài hoặc đau tức vùng bụng, bệnh có thể đã tiến triển.

Theo bác sĩ Ngọc, người có bệnh gan mạn tính không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám.

Chủ động kiểm tra định kỳ, lựa chọn phương pháp phù hợp với nguy cơ và tuân thủ lịch theo dõi của bác sĩ là cách quan trọng giúp phát hiện ung thư gan sớm, từ đó tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Khi người trưởng thành nhiễm vi rút viêm gan B (HBV), nguy cơ chuyển thành nhiễm mạn tính chỉ khoảng 2-5%. Trong khi đó, trẻ sơ sinh nhiễm HBV từ mẹ có nguy cơ chuyển thành nhiễm mạn tính lên tới 85-90%.