Nga cảnh báo về khoảng trống nguy hiểm trong kiểm soát vũ khí hạt nhân

Nguồn ảnh: VietnamNet

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng Nga và Mỹ cần khẩn trương nối lại đối thoại về ổn định chiến lược và kiểm soát vũ khí vì việc thiếu một khuôn khổ dựa trên hiệp ước trong lĩnh vực này đang tạo ra tình thế "cực kỳ nguy hiểm".

Nga cảnh báo thế giới đang thiếu hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân. Ảnh: BBC

Theo đài RT, hiệp ước New START, thỏa thuận song phương cuối cùng còn hiệu lực nhằm hạn chế kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga, đã hết hạn vào tháng 2 mà không được gia hạn hoặc thay thế. Hiệp ước được ký năm 2010 và gia hạn năm 2021, giới hạn mỗi bên chỉ được triển khai không qua 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và 700 phương tiện mang phóng. Thỏa thuận cũng quy định các biện pháp minh bạch và xác minh tại chỗ.

Sau khi hiệp ước hết hạn, Nga đề xuất duy trì các giới hạn về số đầu đạn thêm một năm với điều kiện Washington có động thái tương tự. Tuy nhiên, theo Moscow, sáng kiến này không nhận được phản hồi.

Phát biểu với báo giới hôm 20/10, ông Peskov khẳng định Nga tin rằng các cuộc đàm phán cần được nối lại khẩn cấp. “Đây là vấn đề cực kỳ quan trọng. Lần đầu tiên sau một thời gian dài, thế giới không còn khuôn khổ pháp lý dựa trên hiệp ước này”, ông nói, đồng thời mô tả tình hình là “cực kỳ nguy hiểm”.

Người phát ngôn Điện Kremlin kêu gọi sớm khởi động đàm phán và cảnh báo quá trình này chắc chắn sẽ phức tạp và kéo dài.

Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump lâu nay cho rằng bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cũng cần có sự tham gia của Trung Quốc. Hồi tháng 2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định Washington sẽ thúc đẩy đàm phán ba bên với Bắc Kinh và Moscow.

Hôm 19/10, ông Trump cho biết sẵn sàng thảo luận về giải trừ hạt nhân tại cuộc gặp tiềm năng với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào tháng tới tại Trung Quốc.

Ông Peskov nhấn mạnh Moscow không thể bỏ qua kho vũ khí hạt nhân của các thành viên NATO tại châu Âu, đặc biệt là Anh và Pháp, trong các cuộc đàm phán tương lai với Washington về ổn định chiến lược.

Đầu năm nay, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron công bố sáng kiến “răn đe trước”, theo đó vũ khí hạt nhân của Pháp có thể được triển khai tại các quốc gia châu Âu khác. Tháng 3, ông Macron tuyên bố Pháp sẽ không còn công khai quy mô kho vũ khí hạt nhân, lập luận rằng “muốn tự do, chúng ta phải khiến đối phương phải e sợ”. Ông cũng công bố kế hoạch tăng kho vũ khí hạt nhân của Pháp.

Thế giới đang bước vào giai đoạn rủi ro chiến lược chưa từng có tiền lệ sau khi Hiệp ước New START chính thức hết hiệu lực vào tháng 2 mà không có văn kiện thay thế. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cảnh báo khoảng trống pháp lý này tạo nên tình thế cực kỳ nguy hiểm, đồng thời hối thúc Mỹ khẩn trương tái khởi động đàm phán. Trước đó, thỏa thuận ký năm 2010 và gia hạn năm 2021 từng khống chế kho vũ khí của mỗi bên ở mức 1.550 đầu đạn cùng 700 phương tiện phóng chiến lược. Nỗ lực thiết lập trật tự kiểm soát vũ khí mới vấp phải bất đồng sâu sắc về cơ chế tham gia giữa các cường quốc. Phía Washington kiên quyết yêu cầu mở rộng khuôn khổ sang mô hình ba bên với sự góp mặt bắt buộc của Bắc Kinh. Về phần mình, Moscow khẳng định tiến trình thương lượng không thể bỏ qua năng lực hạt nhân từ hai thành viên NATO tại châu Âu là Anh và Pháp. Cục diện an ninh toàn cầu càng thêm phức tạp khi cấu trúc răn đe tại châu Âu có xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã công bố sáng kiến răn đe trước, đồng thời ngừng công khai quy mô kho đầu đạn nhằm nâng cao năng lực tự chủ chiến lược. Triển vọng đối thoại hiện phụ thuộc vào các cuộc tiếp xúc cấp cao tiềm năng bên lề Hội nghị thượng đỉnh APEC sắp tới tại Trung Quốc.