Hiệu quả hệ thống thu gom chưa như kỳ vọng
Thuốc bảo vệ thực vật là một trong những hợp chất độc hại, nguy hiểm; bao gói sau sử dụng tồn tại rất lâu và khó phân hủy trong môi trường.
Tuy nhiên, một bộ phận người dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp sau khi sử dụng chưa có ý thức thu gom, xử lý đúng quy định.
Bà Võ Thị Ai, ngụ ấp Tân Vinh, xã Tân Phước 3, tỉnh Đồng Tháp cùng người con trai đi phun thuốc bảo vệ thực vật cho biết: “Khu vực này không có bể, thùng chuyên chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật nên tôi đã bỏ lại tại chỗ.
Sau này, chúng tôi sẽ ý thức hơn trong việc cùng chung tay bảo vệ môi trường nông thôn.
Người dân cũng mong muốn xã Long Định bố trí thêm các khu vực chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật ở các vùng trồng lúa, rau trọng điểm của địa phương”.
Dọc theo bờ đông kênh 10 thuộc ấp Mỹ Đa, xã Thạnh Phú, tỉnh Đồng Tháp, chúng tôi ghi nhận rất nhiều bể chứa thuốc bảo vệ thực vật, có nắp đậy kín được ngành chức năng đầu tư hoàn chỉnh, khang trang nhưng bị bỏ hoang, cỏ cây bao phủ. Chúng tôi mở nắp đậy của một bể chứa ra thì đa số bên trong không có bao bì thuốc bảo vệ thực vật mà thay vào đó là tấm kính, bóng đèn, chén bị bể…
Một người dân sống cạnh bể chứa này cho biết: “Gần đây, địa phương có trang bị cho mỗi gia đình một thùng chứa rác sinh hoạt. Do đó, đa số người dân thường để các bao bì thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng trộn lẫn với rác thải sinh hoạt. Lâu ngày, ngành chức năng không kiểm tra nên các hố ngày một nhiều thêm”.
Đến nay, Đồng Tháp đã bố trí khoảng 10.800 bể chứa và 1.200 kho lưu chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng tại các vùng sản xuất nông nghiệp.
Hệ thống này đã tạo điều kiện thuận lợi để người dân thu gom, tập kết bao gói thuốc bảo vệ thực vật đúng nơi quy định, góp phần giảm đáng kể tình trạng vứt bỏ bao gói trên đồng ruộng, kênh, mương và góp phần bảo vệ môi trường nông thôn.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết: Địa phương đang đẩy mạnh triển khai các quy định về thu gom, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, coi đây là tiêu chí quan trọng trong xây dựng nông thôn mới và phát triển nông nghiệp xanh.
Tuy nhiên, hiệu quả triển khai giữa các địa phương chưa đồng đều. Một số nơi công tác quản lý, duy tu, bảo trì bể chứa, tổ chức thu gom định kỳ và tuyên truyền chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn đến hiệu quả khai thác hệ thống thu gom chưa đạt như kỳ vọng.
Một số địa phương vẫn còn xảy ra tình trạng người dân bỏ lẫn rác sinh hoạt hoặc các loại chất thải khác vào bể chứa, thùng chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật.
Nguyên nhân chủ yếu là do một bộ phận người dân chưa nhận thức đầy đủ về mục đích của các bể chứa, trong khi công tác quản lý, tuyên truyền và hướng dẫn ở một số địa phương chưa được duy trì thường xuyên.
Nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm
Nhìn tổng thể, nhận thức của người dân tỉnh Đồng Tháp đang có những chuyển biến tích cực. Tại vùng trồng lúa, sầu riêng xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp, nông dân đều phân loại, tập kết bao gói thuốc bảo vệ thực vật đến các hố chứa được nhà nước đầu tư.
Ông Nguyễn Văn Bé, ngụ ấp 3, xã Mỹ Thành trồng 0,8ha sầu riêng và 0,7ha lúa. Hằng năm, lượng phân, thuốc bảo vệ phun cho các loại cây này là rất lớn. Tuy nhiên, ông đều phân loại và đưa đến nơi chứa đúng quy định.
Ông Bé tâm sự: “Chúng tôi rất ý thức trong bảo vệ môi trường nông thôn. Bởi, cây ăn trái, lúa… rất nhạy cảm với tồn dư thuốc bảo vệ thực vật. Nếu không bảo vệ đất, nguồn nước trong vườn thì cây rất khó tươi tốt. Người nông dân hiện nay luôn đặt ý thức bảo vệ môi trường lên hàng đầu, vừa bảo vệ sức khỏe, vừa giúp nông sản an toàn”.
Tỉnh Đồng Tháp đã cụ thể hóa các quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật, lồng ghép vào tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới.
Trong giai đoạn 2024-2025, Đồng Tháp tổ chức 44 đợt thu gom, thu về khoảng 21,5 tấn bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Các mô hình “đổi rác lấy quà” tiếp tục phát huy hiệu quả, tạo động lực để người dân tham gia tích cực.
Theo đồng chí Lê Hà Luân, thời gian qua, ngành đã phối hợp ủy ban nhân dân cấp xã, các tổ chức chính trị-xã hội, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật và các đơn vị liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom, phân loại và đưa bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng vào các bể chứa, thùng chứa được bố trí tại các vùng sản xuất.
Định kỳ, các địa phương cùng với đơn vị có chức năng tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng theo đúng quy định về quản lý chất thải nguy hại.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được lồng ghép thông qua các lớp tập huấn, mô hình sản xuất an toàn, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), “3 giảm 3 tăng”, “1 phải 5 giảm”, nông nghiệp sinh thái... góp phần nâng cao nhận thức của người sản xuất về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả và bảo vệ môi trường.
Để giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường từ rác thải thuốc bảo vệ thực vật cần sự chung tay của toàn xã hội, trong đó, ý thức của người trực tiếp sản xuất, sử dụng là quan trọng nhất.
Ngoài việc hướng dẫn thu gom bao gói để đúng nơi quy định, các cấp, các ngành cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nông dân nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm trong việc chung sức bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe của chính mình và cả cộng đồng.
NGUYỄN SỰ