Tỉnh Lâm Đồng đang tái cấu trúc ngành hoa và đưa Festival Hoa Đà Lạt trở thành “cầu nối” lan tỏa thương hiệu “Hoa Đà Lạt”.
Tiềm năng và thế mạnh
Ngành hoa Đà Lạt-Lâm Đồng có lịch sử phát triển gần 100 năm. Từ những nhà vườn sản xuất truyền thống, nhiều làng hoa như Hà Đông, Thái Phiên, Vạn Thành, Xuân Thành, Đa Thiện lần lượt hình thành, đưa Đà Lạt trở thành vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao được biết đến trong nước và quốc tế. Thương hiệu “Hoa Đà Lạt” đã tạo được vị thế và được định vị là sản phẩm kinh tế hàng hóa có giá trị ngày càng cao trên thị trường.
Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có hơn 12.600 ha đất trồng hoa, sản lượng hơn 5,1 tỷ cành mỗi năm; 10 chuỗi liên kết sản xuất hoa thu hút 422 hộ tham gia, trên diện tích gần 297 ha. Riêng khu vực Đà Lạt và vùng phụ cận cung ứng gần 4 tỷ cành, là vùng sản xuất hoa tươi trọng điểm của cả nước, có tiềm năng mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu.
Theo Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng, kim ngạch xuất khẩu hoa của tỉnh đã tăng từ khoảng 31 triệu USD năm 2016, lên 87 triệu USD năm 2025, với các thị trường chủ lực như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Trung Quốc, Bỉ, Hà Lan..., chiếm khoảng 59,3% lượng hoa xuất khẩu.
Tại Lâm Đồng, Dalat Hasfarm là một trong những doanh nghiệp hàng đầu về sản xuất, kinh doanh hoa, với quy trình sản xuất, phân phối khép kín và mạng lưới xuất khẩu đến nhiều quốc gia. “Thực tiễn từ những doanh nghiệp đầu tư bài bản cho thấy, khi kiểm soát tốt nguồn giống, quy trình canh tác, thu hoạch và bảo quản, hoa Đà Lạt có thể cạnh tranh ở những thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn cao”, Tiến sĩ nông học Phạm S, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng cho biết.
Hoa Đà Lạt đã có thương hiệu, uy tín tại nhiều thị trường. Tuy nhiên, tỷ lệ xuất khẩu còn khiêm tốn so với quy mô sản xuất, chỉ khoảng 10-11%; trong khi các hiệp định thương mại tự do được nước ta ký kết thời gian qua đã mở ra nhiều cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế. Vì vậy, bài toán đặt ra không dừng ở sản lượng, mà là cần tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, nâng chất lượng và gia tăng giá trị trên mỗi cành hoa. Theo ngành nông nghiệp Lâm Đồng, doanh thu bình quân của diện tích trồng các giống cũ, tự nhân giống khoảng 800 triệu đến 1,2 tỷ đồng/ha/năm; sản phẩm chủ yếu tiêu thụ trong nước và giá bán cành ở mức phổ thông. Với giống mới có bản quyền, doanh thu có thể lên đến 2,5-4,5 tỷ đồng; giá bán cành cao hơn từ 40-150% so với giống cũ cùng loại và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt Phan Thanh Sang cho rằng: “Ngành hoa cần quản lý giống minh bạch, khoa học và tương xứng với mức độ rủi ro dịch hại; tăng cường liên kết sản xuất, nâng cao khả năng xử lý sau thu hoạch, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu để tăng tính cạnh tranh”.
Tái cấu trúc và lan tỏa thương hiệu
Nhiều thập niên qua, ngành hoa đóng góp quan trọng vào kinh tế Lâm Đồng. Giai đoạn 2027-2032, tỉnh định hướng chuyển dịch từ lượng sang chất; cơ cấu lại chuỗi cung ứng, tập trung phát triển dịch vụ hoa, giống hoa bản quyền, hoa chậu cao cấp và chế biến sâu.
Địa phương sẽ tập trung nguồn lực đầu tư vào công nghệ sinh học, nghiên cứu, lai tạo và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với các giống hoa mới, có giá trị. Tỉnh sẽ xúc tiến đầu tư các nhà máy chế biến sâu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ xử lý, bảo quản sau thu hoạch đối với từng nhóm sản phẩm; đa dạng hóa sản phẩm từ hoa tươi, hoa khô đến nước hoa theo nhu cầu thị trường. Tỉnh cũng chú trọng đặt hàng các cơ sở đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn và kỹ năng thực hành đáp ứng yêu cầu của ngành hoa.
Ông Phan Thanh Sang cho rằng, cần thay đổi cách tổ chức ngành hoa, chuyển dần từ mô hình nhập giống, sản xuất rồi tiêu thụ sang chuỗi liên kết, bắt đầu từ bảo tồn nguồn gene, nghiên cứu, lai tạo, nhân giống đến sản xuất, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu. Cách tiếp cận này đòi hỏi sự tham gia của cả cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ. Trong đó, minh bạch hóa nguồn gốc và sở hữu trí tuệ giống hoa là chìa khóa để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo Tiến sĩ Phạm S, Lâm Đồng cần kết hợp đầu tư khoa học, công nghệ với xúc tiến, quảng bá sản phẩm; cần tăng cường quảng bá để khách hàng trong nước và quốc tế biết đến các giống hoa mới có chất lượng, mang đặc trưng địa phương. Festival Hoa Đà Lạt được kỳ vọng trở thành kênh quảng bá thương hiệu, kết nối doanh nghiệp với đối tác quốc tế, từng bước đưa hoa Đà Lạt tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu.
Cuối năm 2026, Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI dự kiến diễn ra với 11 chương trình chính và 25 sự kiện hưởng ứng, được kỳ vọng góp phần gắn quảng bá hình ảnh với kết nối thị trường, mở rộng hợp tác và nâng cao giá trị sản phẩm hoa. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn nhấn mạnh, Festival Hoa là dịp quảng bá thương hiệu hoa Đà Lạt-Lâm Đồng, giới thiệu sản phẩm và năng lực sản xuất của doanh nghiệp, nhà vườn đến đối tác trong nước và quốc tế. Qua đó, hoạt động quảng bá có thể gắn kết chặt chẽ hơn với xúc tiến thương mại, nâng cao chất lượng và hoàn thiện chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường tiêu thụ hoa.
Bài và ảnh: MAI VĂN BẢO