Não mô cầu: Khi nào cần cảnh giác với sốt, đau đầu, phát ban?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Sốt, đau đầu, phát ban có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý, nhưng cũng cần lưu ý nguy cơ nhiễm não mô cầu. Nhận biết sớm các triệu chứng và đưa người bệnh đi khám kịp thời giúp hạn chế nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Bệnh não mô cầu là một bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Dù được điều trị kịp thời và phù hợp, khoảng 10 - 15% người bệnh vẫn tử vong; khoảng 10 - 20% người sống sót có thể gặp di chứng, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ.

Cần cấp cứu ngay khi có các dấu hiệu này

Theo bác sĩ Tina Q. Tan, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Mỹ, bệnh não mô cầu có thể gây các biến chứng về thể chất, thần kinh, tâm lý và suy giảm chức năng.

Các triệu chứng bệnh có thể gồm sốt, đau đầu, cứng cổ, thay đổi trạng thái ý thức và phát ban. Bệnh có thể tiến triển nhanh, trong khi những biểu hiện ban đầu đôi khi không đặc hiệu, dễ khiến người bệnh nhầm với bệnh do virus thông thường.

Từ đó, bác sĩ Tan lưu ý, đau đầu dữ dội kèm rối loạn ý thức hoặc bất thường thần kinh, cũng như ban xuất huyết dạng chấm hay mảng xuất huyết xuất hiện và lan nhanh, là những dấu hiệu cảnh báo người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để thăm khám.

Người tiếp xúc gần có thể cần dự phòng bằng thuốc

Theo hướng dẫn của CDC Mỹ, những người tiếp xúc gần với người mắc bệnh não mô cầu có thể được chỉ định dùng kháng sinh dự phòng. Nhóm này bao gồm thành viên cùng hộ gia đình, người tiếp xúc gần với người bệnh và người trực tiếp tiếp xúc với dịch tiết đường miệng của người bệnh trong 7 ngày trước khi bệnh khởi phát.

TP.HCM họp khẩn vì 3 học sinh mắc bệnh do não mô cầu, 1 em tử vong

Thuốc dự phòng cần được sử dụng càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 24 giờ sau khi xác định ca bệnh nguồn. Nếu bắt đầu sau hơn 14 ngày kể từ khi ca bệnh nguồn khởi phát, hiệu quả có thể rất hạn chế. Việc lựa chọn thuốc cần do nhân viên y tế quyết định, căn cứ vào hướng dẫn chuyên môn và tình hình kháng kháng sinh tại địa phương.

Tiêm chủng và theo dõi sau bệnh

Vắc xin phòng não mô cầu có các loại nhắm đến những nhóm huyết thanh khác nhau. Đối tượng và lịch tiêm phụ thuộc vào độ tuổi, nguy cơ mắc bệnh, loại vắc xin và khuyến cáo y tế tại từng quốc gia. Bác sĩ Tan khuyến nghị tiêm vắc xin não mô cầu cho thanh thiếu niên, người trưởng thành có nguy cơ cao và người đi đến khu vực có tỷ lệ mắc bệnh cao.

Sau khi khỏi bệnh não mô cầu, người bệnh có thể cần được theo dõi tùy vào mức độ bệnh và các biến chứng. Những vấn đề cần lưu ý gồm giảm thính lực, di chứng thần kinh, suy giảm nhận thức, ảnh hưởng sức khỏe tâm thần và hạn chế khả năng vận động, sinh hoạt, theo Medscape (Mỹ).

Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra là một trong những bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm hàng đầu hiện nay. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, ngay cả khi được can thiệp y tế kịp thời, khoảng 10 đến 15% ca bệnh vẫn tử vong và 10 đến 20% người sống sót phải chịu di chứng lâu dài. Tính chất tiến triển cực kỳ nhanh của bệnh khiến các biểu hiện ban đầu dễ bị nhầm lẫn với những đợt sốt nhiễm virus thông thường. Bác sĩ Tina Q. Tan, chuyên gia truyền nhiễm tại Mỹ, nhấn mạnh tình trạng đau đầu dữ dội kèm rối loạn ý thức, cứng cổ hoặc phát ban xuất huyết lan nhanh là các cảnh báo khẩn cấp cần can thiệp y tế ngay lập tức. Biến chứng của bệnh không chỉ dừng ở thương tổn thể chất mà còn gây suy giảm chức năng thần kinh, giảm thính lực và ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe tâm thần sau khi điều trị. Do đó, việc phát hiện sớm mang ý nghĩa quyết định nhằm ngăn chặn nguy cơ tử vong và tàn tật. Bên cạnh cấp cứu điều trị, CDC Mỹ khuyến cáo dùng kháng sinh dự phòng cho những người tiếp xúc gần trong vòng 7 ngày trước khi ca bệnh khởi phát. Biện pháp này đạt hiệu quả cao nhất nếu được triển khai trong vòng 24 giờ kể từ khi xác định nguồn lây và giảm mạnh sau 14 ngày. Đồng thời, tiêm vắc xin cho thanh thiếu niên cùng nhóm đối tượng nguy cơ cao vẫn là phương thức phòng ngừa căn cơ và bền vững nhất.