5h sáng đầu tháng 10, căn bếp tại thôn Chân Lạc, xã Yên Trung, TP Bắc Ninh đã sáng đèn. Elena đi chợ sớm về, đặt mớ rau và con cá tươi lên bàn rồi bắt đầu nấu bữa sáng. Khi thức ăn chín tới, cô vào phòng giúp mẹ chồng vệ sinh cá nhân, thay quần áo. Mẹ chồng cô 74 tuổi, mắc chứng sa sút trí tuệ sau biến cố gia đình nên mất khả năng tự chủ sinh hoạt.
Xong việc, Elena dắt xe máy chở hai con đến trường làng, sau đó quay về phụ chồng bán hàng. Lịch trình này lặp lại đều đặn gần hai năm qua, từ ngày cô rời thành phố Izhevsk (Nga), theo chồng về định cư tại Việt Nam.
"Từ ngày về làm dâu, tôi thấy thương chồng hơn khi phải gánh vác trách nhiệm gia đình. Tôi cũng muốn san sẻ, vun vén cho gia đình nhỏ", cô nói.
Nàng dâu Nga khéo chăm mẹ chồng, được lòng xóm làng
Một ngày chăm sóc mẹ chồng bị sa sút trí tuệ của nàng dâu người Nga Elena. Video: Nga Thanh
Elena gặp anh Nguyễn Ngọc Tùng, 45 tuổi, vào năm 2015 khi đang làm việc gần cửa hàng của anh tại Nga. Họ kết hôn và lần lượt sinh hai con vào năm 2017, 2021. Suốt 10 năm ở Nga, vợ chồng anh Tùng kinh doanh ổn định, dự định định cư lâu dài và chỉ đưa con về thăm quê vào dịp lễ Tết.
Elena chưa từng nghĩ đến việc chuyển về Việt Nam sinh sống cho đến giữa năm 2024, bố chồng qua đời sau một tai nạn giao thông. Vợ chồng cô đưa các con về chịu tang.
Cú sốc mất người thân đột ngột khiến mẹ chồng cô suy sụp, tinh thần hoảng loạn và dần mất trí nhớ. Trong khi đó, anh Tùng là con trai duy nhất, 5 người chị gái đều đã lập gia đình riêng. "Thấy chồng gầy rộc đi, tôi rất đau lòng", Elena nói.
Suốt 49 ngày chịu tang bố chồng, Elena quan sát bà con lối xóm thường xuyên đến phụ giúp làm cỗ cúng và đón khách. Cô học cách làm theo mọi người, từ việc bày mâm lễ đến thắp hương trên bàn thờ. Sự giúp đỡ của xóm giềng và tình trạng sức khỏe của mẹ chồng khiến cô đưa ra quyết định thay đổi cuộc sống: Cùng chồng và hai con về Việt Nam định cư.
Quyết định này buộc cô gái 29 tuổi phải bỏ lại tất cả, từ công việc, môi trường sống quen thuộc hay sự tiện nghi của thành phố để bắt đầu lại ở một vùng quê Bắc Bộ khi chưa thạo tiếng Việt.
[Elena (trái), 29 tuổi, người Nga cùng mẹ chồng ở thôn Chân Lạc, xã Yên Trung, Bắc Ninh, ngày 4/10. Ảnh: Nga Thanh
Những ngày đầu ở quê, sự khác biệt xuất hiện ngay từ nếp sinh hoạt. Ở Nga, cô quen với không gian riêng tư, hạn chế tiếp xúc hay trò chuyện với người lạ. Về làng quê Việt Nam, mỗi lần ra chợ, cô bối rối khi các tiểu thương vỗ vai, xoa má, hỏi han. Khi được chồng giải thích đây là cách thể hiện sự quý mến, cô dần cởi mở và chủ động giao tiếp hơn.
Để nấu được mâm cơm quê, Elena nhờ chị chồng hướng dẫn làm nem rán, canh cá dưa chua, thịt rang. "Thực phẩm ở Việt Nam quá đa dạng, tôi mất nhiều giờ để phân biệt các loại gia vị, rau thơm", cô gái Nga kể.
Đến nay, cô đã thuần thục gần như mọi khâu cho một mâm cơm gia đình thuần Việt. Thời gian rảnh, cô cùng chồng rèn luyện thêm tiếng Việt.
Thử thách lớn nhất của nàng dâu ngoại quốc là quá trình chăm sóc người bệnh. Không biết tiếng Việt, khó giao tiếp bằng lời với mẹ chồng, Elena quan sát ánh mắt và cử chỉ của bà để đoán ý. Mọi việc từ bón cháo, canh giờ cho uống thuốc đến tắm giặt, xoa bóp tay chân những ngày trở trời, cô đều đảm nhận. Cô cũng hướng dẫn các con cùng chơi và nói chuyện để bà nội giữ tinh thần vui vẻ, tránh bệnh nặng thêm.
Anh Nguyễn Ngọc Tùng cho biết thời gian đầu về nước, anh lo vợ nản lòng vì khác biệt văn hóa. "Mẹ tôi lúc nhớ lúc quên, thường muốn phá khóa ra ngoài, nhưng vợ tôi chưa từng phàn nàn, luôn chủ động đỡ đần để tôi tập trung làm việc", anh nói. Elena nhớ khẩu vị của từng thành viên, nắm rõ lịch uống thuốc của mẹ cũng như việc học của các con.
Dịp Tết Nguyên đán vừa qua, cô tự tay chuẩn bị từ mâm cúng giao thừa đến cỗ Tết với vai trò dâu trưởng. Vợ chồng cô cũng đi chúc Tết họ hàng và tiếp khách. Dù áp lực trước nhịp sinh hoạt tất bật, cô dần thấu hiểu đây là văn hóa sum họp đặc trưng của người Việt.
Tháng trước, bà Natalya, 49 tuổi, mẹ của Elena sang Việt Nam thăm gia đình thông gia. Từng lo lắng con gái chịu thiệt thòi nơi đất khách, nay bà an tâm khi chứng kiến cuộc sống thường nhật của con. Khoảnh khắc bà nhớ nhất là những bữa cơm đại gia đình và những buổi chiều cùng các cháu đi dạo quanh làng.
"Tôi thấy con gái hòa nhập tốt, nấu được món ăn Việt Nam và nhận được sự tôn trọng từ gia đình chồng. Tôi biết con mình đang hạnh phúc", bà nói.
Anh Ngọc Tùng (ngoài cùng bên trái) chụp cùng mẹ và vợ con, ngày 4/10. Ảnh: Nga Thanh
Mỗi buổi chiều sau khi hoàn tất việc nhà, Elena thường tham gia đội bóng chuyền và các hoạt động văn nghệ của hội phụ nữ thôn. Tại nhà văn hóa Chân Lạc, người dân đã quen thuộc với người phụ nữ Nga chào hỏi hàng xóm bằng những câu tiếng Việt rành rọt.
"Rời thành phố lớn về làng quê có nhiều bỡ ngỡ, nhưng đổi lại gia đình tôi được quây quần. Tôi xem đây là nhà thứ hai của mình", Elena nói.
Hiện tại, vợ chồng Elena đang xây dựng một kênh video với gần 100.000 người theo dõi. Họ chia sẻ cuộc sống thường ngày ở vùng quê và bán hàng qua mạng để vừa có thu nhập, vừa duy trì thời gian chăm sóc mẹ.
Nga Thanh