Tuy nhiên, khả năng đối phó loại vũ khí “khủng” này vẫn là bài toán chưa có lời giải rõ ràng, trong khi những diễn biến mới xuất hiện ngay trước thềm vòng đàm phán Nga-Mỹ-Ukraine tại Abu Dhabi, hãng tin Nga RT đưa tin ngày 10/11.
Ukraine tuyên bố thử nghiệm đánh chặn Oreshnik: Tham vọng hay khả năng thực tế?
Báo Anh The Guardian mới đây đưa tin Ukraine đang phát triển hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo ngoài khí quyển, với một trong những mục tiêu chính là đối phó tên lửa đạn đạo tầm trung siêu vượt âm Oreshnik của Nga. Theo đó, Ukraine đã tiến hành 3 cuộc thử nghiệm hệ thống này.
Tuyên bố trên lập tức thu hút sự chú ý trong bối cảnh Oreshnik được Nga giới thiệu là một loại vũ khí có tốc độ cực cao, khả năng phân tách đầu đạn và tấn công nhiều mục tiêu cùng lúc. Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự Nga tỏ ra hoài nghi về khả năng Ukraine thực sự đánh chặn được loại tên lửa này.
Trả lời phỏng vấn báo Moskovsky Komsomolets (MK) ngày 10/11, Thiếu tướng Không quân Vladimir Popov, phi công quân sự danh dự của Nga, cho rằng, những tuyên bố về các cuộc thử nghiệm của Ukraine cần được nhìn nhận thận trọng.
Theo ông Popov, Ukraine có thể tận dụng các hệ thống phòng không hiện có như S-300 hoặc S-200 để tiến hành những thử nghiệm ban đầu. Xét về độ cao đánh chặn, các tổ hợp này có thể được sử dụng trong một số tình huống nhất định.
Tuy nhiên, việc đánh chặn một mục tiêu đạn đạo đang lao xuống từ không gian với tốc độ rất lớn là thách thức hoàn toàn khác.
Ông Popov nhận định, Ukraine có thể tìm cách cải tiến đầu đạn tên lửa phòng không, sử dụng các mảnh văng tạo thành vùng cản phá trên đường bay của mục tiêu. Dù vậy, phương án này không bảo đảm khả năng tiêu diệt Oreshnik, bởi tốc độ của tên lửa và các đầu đạn phân tách khiến việc xác định chính xác thời điểm, vị trí đánh chặn trở nên đặc biệt khó khăn.
Theo chuyên gia Nga, Oreshnik có thể mang từ 6-12 đầu đạn hoặc bộ phận tấn công phân tách. Khi các đầu đạn này lao xuống với tốc độ cực lớn, khả năng tên lửa đánh chặn va chạm trực tiếp với từng mục tiêu là rất thấp.
Ông Popov cho rằng, Ukraine cần có tên lửa đánh chặn tốc độ cao chuyên dụng để thực hiện nhiệm vụ này. Tuy nhiên, Ukraine hiện chưa sở hữu loại vũ khí như vậy.
Đáng chú ý, theo nhận định của vị tướng Nga, ngay cả Mỹ, Nga và Trung Quốc cũng đang trong quá trình phát triển những hệ thống đánh chặn ngoài khí quyển có năng lực tương tự. Đây là công nghệ đòi hỏi nguồn lực lớn, thời gian nghiên cứu dài và trình độ kỹ thuật rất cao.
Nga tìm cách gia tăng số lượng tên lửa siêu vượt âm
Thiếu tướng Không quân Nga Vladimir Popov nói rằng, Nga đang tìm cách đẩy mạnh sản xuất Oreshnik thông qua việc tận dụng các nền tảng phóng cơ động sẵn có, thay vì phát triển và sản xuất toàn bộ tổ hợp phóng mới cho loại tên lửa siêu vượt âm này.
Theo chuyên gia Nga, phương án này có thể giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và nguồn lực, bởi Nga không cần tiến hành lại toàn bộ quy trình chế tạo, thử nghiệm và hoàn thiện các tổ hợp phóng cơ động.
Oreshnik khiến châu Âu lo ngại: Thông điệp răn đe trước thềm đàm phán?
Theo ông Popov, những tuyên bố về khả năng đánh chặn Oreshnik của Ukraine có thể xuất hiện trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Nga, Mỹ và Ukraine tại Abu Dhabi đang được xúc tiến.
