Nga cảnh báo thế giới bước vào thời kỳ nguy hiểm về vũ khí hạt nhân

Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Điện Kremlin kêu gọi Mỹ nối lại đàm phán sau khi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân giữa hai bên hết hạn.

Là hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới, Mỹ và Nga nắm giữ khoảng 87% tổng số vũ khí hạt nhân trên toàn cầu.

Hiệp ước New START - có hiệu lực từ năm 2011 và được gia hạn thêm 5 năm vào năm 2021 - từ lâu được coi là viên đá tảng bảo đảm ổn định chiến lược song phương.

Hiệp ước này giới hạn mỗi bên không vượt quá 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược triển khai, đồng thời áp các hạn chế tương ứng đối với những hệ thống dùng để phóng chúng.

Ngày 5-2, hiệp ước chính thức hết hiệu lực mà không có thỏa thuận thay thế, khép lại hơn nửa thế kỷ Mỹ và Nga duy trì các cơ chế ràng buộc và giám sát lẫn nhau đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược.

Chi tiêu cho vũ khí hạt nhân toàn cầu lập kỷ lục 119 tỉ USD; Mỹ bỏ xa các nước

Theo Hãng tin RT, sau khi hiệp ước hết hạn, Matxcơva đề xuất hai bên tiếp tục tuân thủ giới hạn số đầu đạn hạt nhân thêm một năm. Tuy nhiên, theo phía Nga, Washington đã không phản hồi đề xuất này.

Phát biểu ngày 20-10, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov kêu gọi Nga và Mỹ khẩn trương nối lại đàm phán.

"Đây là một vấn đề cực kỳ quan trọng. Lần đầu tiên sau một thời gian dài, thế giới không còn khuôn khổ pháp lý dựa trên hiệp ước này", ông Peskov nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo tình trạng hiện nay là "cực kỳ nguy hiểm".

Về phía Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump từ lâu đã chủ trương đưa Trung Quốc vào bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới nào.

Hồi tháng 2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington sẽ thúc đẩy đàm phán ba bên với Matxcơva và Bắc Kinh.

Đáng chú ý, ngày 19-10, Tổng thống Trump tiếp tục để ngỏ khả năng thảo luận vấn đề giải trừ vũ khí hạt nhân với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nếu cuộc gặp ba bên diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Trung Quốc vào tháng 11 tới.

Hiệp ước New START hết hiệu lực: Bóng ma hạt nhân quay trở lại

Hậu New START sẽ là một "khởi đầu mới" nguy hiểm. Theo các nhà phân tích, những lời lẽ đe dọa liên quan vũ khí hạt nhân có thể sẽ ngày càng bị sử dụng như một công cụ cưỡng ép chính trị.

Việc Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START) chính thức hết hiệu lực vào ngày 5-2 mà không có thỏa thuận thay thế đã khép lại hơn nửa thế kỷ ràng buộc pháp lý song phương giữa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới. Từng ấn định mức trần 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược triển khai cho mỗi bên, sự sụp đổ của New START đồng nghĩa với việc khoảng 87% kho hạt nhân toàn cầu hiện không còn cơ chế giám sát thực địa. Diễn biến này đẩy an ninh quốc tế vào khoảng trống kiểm soát nguy hiểm trong bối cảnh ngân sách vũ khí hạt nhân thế giới vừa lập kỷ lục 119 tỉ USD. Trước tình trạng Washington không phản hồi đề xuất gia hạn tuân thủ trần đầu đạn thêm một năm, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 20-10 đã lên tiếng cảnh báo thế giới đang bước vào giai đoạn rủi ro chưa từng có. Phía Nga nhấn mạnh tính cấp bách của việc nối lại đàm phán khi nền tảng pháp lý quốc tế đã hoàn toàn bị vô hiệu hóa. Tuy nhiên, lập trường của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump vẫn nhất quán theo đuổi khuôn khổ đàm phán ba bên với sự tham gia bắt buộc của Trung Quốc. Tín hiệu đối thoại mới nhất vừa được Tổng thống Donald Trump hé mở khi tuyên bố sẵn sàng thảo luận vấn đề giải trừ hạt nhân với Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề hội nghị APEC sắp tới. Mặc dù vậy, giới phân tích nhận định việc chuyển đổi từ cơ chế song phương truyền thống sang đa phương sẽ đối mặt vô vàn rào cản địa chính trị phức tạp. Nếu không sớm đạt được một đồng thuận thực chất, vũ khí hạt nhân nhiều khả năng sẽ tiếp tục bị biến thành công cụ cưỡng ép chính trị trong các cuộc đối đầu quyền lực tương lai.

Nga cảnh báo thế giới bước vào thời kỳ nguy hiểm về vũ khí hạt nhân

Chi tiêu cho vũ khí hạt nhân toàn cầu lập kỷ lục 119 tỉ USD; Mỹ bỏ xa các nước