Nga bước chân vào cuộc đua siêu máy tính

Nga đang bước vào cuộc đua siêu máy tính với số lượng hệ thống tính toán hiệu năng cao tăng lên, trong bối cảnh Moskva xem công nghệ này là nền tảng quan trọng cho tương lai quốc gia. Động lực mới đến từ T-Platforms, công ty có trụ sở tại Moskva, chuyên chế tạo máy tính hiệu suất cao và đang tích cực mở rộng hoạt động trong nước. Sự chuyển hướng này cho thấy Nga không còn muốn đứng ngoài lĩnh vực vốn giữ vai trò then chốt trong nghiên cứu khoa học, công nghiệp, quốc phòng và các công nghệ tiên tiến. Cách đây hai năm, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev từng công khai mỉa mai tình trạng thiếu tiến bộ trong hoạt động phát triển siêu máy tính của đất nước. Trong bài phát biểu, ông cũng ám chỉ rằng nhiều doanh nghiệp Nga thậm chí chưa hiểu siêu máy tính là gì, qua đó nhấn mạnh khoảng cách công nghệ cần nhanh chóng thu hẹp. Những nhận xét thẳng thắn ấy phản ánh sự sốt ruột của chính quyền trước việc Nga chưa tạo được vị thế tương xứng trên thị trường điện toán hiệu năng cao toàn cầu. Medvedev đặc biệt chú ý tới các thành tựu công nghệ cao của Mỹ, quốc gia đang sở hữu hệ sinh thái nghiên cứu, doanh nghiệp và đầu tư mạnh trong lĩnh vực máy tính tiên tiến. Năm ngoái, Tổng thống Nga đã đến Thung lũng Silicon, nơi ông ghé thăm nhiều công ty nổi tiếng gồm Google, Twitter, Apple và Cisco. Chuyến đi không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao công nghệ, mà còn giúp Medvedev trực tiếp quan sát cách các doanh nghiệp Mỹ biến nghiên cứu máy tính thành sản phẩm cạnh tranh. Tại Đại học Stanford, ông phát biểu về nhu cầu tăng cường đầu tư công nghệ vào Nga, nhằm tạo nền móng cho năng lực đổi mới và sức cạnh tranh dài hạn. Sau đó, Medvedev đến Đại học Quốc gia Moskva để xem một siêu máy tính do T-Platforms chế tạo, hệ thống gây chú ý trong giới công nghệ Nga. Hệ thống đặt tại Đại học Quốc gia Moskva từng đứng thứ 13 trong bảng xếp hạng 500 siêu máy tính mạnh nhất thế giới, một vị trí đáng kể đối với Nga. Thứ hạng này cho thấy các kỹ sư Nga đã đạt được năng lực nhất định trong thiết kế hệ thống tính toán lớn, dù ngành công nghiệp nội địa vẫn còn nhiều hạn chế. Siêu máy tính có thể xử lý khối lượng phép tính khổng lồ, hỗ trợ mô phỏng khoa học, dự báo, nghiên cứu vật liệu và nhiều nhiệm vụ mà máy tính thông thường không đáp ứng. Trên bảng xếp hạng thời điểm đó, K Computer của Nhật Bản giữ vị trí nhanh nhất thế giới, với tốc độ vượt hơn 8 triệu tỷ phép tính mỗi giây. Con số này bỏ xa Tianhe-1A, siêu máy tính từng đứng đầu vào tháng 11 năm trước và được đặt tại Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia ở Thiên Tân, Trung Quốc. Tianhe-1A đạt tốc độ 2,6 triệu tỷ phép tính mỗi giây, thấp hơn nhiều so với K Computer dù vẫn thuộc nhóm những hệ thống tính toán mạnh nhất hành tinh. Sự chênh lệch giữa các cỗ máy cho thấy cuộc đua siêu máy tính diễn ra với tốc độ rất nhanh, khi vị trí dẫn đầu có thể thay đổi nhờ những bước tiến công nghệ lớn. Steve Conway, nhà phân tích thuộc hãng nghiên cứu IDC, nhận định Tổng thống Medvedev đang kêu gọi đầu tư mạnh hơn vào các hệ thống tính toán hiệu năng cao. Theo Conway, các sản phẩm Nga khi đó chưa thể cạnh tranh trên thị trường thế giới, và khoảng cách này có thể kéo dài nếu chính phủ không sớm thúc đẩy lĩnh vực. Chính phủ Nga vì vậy muốn tăng tốc phát triển năng lực siêu máy tính, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước hình thành sản phẩm có giá trị thương mại. T-Platforms đang tập trung đưa các hệ thống siêu máy tính vào sử dụng tại Nga, qua đó xây dựng thị trường nội địa và tích lũy kinh nghiệm triển khai thực tế. Công ty cũng hướng tới thị trường châu Âu, nơi các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp có nhu cầu lớn đối với năng lực tính toán mạnh, ổn định và chuyên dụng. Xa hơn, T-Platforms hy vọng một ngày nào đó có thể tạo bước đột phá tại Mỹ, thị trường công nghệ lớn với mức cạnh tranh cao và nhiều yêu cầu khắt khe.