Nếu Fed tăng lãi suất, chứng khoán Việt đối mặt thêm sức ép ra sao?

Dù đang hướng trở lại vùng đỉnh trên 1.900 điểm, VN-Index vẫn gây nản lòng cho nhiều nhà đầu tư khi không ít mã cổ phiếu không tăng giá, thậm chí ở vùng thấp nhất trong 1 năm qua. Thanh khoản thị trường èo uột và khối ngoại tiếp tục bán ròng.

Phóng viên Dân trí ghi nhận ý kiến của một số chuyên gia phân tích những yếu tố tác động và dự báo thị trường chứng khoán ở hiện tại và giai đoạn chính thức được FTSE nâng hạng từ 21/9. 

Ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược Thị trường, Công ty cổ phần chứng khoán VPBank (VPBankS): Nếu Fed tăng lãi suất, kịch bản hạ nhiệt lãi suất VND có thể lùi qua năm 2027

Trở ngại để chứng khoán phục hồi mạnh hiện tại là thị trường cạn tiền mặt và chi phí vốn cao. Nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 75-80% giá trị giao dịch, thị trường chứng khoán trong nước đặc biệt nhạy với mặt bằng lãi suất và thanh khoản. Khi thanh khoản hệ thống dồi dào hơn, tín dụng và cung tiền mở rộng còn lãi suất hạ nhiệt, chi phí cơ hội nắm giữ tiền gửi giảm. Qua đó tạo điều kiện để dòng tiền dịch chuyển sang các tài sản rủi ro và hỗ trợ định giá cổ phiếu.

Lãi suất huy động nhiều khả năng đã tiến sát vùng đỉnh, duy trì mặt bằng cao trong quý III trước khi hạ nhiệt dần từ đầu quý IV - với điều kiện áp lực giá dầu, lạm phát giảm bớt, tỷ giá ổn định và giải ngân đầu tư công tăng tốc. Hiện Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước giữ ổn định thanh khoản, phấn đấu giảm lãi suất cho vay. Nếu tín hiệu này được xác nhận bằng số liệu trong tháng 10, đó sẽ là chất xúc tác mạnh nhất.

Thứ hai là quyết định của Fed, nếu Fed giữ nguyên lãi suất thì áp lực lãi suất, tỷ giá trong nước được giải tỏa và Ngân hàng Nhà nước có thêm dư địa. Nếu Fed tăng, kịch bản hạ nhiệt lãi suất trong nước có thể sẽ bị đẩy lùi sang năm 2027. Bởi một quyết định giữ nguyên của Fed có thể giúp thị trường “dễ thở” hơn nhưng ngược lại quyết định tăng có thể làm đảo ngược toàn bộ kỳ vọng.

Thực tế, khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp 15-16/9 đã lên 57% sau báo cáo việc làm ngày 4/9. Thị trường đang phòng thủ trước rủi ro tăng lãi suất, do đó lợi suất tài sản bằng USD còn hấp dẫn nên dòng vốn quốc tế thận trọng hơn với thị trường mới nổi.

Ở thị trường trong nước, dư nợ vay ký quỹ (margin) cuối quý II đạt khoảng 425.000 tỷ đồng, cao nhất lịch sử, tăng 8,9% so cuối năm 2025. Tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán giảm 29,8% so với quý I, xuống còn khoảng 66.441 tỷ đồng, mức thấp nhất 6 quý. Tỷ lệ tiền mặt trên dư nợ vay ký quỹ hiện chỉ khoảng 15,6% phản ánh nhà đầu tư không đứng ngoài quan sát mà họ đã tham gia, đã dùng đòn bẩy. Với thông tin nâng hạng, thị trường đã chuyển từ “mua theo kỳ vọng” sang “chờ tín hiệu xác nhận”. Khi câu chuyện không còn là ẩn số, lực mua đầu cơ theo tin giảm đi.