Vị chuyên gia cho rằng, châu Âu đang tìm cách củng cố vị thế của mình cũng như hỗ trợ Ukraine trong tiến trình ngoại giao. Ông dẫn lại những lo ngại tại Ba Lan sau khi Nga đề cập khả năng sử dụng Oreshnik nhằm vào các mục tiêu trên lãnh thổ nước này.
Theo ông Popov, việc Đức không chuyển giao tên lửa hành trình Taurus cho Ukraine cũng phản ánh những tính toán an ninh của Berlin trước nguy cơ xung đột mở rộng.
Trong khi đó, những diễn biến mới tại Trung Đông cũng được ông Popov đề cập như một yếu tố làm gia tăng sự quan tâm của châu Âu đối với các loại vũ khí tầm xa và siêu vượt âm.
Ông cho rằng, các nước châu Âu đang phải tính toán những rủi ro an ninh trong bối cảnh Iran tuyên bố sở hữu tên lửa có tốc độ siêu vượt âm hoặc gần đạt ngưỡng này.
Những tuyên bố về năng lực tên lửa của Nga và Iran đang góp phần làm gia tăng sức ép đối với các nước phương Tây trong việc xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa.
Mỹ tập trung 4 vấn đề
Đáng chú ý, các cuộc đàm phán Nga-Mỹ-Ukraine tại Abu Dhabi trong tuần này diễn ra trong bối cảnh Washington tuyên bố muốn thảo luận những cơ chế an ninh mới cho châu Âu.
Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner cho biết, Washington tập trung vào 4 vấn đề: chấm dứt xung đột, bảo đảm an ninh hậu chiến đáng tin cậy cho Ukraine, xây dựng kế hoạch phục hồi kinh tế và giải quyết các vấn đề nhân đạo.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov hoan nghênh việc các nhà đàm phán Mỹ đặt trọng tâm vào an ninh tập thể, đồng thời nhấn mạnh Mátxcơva mong muốn một thỏa thuận hòa bình toàn diện, bao gồm các bảo đảm an ninh cho cả Nga và Ukraine, RT đưa tin ngày 10/11.
Trong bối cảnh đó, những tuyên bố liên quan Oreshnik không chỉ mang ý nghĩa quân sự mà còn có thể được nhìn nhận như một phần của cuộc cạnh tranh về sức mạnh răn đe và vị thế chiến lược giữa các bên.
Oreshnik có tốc độ 3,4-3,7 km mỗi giây
Oreshnik (tiếng Nga nghĩa là “cây phỉ”) là tên lửa đạn đạo tầm trung do Nga phát triển, được giới thiệu là một loại vũ khí có tốc độ siêu vượt âm, khả năng mang nhiều đầu đạn phân tách và tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa.
Nền tảng phát triển của Oreshnik được cho là dựa trên RS-26 Rubezh, có tầm bắn ước tính khoảng 3.500-5.500 km, tốc độ có thể đạt khoảng Mach 10-11 (khoảng 12.250-13.475 km/h, hoặc 3,4-3,7 km mỗi giây), có khả năng mang đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân.
Oreshnik sử dụng động cơ nhiên liệu rắn, được phóng từ bệ phóng cơ động. Sau giai đoạn tăng tốc, tên lửa đi theo quỹ đạo đạn đạo và có thể phân tách thành nhiều đầu đạn hoặc bộ phận tấn công, theo Missile Threat.
Các đầu đạn này lao xuống mục tiêu với tốc độ rất cao. Khả năng phân tách và tốc độ lớn khiến hệ thống phòng thủ tên lửa gặp khó khăn trong việc theo dõi, tính toán quỹ đạo và đánh chặn.
Ngày 21/11/2024, Nga lần đầu sử dụng Oreshnik trong cuộc tấn công nhằm vào thành phố Dnipro, Ukraine. Mátxcơva tuyên bố đây là cuộc thử nghiệm trong điều kiện chiến đấu. Tháng 1/2026, Nga tiếp tục sử dụng Oreshnik trong cuộc tấn công nhằm vào khu vực Lviv, miền Tây Ukraine.
Cuối năm 2025, Nga tuyên bố triển khai Oreshnik tại Belarus, mở rộng khả năng bố trí tên lửa gần các nước NATO.