Điện Kremlin nói rằng thỏa thuận giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland là chuyện của các bên liên quan, và vấn đề hợp tác giữa Mátxcơva với Washington tại Bắc cực hiện không nằm trong chương trình nghị sự. Hàm ý của Tổng thống Mỹ Trump khi tung tin sốc về Greenland? Mỹ đạt thoả thuận về Greenland, Tổng thố...
Tổng thống Trump tuyên bố thoả thuận cho phép Mỹ kiểm soát an ninh của Greenland. (Ảnh: AP)
Tổng thống Donald Trump dự kiến gặp các nhà lãnh đạo Greenland và Đan Mạch trong ngày 22/9 (theo giờ Mỹ), để ký thỏa thuận có thể giúp chấm dứt căng thẳng xoay quanh hòn đảo có vị trí chiến lược và giàu tài nguyên khoáng sản này.
Theo các nguồn tin, thỏa thuận sẽ cho phép Mỹ mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland.
Ngoài căn cứ không gian Pituffik hiện có, thỏa thuận dự kiến dẫn đến việc Mỹ mở thêm hai cơ sở quân sự: Narsarsuaq - căn cứ không quân thời Chiến tranh Lạnh hiện chỉ còn vài chục cư dân; và Mestersvig - hiện được đội tuần tra chó kéo xe Sirius của Đan Mạch sử dụng.
Greenland hiện là lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch. Hòn đảo nằm giữa Bắc cực và Bắc Mỹ, có trữ lượng lớn về tài nguyên năng lượng.
Việc ông Trump từng tuyên bố không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự hoặc kinh tế để giành quyền kiểm soát Greenland đã châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng ngoại giao trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đầu năm nay, cuối cùng dẫn tới việc Đan Mạch và chính quyền Greenland chấp nhận đàm phán và thoả thuận với Mỹ.
Thỏa thuận đánh dấu sự mở rộng đáng kể cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ trên hòn đảo này - lần mở rộng lớn đầu tiên kể từ thời Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ duy trì 17 cơ sở và hơn 10.000 quân nhân tại Greenland.
Nga sở hữu một hạm đội hải quân ở Bắc cực, bao gồm các tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân. Đây được coi là khu vực thuộc phạm vi lợi ích chiến lược của Mátxcơva. Nga cũng đang phát triển một tuyến vận tải biển qua đây để kết nối với các quốc gia châu Á.
Trước đây, Nga nhiều lần phản đối các cuộc tập trận của NATO tại Bắc cực, gọi đó là hoạt động “mang tính khiêu khích”.
Trong những năm gần đây, Trung Quốc cũng bắt đầu gia tăng hoạt động tại khu vực giàu tài nguyên này, chủ yếu thông qua hợp tác với Mátxcơva.
Thỏa thuận giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland đánh dấu bước ngoặt lớn trong cục diện địa chính trị tại vùng Bắc Cực giàu tài nguyên. Sự kiện Tổng thống Donald Trump gặp các nhà lãnh đạo liên quan vào ngày 22 tháng 9 để chính thức ký kết thỏa thuận đã khép lại cuộc khủng hoảng ngoại giao từng gây căng thẳng nội bộ khối NATO. Theo thỏa thuận, Washington được phép mở rộng đáng kể hạ tầng quân sự trên hòn đảo tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch này.
Bên cạnh căn cứ không gian Pituffik sẵn có, Mỹ dự kiến mở thêm hai cơ sở quân sự tại Narsarsuaq và Mestersvig. Đây là đợt mở rộng hiện diện quân sự quy mô lớn đầu tiên của Mỹ tại Greenland kể từ thời Chiến tranh Lạnh, giai đoạn nước này từng duy trì 17 cơ sở cùng hơn 10.000 quân nhân. Quyết định đàm phán được Đan Mạch và chính quyền Greenland chấp nhận sau những tuyên bố cứng rắn từ phía Mỹ về việc giành quyền kiểm soát vùng đất chiến lược nằm giữa Bắc Cực và Bắc Mỹ.
Trước động thái mới của Washington, Điện Kremlin lên tiếng khẳng định thỏa thuận trên là việc riêng của các bên liên quan và vấn đề hợp tác Mỹ và Nga tại Bắc Cực hiện không nằm trong chương trình nghị sự. Đối với Mátxcơva, Bắc Cực là khu vực thuộc phạm vi lợi ích chiến lược hàng đầu, nơi Nga sở hữu hạm đội hải quân hùng hậu bao gồm các tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân và tuyến đường biển kết nối với các quốc gia châu Á. Phía Mátxcơva từng nhiều lần phản đối các cuộc tập trận của NATO tại đây, trong khi Trung Quốc cũng gia tăng hoạt động ở khu vực thông qua hợp tác với Nga.
Việc kiểm soát an ninh và mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự tại Greenland giúp Mỹ củng cố vị thế chiến lược nhằm đối trọng với sự hiện diện của các quốc gia đối thủ tại cực Bắc. Sự chuyển dịch này hứa hẹn sẽ biến vùng Bắc Cực giàu năng lượng thành địa bàn cạnh tranh địa chính trị ngày càng khốc liệt trong giai đoạn tới.