TS Hồ Sỹ Hòa, Giám đốc Nghiên cứu và Tư vấn đầu tư, Công ty cổ phần chứng khoán DNSE: Biến số quan trọng kích hoạt dòng tiền trở lại là lãi suất

Dòng tiền quay trở lại thị trường cần nhiều yếu tố cộng hưởng từ chính sách tiền tệ của thế giới và nội tại nền kinh tế Việt Nam. Cả thế giới đang dõi theo những diễn biến trong việc điều hành chính sách tiền tệ của Mỹ, tuy nhiên số liệu kinh tế đang có nhiều điểm chưa đồng pha, xác suất tăng lãi suất của Fed ngày càng cao.

Ở môi trường trong nước, tỷ giá đang tương đối ổn định, thậm chí giảm so với đầu năm nay, đang là một trong những yếu tố hỗ trợ 2 cản lực khác là lãi suất và xu hướng lạm phát. Xu hướng lạm phát trong 8 tháng qua đang tăng lên và lũy kế gần tiến về mốc 4,5%. Hiện nay, dư địa để chính sách tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế không còn nhiều vì sẽ đối diện với rủi ro lạm phát. Đây là một trong những lực cản để hạ lãi suất - vốn là biến số quan trọng nhất trong việc kích hoạt dòng tiền vào chứng khoán. 

Với nhiều nỗ lực của Ngân hàng Nhà nước như cung cấp nguồn tái cấp vốn cho các tổ chức tín dụng giúp lãi suất liên ngân hàng (kỳ hạn 1 tuần) giảm mạnh từ mức cao 13,44% ở đầu năm 2026, xuống mức 4,4% (ngày 7/9). Điều này tạo tiền đề để giảm lãi suất cho vay.

Khi các điều kiện vĩ mô thuận lợi và kỳ vọng dòng tiền mới từ khối ngoại khi các quỹ thụ động giải ngân sau khi được nâng hạng chính thức từ 21/9 sẽ góp phần kích hoạt lại dòng tiền trở lại mạnh mẽ hơn trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Ông Phan Tấn Nhật, Chuyên gia cao cấp Chiến lược Thị trường, Công ty cổ phần chứng khoán SHS: Nhà đầu tư trong nước "gánh" thị trường

Khối ngoại đang bán ròng 4 năm liên tiếp với hơn 13,3 tỉ USD, dẫn đến lực mua của nhà đầu tư trong nước phải cân đối áp lực bán ròng đột biến này. Dòng tiền trên thị trường yếu do phải cân đối áp lực bán ròng khối ngoại.

Đồng thời dòng tiền mới chưa gia tăng trở lại, không phải là do nhà đầu tư thiếu niềm tin mà chưa có nhiều dữ liệu. Xu hướng xác nhận khả năng sinh lợi vượt trội của thị trường nếu so sánh tương quan với lãi suất tiết kiệm hiện nay. Trong khi nhiều yếu tố rủi ro, bất định vẫn ở mức cao. Dòng tiền yếu và tính không chắc chắn về khả năng sinh lợi, rủi ro của thị trường có tính chất 2 chiều và tạo thành vòng lặp phản hồi có tính chu kỳ kéo dài, ít nhất là từ năm 2025 đến nay.

Do đó nhà đầu tư có lẽ cần chờ tín hiệu đủ mạnh khi các yếu tố tích cực, khả năng sinh lợi vượt trội cải thiện và yếu tố bất định, rủi ro giảm mạnh.

Sẽ khó dự báo chính xác đâu là nguồn lực chính dẫn dắt thị trường trong những tháng cuối năm. Bởi nếu trường hợp tích cực khi nâng hạng, khối ngoại mua ròng theo lộ trình hay dòng vốn quốc tế giải ngân, nhà đầu tư trong nước sẽ có xu hướng bán ròng đối ứng.

Trong trường hợp tích cực có thể kỳ vọng dòng tiền chính dẫn dắt thị trường là khối ngoại và nhà đầu tư cá nhân trong nước. Sau cùng, điều quan trọng vẫn là chất lượng và khả năng duy trì tăng trưởng vượt trội của doanh nghiệp trong nền kinh tế.